III CZ 484/22

Sygn. akt III CZ 484/22 POSTANOWIENIE Dnia 31 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Ewa Stefańska SSN Krzysztof Wesołowski w sprawie ze skargi B. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 18 lutego 2022 r. sygn. II Ca 937/20 z powództwa B. P. przeciwko A. C. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie, zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z 9 września 2022 r., sygn. akt II WSC 29/22, uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, w tym o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Powódka B. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 18 lutego 2021 r. Postanowieniem z 9 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił tę skargę. 2 Powyższe orzeczenie zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 4246 § 3 w zw. z art. 5 k.p.c. przez odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez Sąd drugiej instancji, pomimo tego, że Sąd ten nie udzielił powódce występującej w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego i radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej, mimo istnienia uzasadnionej potrzeby, niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych, w szczególności, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje obligatoryjne zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolne uznanie przez Sąd drugiej instancji, że powódki nie należy pouczać o obligatoryjnym zastępstwie stron przez adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, albowiem jest ona w stanie w sposób prawidłowy zadbać o swoje interesy, nie uwzględniając okoliczności przesądzających o jej nieporadności oraz braku zrozumienia istoty prowadzonego postępowania i podejmowania w związku z tym stosownych czynności procesowych, na co wskazywał wniosek zawarty w skardze o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, co winno doprowadzić Sąd drugiej instancji do uznania, że zaszła niezbędna potrzeba udzielenia stronie pouczenia. We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się uzasadnione, choć wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie był zasadny. W istocie, Sąd Okręgowy przedwcześnie odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Uprzednio bowiem powinien być rozpoznany wniosek skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c. i art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. 3 [SOP] [ł.n]