III CZ 95/24

III CZ 95/24 POSTANOWIENIE 18 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2024 r. w Warszawie zażalenia M. W. i D. W. na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 19 stycznia 2024 r., II WSC 4/24, w sprawie z wniosku M. W. i D. W. z udziałem T. W., B. W., A. W., Bank spółki akcyjnej w W., […]. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. o wykreślenie wzmianek egzekucyjnych w dziale trzecim księgi wieczystej nr […], oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Miliczu oddalił wniosek D. W. i M.W. o wykreślenie z działu III księgi wieczystej nr […] wzmianek o przyłączeniu do postępowania egzekucyjnego z nieruchomości nowych wierzycieli. Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z 15 listopada 2023 r. oddalił apelację wnioskodawców. III CZ 95/24 2 Postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców. Powyższe orzeczenie zaskarżyli zażaleniem wnioskodawcy, zarzucając: 1. naruszenie art. 6268 § 1, art. 6268 § 6 zdanie pierwsze i art. 6269 w zw. z art. 6268 § 7 k.p.c. przez uznanie, że postanowienie zaskarżone skargą kasacyjną nie jest postanowieniem co do istoty sprawy; 2. naruszenie art. 924 § 1 i art. 927 § 2 w zw. z art. 6268 § 1, art. 6268 § 6 zdanie pierwsze i art. 6269 k.p.c. przez uznanie, że w postępowaniu dotyczącym wpisu o wszczęciu egzekucji nie dochodzi do rozpoznania istoty sprawy; 3. naruszenie art.5191 § 1 w zw. z art. 6268 § 1, art. 6268 § 6 zdanie pierwsze, art. 6268 § 7, art. 6269, art. 924 § 1 i art. 927 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej na tej podstawie, że postanowienie o oddaleniu apelacji od postanowienia odmawiającego wykreślenia wpisów o przyłączeniu wierzycieli do egzekucji nie jest postanowieniem co do istoty sprawy; 4. naruszenie art. 6268 § 1 k.p.c. przez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dywagacji na temat orzeczeń o wpisach o wszczęciu egzekucji, podczas gdy zarówno wniosek o wykreślenie wpisów oraz postanowienia Sądu pierwszej i drugiej instancji dotyczą wykreślenia wpisów o przyłączeniu wierzycieli do egzekucji. We wnioskach skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się nieuzasadnione. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury nie wszystkie wpisy do ksiąg wieczystych dotyczą istoty sprawy. Charakteru takiego nie mają wpisy w księdze wieczystej dokonywane w związku z realizacją zabezpieczenia (w znaczeniu procesowym). Stanowisko to jest uzasadniane funkcją przypisywaną takiemu wpisowi; postępowanie w przedmiocie jego dokonania nie jest samodzielnym postępowaniem nieprocesowym, lecz stanowi stadium wykonawcze, III CZ 95/24 3 realizacyjne postępowania zabezpieczającego, w związku z czym podlega obowiązującym w nim regułom, w tym odnoszącym się do zaskarżalności orzeczeń (zob. postanowienie SN z 30 stycznia 2024 r., II CSKP 1890/22). W uzasadnieniu ww. postanowienia zwrócono uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie wszystkie wpisy do ksiąg wieczystych uznaje się, iż dotyczą istoty sprawy. Charakteru takiego nie mają wpisy w księdze wieczystej dokonywane w związku z realizacją zabezpieczenia (w znaczeniu procesowym). Stanowisko to jest uzasadniane funkcją przypisywaną takiemu wpisowi; postępowanie w przedmiocie jego dokonania nie jest samodzielnym postępowaniem nieprocesowym, lecz stanowi stadium wykonawcze, realizacyjne postępowania zabezpieczającego, w związku z czym podlega obowiązującym w nim regułom, w tym odnoszącym się do zaskarżalności orzeczeń (zob. postanowienia SN: z 28 września 2016 r., III CZ 34/16; z 8 grudnia 2016 r., III CZ 56/16; z 14 czerwca 2018 r., V CSK 362/17; z 5 października 2018 r., I CZ 89/18; z 25 października 2019 r., V CSK 163/19; z 28 stycznia 2021 r., I CSK 618/21; z 16 kwietnia 2021 r., I CSK 510/20; z 29 czerwca 2021 r., II CSK 506/20; z 28 października 2021 r., I CZ 62/21). Zastosowanie ma w tym przypadku reguła, zgodnie z którą w postępowaniu zabezpieczającym skarga kasacyjna jest niedopuszczalna (zob.m.in. postanowienia SN: z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37; z 4 lutego 1997 r., III CKN 41/96, OSNC 1997, nr 5, poz. 61; z 8 kwietnia 1997 r., I CZ 22/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 147; z 27 października 1998 r., III CKN 8/98, OSNC 1998, nr 3, poz. 65). Wskazano m.in., że kasacja nie przysługuje w sprawie o wpis ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) – zob. postanowienie SN z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, nr 4, poz. 37. W innym miejscu podkreślono, że w razie, gdy wpis do księgi wieczystej, w szczególności w postaci ostrzeżenia, służy wykonaniu lub dopełnieniu zabezpieczenia, postępowanie wieczystoksięgowe nie pełni funkcji samodzielnego postępowania nieprocesowego, lecz stanowi stadium wykonawcze (realizacyjne) postępowania zabezpieczającego. Jako takie jest elementem jego organizacji III CZ 95/24 4 i podlega obowiązującym w nim regułom, w tym również co do zaskarżalności orzeczeń. Postanowienia w przedmiocie wpisu w księdze wieczystej, w tym wpisu hipoteki przymusowej lub wpisu ostrzeżenia, wydawane w takim postępowaniu wieczystoksięgowym nie mogą być kwalifikowane jako postanowienia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 29 czerwca 2021 r., II CSK 506/20). W postanowieniach: z 29 czerwca 2004 r. (OSNC 2005, nr 6, poz. 112) i z 18 kwietnia 2007 r., (V CZ 27/07) Sąd Najwyższy - podkreślając, że "istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzygnięciu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16 u.k.w.h. i innych ustawach) - uznał, że rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia, np. ostrzeżenie przewidziane w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. Nr 149, poz. 703, ze zm.) i w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. albo przewidziane w art. 924 k.p.c. lub dokonane na podstawie art. 755 k.p.c. W kolejnych judykatach podkreślono, że rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego postępowania albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia. Od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego apelację od orzeczenia w przedmiocie wniosku o wykreślenie z księgi wieczystej wzmianki o wszczęciu egzekucji skarga kasacyjna nie przysługuje (zob. postanowienie SN z 23 marca 2018 r., II CZ 11/18). Dodano, że z art. 5191 § 1 k.p.c. wynika, iż w postępowaniu nieprocesowym skarga kasacyjna przysługuje w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego - o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej - tylko od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty III CZ 95/24 5 sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. W postępowaniu dotyczącym wpisu o wszczęciu egzekucji w dziale III księgi wieczystej nie dochodzi do rozpoznania "istoty sprawy" w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 2 marca 2023 r., II CSKP 964/22). W rezultacie należy przyjąć, że rozpoznanie wniosku o wykreślenie wzmianek o przyłączeniu do postępowania egzekucyjnego nowych wierzycieli, nie stanowi rozpoznania „istoty sprawy”, uprawniającego – w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. – do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c. [SOP] [ał]