III CZP 35/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Bawełna" w Ł. o wpis prawa własności budynków, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 11 marca 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy w sprawie o wpis własności pawilonu handlowego, wzniesionego z własnych środków finansowych przez spółdzielnię budownictwa mieszkaniowego na gruncie objętym użytkowaniem wieczystym, stosuje się przy określaniu należnej opłaty sądowej przepisy oddziału 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określenia wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 127) - czy też - przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 1969 r. w sprawie określenia wysokości niektórych opłat sądowych i notarialnych oraz warunków zwalniania przez sąd od opłat sądowych właścicieli lub współwłaścicieli gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 8, poz. 62 ze zm.)?"udzielił następującej odpowiedzi:Od wniosku o wpis prawa własności pawilonu handlowego zbudowanego na terenie oddanym w użytkowanie wieczyste pobiera się wpis stały w wysokości przewidzianej w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 1969 r. w sprawie określenia wysokości niektórych opłat sądowych i notarialnych oraz warunków zwalniania przez sąd od opłat sądowych właścicieli lub współwłaścicieli gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 8, poz. 62 ze zm.).Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego: Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "Bawełna" w Ł. wniosła rewizję od wpisu dokonanego przez Państwowe Biuro Notarialne w Ł. w dniu 21.VI.1977 r. w księdze wieczystej dotyczącego pawilonów handlowych w spółdzielczym osiedlu mieszkaniowym "D" w Ł. Pawilony te zostały potraktowane przez Państwowe Biuro Notarialne jako części składowe gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, a nie jako odrębne nieruchomości budynkowe spółdzielni wzniesione na terenie objętym użytkowaniem wieczystym.Ze stanowiskiem Państwowego Biura Notarialnego nie zgodziła się Spółdzielnia. Wniosła od wydanego w tym względzie postanowienia PBN rewizję i wpłaciła tytułem opłaty sądowej po 500 zł od każdego z wpisów dotyczących czterech pawilonów, a PBN zażądało od niej uzupełnienia brakującego wpisu w kwocie 128.320 zł.Na zarządzenie to wniosła Spółdzielnia zażalenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy udzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne zważył, co następuje:Opłaty przewidziane w przepisach oddziału 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1967 r. w sprawie określania wysokości wpisów w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 1973 r. Nr 21, poz. 127) mogą być pobierane tylko w wypadkach wyraźnie przewidzianych w § 32-34 i 36.Według § 37 wymienionego rozporządzenia od wniosków o wpis w księdze wieczystej nie wymienionych w § 32-34 i 36 należy pobierać wpis stały w wysokości 150 zł. Może nasuwać się wątpliwość, czy od wniosku o wpis pawilonu handlowego nie należy pobrać wpisu przewidzianego w § 37 wymienionego rozporządzenia. Wątpliwość tę usuwa jednak § 38 rozporządzenia, który upoważnił Ministra Sprawiedliwości do określenia wysokości opłat od wniosku o wpis prawa wieczystego użytkowania. W wykonaniu tego upoważnienia ustawowego Minister Sprawiedliwości wydał w tym względzie rozporządzenie cytowane w pytaniu prawnym. W szczególności § 1 tegoż rozporządzenia przewiduje, iż od wniosku o wpis prawa użytkowania wieczystego pobiera się, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, opłatę wpisu stosunkowego taką jak od wniosku o wpis prawa własności.W § 2 tegoż rozporządzenia wymienione są opłaty sądowe, jakie należy pobrać od wniosku o wpis prawa własności budynku na terenie oddanym w użytkowanie wieczyste. Na przykład 1) jeżeli przedmiotem własności jest dom jednorodzinny lub dom, do którego stosownie do przepisów ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 228) mają zastosowanie postanowienia dotyczące domów jednorodzinnych - pobiera się wpis w wysokości 100 zł, 2) jeżeli przedmiotem własności jest określony w ustawie powołanej w punkcie 1 mały dom mieszkalny, dom przeznaczony na pomieszczenia warsztatu rzemieślniczego lub dom mieszkalno-pensjonatowy - pobiera się wpis w kwocie 200 zł i wreszcie 3) jeżeli przedmiotem własności jest budynek nie wymieniony w pkt 1, 2, należy pobrać wpis w kwocie 500 zł.Trafne jest zapatrywanie Sądu Wojewódzkiego, że pawilon nie można podciągnąć pod pojęcia domów lub budynków określonych w podanych wyżej punktach 1 i 2 z uwagi na określone warunki, jakim domy te lub budynki muszą odpowiadać.Natomiast pod pkt 3 można podciągnąć każdy budynek nie wymieniony w pkt 1 i 2. Ale tu powstaje wysunięta przez Sąd Wojewódzki wątpliwość, czy pawilon handlowy można podciągnąć pod pojęcie budynku nie wymienionego w pkt 1 i 2 § 2 rozporządzenia. Rozważając to zagadnienie trzeba stwierdzić, że pojęcie pawilonu handlowego nie jest określone w ustawie. Dlatego należy sięgnąć do ustalenia znaczenia tego pojęcia w potocznym tego słowa znaczeniu. W Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN, t. 8, s. 532 przez pawilon należy rozumieć a) niewielki budynek przeważnie parterowy o lokalowej strukturze wchodzącej w skład określonego zespołu budowli, np. fabryki, wystawy, szpitala, szkoły, lub b) część albo boczne skrzydło budowli, głównie parterowej, wyróżniające się z całości odrębnym dachem. W podobny sposób określa pojęcie pawilon Słownik Języka Polskiego (PWN, Warszawa 1864, t. VI, s. 202). Mając na uwadze wyżej przytoczone kryteria pawilonów w ogólności, należy przyjąć, że pawilon jako taki obejmuje pojęcie budynku. Cele zaś, na jaki przeznacza się dany pawilon, nie mogą pozbawiać pawilonu cech budynku. Z tego względu uznać należy, że pawilon handlowy z powodu braku cech, jakim powinny odpowiadać domy i budynki objęte pkt 1 i 2, jest budynkiem w rozumieniu pkt 3 (§ 2 wymienionego rozporządzenia) i od wniosku o wpis w księdze wieczystej takiego budynku należy pobrać opłatę w tymże przepisie wymienioną.Gdyby przedmiotem wniosku był wpis prawa użytkowania wieczystego, wówczas należałoby pobrać opłatę wpisu taką jak od wniosku o wpis prawa własności (§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 20 marca 1969 r.), ale w stanie faktycznym, na tle którego powstało pytanie, tego rodzaju sytuacja nie zachodzi.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi wskazanej w sentencji uchwały.