III CZP 18/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Olejniczak. Sędziowie SN: B. Bladowski (sprawozdawca), Z. Marmaj.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku "Społem" Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w T. przy uczestnictwie "Społem" Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w B. o wpis własności w księdze wieczystej Kw nr 2065 po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Toruniu postanowieniem z dnia 19 lutego 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy protokół przekazania i przejęcia nieruchomości (objętej księgą wieczystą Kw Nr 2065) pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej z podpisami notarialnie poświadczonymi, sporządzony z mocy przepisu art. 49 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 91) oraz w wykonaniu uchwały nr 9 Zarządu "Społem" CZSS w Warszawie z dnia 30 maja 1975 r. - stanowi podstawę do wpisu własności w rozumieniu art. 20 prawa o księgach wieczystych?"podjął następującą uchwałę:Protokół przekazania nieruchomości między spółdzielniami w następstwie wprowadzenia dwustopniowego podziału administracyjnego Państwa ustawą z dnia 28 maja 1975 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 91), sporządzony w wykonaniu uchwały centralnego związku spółdzielni, podjętej na podstawie art. 49 ust. 1 powołanej ustawy, a ustalającej zasady podziału majątku, stanowi podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Uzasadnienie faktycznePrzy rozpoznawaniu rewizji wnioskodawczyni na postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w Toruniu, odmawiające wpisania jej jako właścicielki nieruchomości położonej w C., a objętej księgą wieczystą Kw Nr 2065, zamiast dotychczasowej właścicielki - "Społem" Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w B. na podstawie protokołu przekazania tej nieruchomości sporządzonego bez zachowania formy aktu notarialnego, na którym to dokumencie podpisy przedstawicielek obu spółdzielni zostały notarialnie poświadczone, powstało budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne wymienione w sentencji uchwały, które Sąd Wojewódzki w Toruniu, odraczając rozpoznanie sprawy, przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sposób nabycia przez spółdzielnię, powstałą w następstwie wprowadzenia dwustopniowego podziału administracyjnego Państwa, odpowiedniej części prawa własności spółdzielni już istniejącej jest przede wszystkim właściwy dla prawa państwowego - ze względu na treść art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1975 r., w którym upoważniono zarządy centralnych związków spółdzielni do podjęcia uchwał w związku ze zmianami w podziale administracyjnym Państwa, m.in. w sprawie ustalenia zasad dotyczących podziału majątku; ma to również charakter cywilnoprawny ze względu na niezbędność dokonania przy tym odpowiednich czynności cywilnoprawnych między spółdzielniami, o czym jeszcze niżej będzie mowa.W przypadku objętym niniejszą sprawą nie mamy do czynienia z przeniesieniem prawa własności rzeczy (m.in. nieruchomości) w rozumieniu art. 155 § 1 k.c., a więc poprzez umowę między spółdzielnią (zbywcą) przenoszącą własność a spółdzielnią (nabywcą), na którą w następstwie takiej umowy własność przechodzi (por. w związku z tym art. 34 § 1 ust. 6 i art. 41 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach); przeniesienie własności nieruchomości w tym wypadku wymagałoby dla swej ważności zachowania formy aktu notarialnego (art. 158 k.c.). Sposób i forma przejścia prawa własności między spółdzielniami - w rozpoznawanym wypadku - wynikającego z następstwa ogólnego mają swoje źródło w przepisie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. oraz wydanej na jego podstawie uchwale Nr 9 Zarządu "Społem" Centralnego Związku Spółdzielni Spożywców z dnia 30.V.1975 r. w sprawie zmian w organizacji spółdzielni spożywców w związku z wprowadzeniem dwustopniowego podziału administracyjnego Państwa, zobowiązującej Wojewódzką Spółdzielnię Spożywców w B., aby rozpoczynającej działalność z dniem 1 czerwca 1975 r. na terenie nowo powstałego województwa Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w T. przekazała z tą datą "odpowiednio wydzielone składniki majątkowe", m.in. znajdujące się w miejscowości Ch. Uchwała, o której mowa, wskazuje wyraźnie na zmianę stanu prawnego odpowiedniej części powyższego majątku w zakresie osoby właściciela. Natomiast skonkretyzowaniem (szczegółowym określeniem i wyliczeniem wartości) składników tego majątku, przy rozróżnieniu zwłaszcza majątku ruchomego i nieruchomego, była czynność cywilnoprawna, dokonana przez przedstawicieli obu spółdzielni, a objęta protokołem "przekazania i przejęcia". W odniesieniu do przekazania nieruchomości taka "konkretyzacja" odpowiada "oznaczeniu" jej w dziale I właściwej dla niej księgi wieczystej.W sprawie niniejszej badanie od strony formalnej przez Państwowe Biuro Notarialne zasadności wniosku o wpis (art. 45 prawa o księgach wieczystych) powinno doprowadzić do przeświadczenia, że przedstawiony przez "Społem" Wojewódzką Spółdzielnię Spożywców w T. protokół przekazania i przejęcia nieruchomości, objętej księgą wieczystą Kw Nr 2063, jako sporządzony w wykonaniu uchwały centralnego związku podjętej na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1975 r., stanowi dokument stwierdzający zmianę stanu prawnego w zakresie osoby właściciela nieruchomości, a zatem stanowi on podstawę wpisu jej prawa własności (art. 20 i 22 prawa o księgach wieczystych).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.