III CZP 28/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: A Gola, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "Przyszłość" w S. o wpis hipoteki, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 4 marca 1974 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy podlegają opłacie sądowej wnioski spółdzielni mieszkaniowych lokatorsko-własnościowych o wpis hipoteki na zabezpieczenie pożyczek, określonych w art. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. Nr 39, poz. 175; zm. Dz. U. z 1960 r. Nr 11, poz. 71)?",postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Wniosek spółdzielni mieszkaniowej lokatorsko-własnościowej, w której dominujące jest spółdzielcze prawo do lokalu typu lokatorskiego, o wpis hipoteki na zabezpieczenie pożyczki udzielonej przez bank na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. Nr 39, poz. 175; zm. Dz. U. z 1960 r. Nr 11, poz. 71) wolny jest od opłaty sądowej. Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 31 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. Nr 39, poz. 175; zm. Dz. U. z 1960 r. Nr 11, poz. 71) wnioski o wpis hipotek na zabezpieczenie pożyczek udzielonych przez bank na finansowanie budownictwa spółdzielczego wolne są od opłaty sądowej, jeżeli pożyczka zostaje udzielona spółdzielni mieszkaniowej (typu lokatorskiego), podlegają zaś opłacie w wysokości 25%, jeżeli pożyczka zostaje udzielona spółdzielni budowlano-mieszkaniowej lub spółdzielczemu zrzeszeniu budowy domków jednorodzinnych. Przepis ten jest wyrazem pomocy udzielanej przez Państwo członkom spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, przy czym pomoc ta jest dalej idąca w wypadku spółdzielni mieszkaniowych.Stosownie do uchwały nr 6 Rady Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 10 czerwca 1972 r. spółdzielnie mieszkaniowe (a także niektóre spółdzielnie budowlano-mieszkaniowe) przekształciły się w spółdzielnie nowego typu, zwane spółdzielniami mieszkaniowymi lokatorsko-własnościowymi. Do istoty tych spółdzielni należy zrzeszanie zarówno tych członków, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu typu lokatorskiego, jak i takich, którym przysługuje takie prawo typu własnościowego. W związku z tym Sąd Wojewódzki powziął w sprawie niniejszej wątpliwość, czy tym nowym spółdzielniom przysługuje przywilej przewidziany w wymienionym na wstępie przepisie dla spółdzielni mieszkaniowych.Uzasadnienie prawneOdpowiadając na to pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Szczególne uprzywilejowanie spółdzielni mieszkaniowych, które znalazło wyraz w zacytowanym przepisie, zostało podyktowane chęcią udzielenia bardziej wydatnej pomocy tym osobom, które ze względu na mniejsze możliwości finansowe nie są w stanie podołać większemu obciążeniu finansowemu, związanemu z nabyciem spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego. Ten motyw ustawodawczy powinien stanowić wskazówkę przy udzielaniu odpowiedzi na pytanie Sądu Wojewódzkiego.Patrząc z tego punktu widzenia na sytuację członków spółdzielni mieszkaniowej lokatorsko-własnościowej, trzeba mieć na uwadze, że z reguły sytuacja ta nie uległa - w porównaniu z sytuacją członków spółdzielni mieszkaniowych - zmianie, nadal bowiem olbrzymia większość członków tych nowych spółdzielni to osoby, które ubiegają się o spółdzielcze prawo do lokalu typu lokatorskiego lub którym przysługuje takie prawo. Jeżeli zaś tak, to pomoc, jaką ustawodawca przyznał w wymienionym przepisie spółdzielniom mieszkaniowym, jest w pełni nadal aktualna także co do członków spółdzielni mieszkaniowych lokatorsko-własnościowych. Oczywiście, tak jest w sytuacji typowej, tzn. w wypadku, gdy spółdzielnia taka powstała ze spółdzielni mieszkaniowej, w takim bowiem wypadku tylko nielicznym członkom takiej spółdzielni przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego, szerokie zaś rzesze członków takiej spółdzielni korzystają - ze względu na swe warunki finansowe - nadal z prawa typu lokatorskiego. Inaczej jest wtedy, gdy wyjątkowo spółdzielnia mieszkaniowa lokatorsko-własnościowa powstała na bazie spółdzielni budowlano-mieszkaniowej. Wówczas wzajemny stosunek członków, którym przysługuje bądź jedno, bądź drugie prawo, jest odwrotny.W opisanych sytuacjach nie jest możliwe kierowanie się, przy udzielaniu odpowiedzi na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie, interesami poszczególnych członków. Należy natomiast brać pod uwagę interes tych, którzy w danej spółdzielni liczebnie dominują, tzn. zdecydowanie przeważają.Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na postawione mu pytanie prawne odpowiedział jak w sentencji niniejszej uchwały.