III CZP 38/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Dmowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Gola, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jolanty P. przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 30 kwietnia 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy koszty przeprowadzki, o których mowa w art. 40 ust. 1 in fine prawa lokalowego, obejmują również koszty "przeniesienia" telefonu, tzn. zainstalowania go w nowym mieszkaniu? Czy dla odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie okoliczność, że lokal zamienny najemca obejmuje na stałe, poprawiając sobie w ten sposób warunki mieszkaniowe?"podjął następującą uchwałę:Koszty przeprowadzki, o których mowa w art. 43 ust. 1 i 3 prawa lokalowego (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55), nie obejmują kosztów "przeniesienia" telefonu - zainstalowania go w innym mieszkaniu.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Powódka Jolanta P. zamieszkiwała, na prawach członka rodziny najemcy, w lokalu mieszkalnym przy ul. 3 Maja nr 4 w G., w domu pozostającym w administracji pozwanego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. Najemcą tego lokalu była teściowa powódki Franciszka P. Przed paru laty w mieszkaniu tym powódka zainstalowała na swój koszt aparat telefoniczny. W 1984 r. cały budynek został przeznaczony do remontu kapitalnego. W związku z tym organ administracyjny wydał decyzję o przekwaterowaniu mieszkańców budynku do innych lokali. Rodzina powódki została przeniesiona (za jej zgodą) do lokalu zamiennego, który został jej przydzielony na czas nieokreślony. Jest on wyposażony we wszystkie urządzenia techniczne.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi przytoczonej w sentencji uchwały Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedstawione Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienie prawne ma istotne znaczenie nie tylko dla oceny zasadności rewizji strony pozwanej, wniesionej przez nią od wyroku uwzględniającego powództwo, ale również dla rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności drogi sądowej w sprawie niniejszej.Z przepisu art. 43 prawa lokalowego (Sąd Wojewódzki powołując przepis art. 40 ust. 1 nie wziął pod uwagę treści decyzji o przydziale lokalu zamiennego, w której powołano art. 43, jak również jednolitego tekstu prawa lokalowego, opublikowanego w Dz.U. z 1983 r. Nr 11, poz. 55) wynika jednoznacznie, że decyzję o przekwaterowaniu w sytuacjach w przepisie tym przewidzianych podejmuje organ administracji państwowej. Organ ten rozstrzyga wówczas nie tylko o istnieniu przesłanek do przekwaterowania, ale również o przydziale pomieszczenia zastępczego, czy też lokalu zamiennego, oraz o tym, kto ponosi koszty przeprowadzki. Ponieważ ani przepisy prawa lokalowego, ani też przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przekazują wykonania takich orzeczeń w jakimś szczególnym trybie, do wykonania takich decyzji stosuje się - zgodnie z art. 60 prawa lokalowego - przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym samym też trybie egzekwowany jest obowiązek pokrywania kosztów przeprowadzki określony w art. 43 prawa lokalowego.Jeśli przyjmie się, że organ administracji państwowej nie tylko wydaje decyzję o przeniesieniu najemcy i członków jego rodziny do pomieszczenia zastępczego lub lokalu zamiennego, ale również orzeka, kto ponosi koszty związane z przeprowadzką, i wykonuje decyzję zarówno w przedmiocie przekwaterowania, jak i pokrycia kosztów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że najemca lub członek jego rodziny może dochodzić zwrotu kosztów przeprowadzki nakazanej w trybie art. 43 na drodze sądowej.Gdyby zatem uznać, że koszty przeprowadzki, o których mowa w art. 43 ust. 1 i 3 prawa lokalowego, obejmują również koszty zainstalowania telefonu w nowym mieszkaniu, to pozew w sprawie niniejszej musiałby ulec odrzuceniu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.).Zdaniem Sądu Najwyższego na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie zasadnicze (pytanie dodatkowe jest w tym wypadku bezprzedmiotowe) należy jednak udzielić odpowiedzi negatywnej, a w konsekwencji przyjąć, że w sprawie niniejszej droga sądowa jest dopuszczalna.Ani prawo lokalowe, ani też żaden inny przepis prawny nie określają kosztów przeprowadzki. Pojęcie zatem "koszty przeprowadzki" nie jest pojęciem prawnym, w związku z tym należy traktować je jako zwrot potoczny obowiązujący w życiu codziennym. Rozpatrując kwestie z tego punktu widzenia przyjąć trzeba, że przez koszty przeprowadzki, o jakich mowa w art. 43 prawa lokalowego, rozumieć należy wyłącznie koszty związane bezpośrednio z przewiezieniem przedmiotów urządzenia domowego z lokalu dotychczas zajmowanego przez najemcę do pomieszczenia zastępczego lub lokalu zamiennego, a więc mebli, ubiorów, zastawy stołowej, itp., w tym oczywiście i aparatu telefonicznego, stanowiącego własność najemcy lub członka jego rodziny. Do kosztów przeprowadzki nie można natomiast zaliczyć kosztów zainstalowania telefonu w nowym mieszkaniu, jakie ponosi abonent wobec właściwego urzędu telekomunikacyjnego (kosztów doprowadzenia przewodów do nowego mieszkania, ujęcie numeru w innym zestawie, uiszczenia opłat administracyjnych itp.). Koszty te nie wiążą się bowiem bezpośrednio z zajmowaniem mieszkania i z przeprowadzką, lecz z posiadaniem telefonu, który najemca (a przyjąć trzeba, że także i członek jego rodziny) może sobie założyć nawet bez zgody wynajmującego (art. 684 k.c.), ale wyłącznie na własny koszt. Skorzystanie przez najemcę z uprawnienia do założenia telefonu nie pociąga za sobą nałożenia na wynajmującego kosztów związanych z przeinstalowaniem (przerejestrowaniem czy też "przeniesieniem") telefonu zarówno w wypadku rozwiązania stosunku najmu, jak i w razie konieczności przekwaterowania najemcy z domu podlegającego rozbiórce z uwagi np. na stan zagrożenia dla życia lub mienia osób zamieszkujących w tym domu.Powyższa negatywna odpowiedź Sądu Najwyższego na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne nie przesądza sama przez się kwestii zasadności żądania pokrycia przez wynajmującego kosztów, których zwrotu powódka dochodzi w sprawie niniejszej.Do pokrycia takich kosztów wynajmujący mógłby zobowiązać się wobec najemcy, a nawet wobec członka rodziny najemcy w umowie. Mogłoby to mieć miejsce dla przykładu wówczas, gdyby przekwaterowanie następowało nie na podstawie decyzji organu administracji państwowej, lecz w wykonaniu umowy i pozostawało w związku z zamianą lokali, a nawet na podstawie decyzji, ale np. w związku z modernizacją budynku, w wyniku której wynajmujący zamierza uzyskać dodatkowe lokale, czy też poprawić warunki w innych lokalach. W drugim z wymienionych wypadków najemca, ale wyłącznie on, chociażby telefon był zarejestrowany na członka jego rodziny, mógłby w szczególnych okolicznościach żądać zwrotu kosztów przeniesienia telefonu nawet w braku zobowiązania wynajmującego w tym przedmiocie - przy twierdzeniu, że dochodzi odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania przez wynajmującego umowy najmu, a więc, że roszczenie opiera na przepisie art. 471 k.c.Na podstawie przepisów o niewykonaniu czy o nienależytym wykonaniu umowy najmu odszkodowania nie mógłby domagać się członek rodziny najemcy, gdyż nie pozostaje on z wynajmującym w stosunku umownym. Członkowi rodziny nie przysługiwałoby też roszczenie na podstawie innego tytułu prawnego, a w szczególności na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (art. 415 i nast. k.c.) oraz o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.).