III CZ 253/25

III CZ 253/25 POSTANOWIENIE 28 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 28 lipca 2026 r. w Warszawie zażalenia A. N. na postanowienie Sądu Okręgowego w Łodzi III Wydział Cywilny - Odwoławczy z 10 września 2025 r., III WSC 26/25 (III Ca 2206/23), w sprawie z wniosku Z. N. z udziałem A. N. o podział majątku wspólnego, odrzuca zażalenie. (M.K.) UZASADNIENIE Wnioskiem z 24 kwietnia 2019 r. Z. N. wniósł o dokonanie podziału majątku wspólnego A. N. i Z. N. składającego się z zabudowanej nieruchomości […] oraz z samochodu osobowego […]. Wniósł również o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, iż małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód […]. Wnioskodawca podniósł, iż pozostaje w konflikcie z A. N., która uniemożliwia wnioskodawcy korzystanie z nieruchomości. III CZ 253/25 2 Sąd Rejonowy w Zgierzu postanowieniem wstępnym z 12 lipca 2023 r. ustalił, że udziały wnioskodawcy Z. N. i uczestniczki A. N. w majątku wspólnym są równe. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację uczestniczki od orzeczenia Sądu Rejonowego. Powyższe orzeczenie uczestniczka zaskarżyła skargą kasacyjną, którą wniosła 7 lipca 2025 r., a która nie została opłacona ani nie przedłożono pełnomocnictwa do działania w imieniu uczestniczki w postępowaniu kasacyjnym. Pismem datowanym na dzień 11 lipca 2025 r. uczestniczka została wezwana do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało jej doręczone 25 lipca 2025 r. W zakreślonym terminie braki skargi nie zostały uzupełnione. Postanowieniem z 10 września 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną uczestniczki z powodu nieusunięcia braków formalnych w wyznaczonym terminie. W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania zażaleniowego, przyznanie i zasądzenie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. - poprzez odrzucenie wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, co pozbawiło ją możliwości ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym z byłym małżonkiem, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. - poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie wniesionej przez uczestniczkę skargi kasacyjnej, podczas gdy została ona złożona przez pełnomocnika z urzędu, a zasady współżycia społecznego dają podstawę do przyjęcia, że pełnomocnik z urzędu mógł wnieść skargę w imieniu uczestniczki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. III CZ 253/25 3 Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Wniesiona przez uczestniczkę skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie została opłacona, jak również nie zawierała pełnomocnictwa do działania w imieniu uczestniczki w postępowaniu kasacyjnym. Na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy w Łodzi wszczął procedurę naprawczą i wezwał uczestniczkę do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Mimo doręczenia wezwania 25 lipca 2025 r. braki skargi nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie. Odnosząc się do zakresu pełnomocnictwa adw. W. R., to należy zauważyć, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie udzielenia jej pełnomocnictwa, […], zakres umocowania pełnomocnika, wynikający z art. 91 k.p.c. w ówczesnym brzmieniu, nie obejmował uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej i reprezentacji strony w postępowaniu kasacyjnym (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna – z 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122). Zgodnie z art. 91 pkt 1 k.p.c. w nowym brzmieniu, wprowadzonym przez ustawę nowelizującą z 9 marca 2023 r. z dniem 1 lipca 2023 r., pełnomocnictwo procesowe obejmuje z mocy prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając między innymi skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to zastosowanie przez ustawodawcę reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej, przyjętej na gruncie prawa procesowego. Art. 20 ustawy nowelizującej stanowi zaś, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej III CZ 253/25 4 ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Jak wskazano powyżej pełnomocnictwo dla adw. W. R. zostało ustanowione przed nowelizacją k.p.c. i nie dysponowała ona odpowiednim umocowaniem do wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu uczestniczki A. N.. Zatem prawidłowo Sąd Okręgowy wezwał uczestniczkę do uzupełnienia tego braku formalnego skargi kasacyjnej. Jak stanowi art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Dlatego wbrew zarzutowi skarżącej, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że skarga kasacyjna uczestniczki, wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. podlegała odrzuceniu. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. (M.K.) [a.ł]