III CZP 31/91

Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie wyłaniało się na tle następującego stanu faktycznego, Powód Kombinat Przemysłowy H. w S. W. wystąpił z powództwem przeciwko Zakładom Mechanicznym "T." w T. o zasądzenie kwoty 4.767.314 zł odsetek za czas opóźnienia w zapłacie ceny kupna Pozew wniesiony został do Sądu Wojewódzkiego - Sądu Gospodarczego w R., w którego okręgu znajduje się siedziba pozwanego. W uzasadnieniu powód podał, że właściwość Sądu określa art. 454 k.c. w zw. z art. 34 k.p.c., jako, że świadczenie miało charakter pieniężny i winno być spełnione w miejscu siedziby wierzyciela. Sąd Wojewódzki w R. postanowieniem z dnia 1 września 1990 r., sygn. akt VI GC 3138/90 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu Wydziałowi Gospodarczemu w K., tj. sądowi właściwemu według właściwości ogólnej uznając, że roszczenie o odsetki nie jest w zasadzie roszczeniem odszkodowawczym (art. 481 k.p.c.) i powód nie wykazał aby odsetek domagał się tytułu odszkodowania (art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.) za nienależyte wykonanie umowy, co jest przesłanką stosowania art. 34 k.p.c.Przy rozpoznawaniu zażalenia powoda na powyższe postanowienie Sąd Apelacyjny w R. powziął wątpliwość wyrażoną w treści przedstawionego Sądowi Najwyższemu pytania prawnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 34 k.p.c. powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie jako też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed Sąd miejsca jej wykonania.Z brzmienia art. 34 k.p.c. wprost wynika, że powództwo o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wnieść przed Sąd miejsca wykonania umowy. Z tego względu oczywistym jest, że roszczenie o odsetki, o ile byłoby roszczeniem o naprawienie szkody, podlegałoby właściwości przemiennej z art. 34 k.p.c.Rzecz w tym jednak, że w art. 481 § 1 k.p.c. poniechano wskazywania odszkodowania jako tytułu upoważnienia do żądania odsetek za opóźnienie.Przepis ten stanowi, że wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody. Wynika stąd, że roszczenie o odsetki za opóźnienie nie zawsze jest roszczeniem odszkodowawczym i z tego tytułu art. 34 k.p.c. niekoniecznie musiałby mieć zastosowanie.Jednakże - jak trafnie przyjmuje Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swojego pytania prawnego - odsetki stanowią świadczenie uboczne. Pomiędzy zobowiązaniem głównym, a odsetkami za opóźnienie zachodzi związek materialny. Uprzednie istnienie zobowiązania głównego jest bowiem warunkiem powstania roszczenia o odsetki za opóźnienie. Taka relacja między tymi świadczeniami ma też swoje następstwa. Jeżeli odsetki należą się za opóźnienie w wykonaniu umowy, roszczenie o ich zapłatę jest w istocie roszczeniem o wykonanie umowy, zaś powództwo, o wykonanie umowy zawsze można wytoczyć przed Sąd miejsca jej wykonania (art. 34 k.p.c.). To, że obowiązek zapłaty odsetek wynika z ustawy nie ma istotnego znaczenia. Umowa jako czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy (art. 56 k.c.). Takim ustawowym skutkiem jest uprawnienie wierzyciela do żądania odsetek w razie opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia. Do czasu zapłaty odsetek należących za opóźnienie w spełnieniu świadczenia głównego nie można mówić o pełnym wykonaniu umowy. Z powyższych względów udzielono odpowiedzi jak w sentencji.