III CZ 215/22

Sygn. akt III CZ 215/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mariusz Łodko (przewodniczący) SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca) SSN Marcin Łochowski w sprawie ze skargi E. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt II Ca 93/16, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 września 2022 r., zażalenia pozwanej E. M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt: WSC 4/21, 1. umarza postępowanie zażaleniowe, 2. oddala wniosek adwokat G. M. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE E. M. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Kaliszu, odrzucające wniesioną przez nią osobiście skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu, wydanego w sprawie o wydanie, z powództwa U. G. i G. G. przeciwko E. M. i J. M.. Następnie, pismem datowanym na 21 czerwca 2022 r., skarżąca, działając samodzielnie, cofnęła zażalenie. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3941 § 3 k.p.c. wynika, że w postępowaniu zażaleniowym prowadzonym przed Sądem Najwyższym zastosowanie znajduje art. 39821 k.p.c., stanowiący, że skargę kasacyjną cofnąć może również sama strona. To samo odnieść należy do zażalenia. Skoro zatem skarżąca cofnęła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, to postępowanie zażaleniowe podlegało umorzeniu (art. 391 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). Złożony przez adw. G. M. wniosek o przyznanie jej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu podlegał oddaleniu. Pełnomocniczka wniosła bowiem zażalenie na postanowienie odrzucające skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., prezentując przy tym tezę, że pismo to nie podlegało odrzuceniu, a niewniesienie go przez profesjonalnego pełnomocnika stanowiło usuwalny brak formalny. Tymczasem w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, znajdujący poparcie w treści art. 130 § 5 k.p.c., zgodnie z którym środek zaskarżenia wniesiony z naruszeniem tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego podlega odrzuceniu bez wzywania strony do uzupełnienia braków pisma (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2022 r. III CZ 44/22, oraz z 25 lutego 2022 r., III CZ 46/22). Naruszenie art. 871 § 1 k.p.c. nie powoduje bowiem wystąpienia braku formalnego, lecz stan, w którym środek zaskarżenia pochodzi w istocie od osoby nieuprawnionej do jego złożenia. Profesjonalny pełnomocnik nie ma przy tym możliwości „uzupełnienia” czy „poparcia” skargi wniesionej przez stronę osobiście (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2022 r., III CZ 45/22, i przywołane tam orzecznictwo). Przyznanie pełnomocnikowi działającemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie jest uzależnione od procesowej skuteczności działań podjętych przez pełnomocnika; jakość pomocy prawnej świadczonej stronie reprezentowanej z urzędu zasadniczo nie podlega również ocenie Sądu i powinna być kontrolowana przez właściwe organy samorządu zawodowego. Wniesienie środka oczywiście niezasadnego w świetle utrwalonej praktyki stosowania prawa, zwłaszcza wobec braku jakiejkolwiek argumentacji mającej na celu zakwestionowanie 3 dotychczasowej praktyki, nie stanowi jednak rzeczywistego świadczenia pomocy prawnej stronie reprezentowanej z urzędu. O tym, że działania wnioskującej nie były w istocie nakierowane na poprawę sytuacji prawnej strony, której interesy powinna była reprezentować wnioskująca, świadczy również to, że in casu skarżąca nadal mogła, zamiast zażalenia, złożyć skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem kwestionowanego przez nią wyroku (co, zgodnie treścią pisma obejmującego cofnięcie zażalenia, ostatecznie uczyniła z pomocą innego pełnomocnika); wniesienie przedmiotowego zażalenia mogło zatem doprowadzić co najwyżej do bezskutecznego upływu terminu na wniesienie skargi przez osobę posiadającą zdolność postulacyjną przed Sądem Najwyższym, a nie do poprawy sytuacji prawnej E. M.. Tym samym należało przyjąć, że wniesienie zażalenia nie było rzeczywistą pomocą prawną, a w konsekwencji nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku adw. G. M. o koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie postępowania z urzędu. Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [as]