III CZ 87/23

III CZ 87/23 POSTANOWIENIE 20 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Zawistowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 grudnia 2023 r. w Warszawie zażalenia H.F. na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 22 listopada 2022 r., I AGa 460/21, w sprawie z powództwa Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. przeciwko H.F. o zapłatę, uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. [ał] sp III CZ 87/23 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego H.F. od wyroku tego Sądu z dnia 17 maja 2022 r. Stwierdził, że pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez wskazanie adresu powoda zarządzeniem z dnia 23 września 2022 r. Zarządzenie to uznano za doręczone w dniu 7 października 2022 r. Brak skargi kasacyjnej nie został usunięty w zakreślonym przez Sąd terminie. Sąd Apelacyjny uznał, że z tego względu skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. W zażaleniu na postanowienie z dnia 22 listopada 2022 r. pozwany zarzucił naruszenie przepisów postępowania, art. 130 § 1 i art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 3986 i art. 3984 § 2 k.p.c., art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 1261 § 1 k.p.c. i art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna będąca pismem inicjującym postępowanie kasacyjne powinna spełniać wymogi przewidziane dla pism procesowych w art. 126 k.p.c. Nie można jednak pomijać, że w postępowaniu kasacyjnym art. 126 § 2 k.p.c. przewidujący wymogi dla pierwszego pisma w sprawie stosuje się odpowiednio (art. 39821 w zw. z art. 391 § 2 k.p.c.), co oznacza, że z punktu widzenia celu tej regulacji podlegają uwzględnieniu także czynności procesowe stron i czynności sądu podejmowane w toku postępowania przed sądem pierwszej i drugiej instancji, związane w szczególności z wymogami formalnymi dotyczącymi pozwu i apelacji. W skardze kasacyjnej pozwanego wskazano, że adres powoda znajduje się w aktach sprawy o sygn. I Aga 460/21, tj. aktach sprawy, w której wydano wyrok oddalający apelację pozwanego, zaskarżony skargą kasacyjną. Pozwany w apelacji oraz piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2022 r. podał adres powoda wskazywany już wcześniej w toku postępowania w sprawie. W odpowiedzi na apelację powód wskazał swój adres w formie „adres siedziby w aktach sprawy”, co nie wzbudziło zastrzeżeń Sądu drugiej instancji. Uwzględniając powyższe należy III CZ 87/23 3 przyjąć, że adres powoda na etapie wniesienia skargi kasacyjnej był niewątpliwie znany Sądowi drugiej instancji, co umożliwiało dokonywanie doręczeń powodowi. Zawartego w skardze kasacyjnej stwierdzenia „adres w aktach sprawy” nie można zatem interpretować inaczej, niż stwierdzenia, że adres powoda wskazany w postępowaniu apelacyjnym jest nadal aktualny. Takiej sytuacji nie można traktować na równi z zupełnym brakiem oznaczenia adresu powoda. Należało to uwzględnić przy ocenie istnienia podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej, także w kontekście zasady proporcjonalności, nakazującej zachowanie odpowiedniej relacji pomiędzy wagą stwierdzonego przez sąd uchybienia, a zastosowanym przez sąd rygorem będącym skutkiem tego uchybienia. Nawet w przypadku podejścia zrównującego całkowicie rozumienie wymogu oznaczenia adresu strony w takich pismach procesowych jak pozew i skarga kasacyjna, należy uwzględnić, że ocena związana z wniesieniem określonego pisma, do którego ma zastosowanie art. 126 k.p.c., powinna być dokonywana zawsze w sposób zindywidualizowany, z uwzględnieniem, iż forma tych pism, odnosząca się do ich treści i sposobu zredagowania, jest w dużym stopniu wynikiem decyzji strony postępowania składającej takie pismo. Dotyczy to np. składania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W praktyce wnioski w tym zakresie są zamieszczane wprost w pozwie, apelacji lub innym środku zaskarżenia, bądź też w odrębnym, załączonym do nich wniosku. W takim przypadku wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest integralnie związany ze środkiem zaskarżenia i badanie przez sąd, czy środek zaskarżenia spełnia wymogi formalne, nie może pomijać załączonego do niego wniosku. W rozpoznawanej sprawie wraz ze skargą kasacyjną został złożony odrębnie uzasadniony wniosek zawierający wskazanie podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych, w którego treści wskazano adres powoda. Należało zatem przyjąć, że skarga kasacyjna w istocie nie zawiera braku w postaci niewskazania adresu powoda. Z tych względów zażalenie było uzasadnione i zaskarżone nim postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. III CZ 87/23 4 sp