I CZ 153/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława S. przeciwko Centralnemu Biuru Opracowań Technicznych w W. i Skarbowi Państwa - Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. o ustalenie prawa, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 17 października 1966 r.,zaskarżone postanowienie w punkcie pierwszym sentencji w części dotyczącej odrzucenia pozwu w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa uchylił i postępowanie w tym zakresie umorzył; poza tym zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego dnia 5.I.1966 r. powód domagał się ustalenia, że obowiązek dostarczenia mu lokalu zastępczego przydatnego do prowadzenia warsztatu tokarsko-mechanicznego lub jego wartości oraz obowiązek uiszczenia kosztów przeprowadzki warsztatu z lokalu przy ul. O. nr 59 w W. na ul. S. powinni pokryć solidarnie pozwani.Sąd Wojewódzki, któremu sprawa została przekazana przez Sąd Powiatowy w trybie art. 18 k.p.c., odrzucił pozew, przytaczając w uzasadnieniu, że sprawa niniejsza nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. Rozstrzyganie bowiem o przydzieleniu lokalu zastępczego oraz o wszelkich kwestiach związanych z przekwaterowaniem z lokalu położonego w domu przeznaczonym do rozbiórki nie należy do kompetencji sądu powszechnego, lecz do władzy administracyjnej. Również realizacja uprawnień wynikających z ustawy z dnia 12.III.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odbywa się w trybie postępowania administracyjnego.W zażaleniu powód domagał się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając nierozważenie przez Sąd Wojewódzki, że roszczenia, których ustalenia dochodzi, powstały już po prawomocnym zakończeniu postępowania na tle cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego, którego źródłem jest przepis § 9 rozporządzenia Min. Gosp. Komun. z dnia 16.V.1959 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 197).Na rozprawie przed Sądem najwyższym powód cofnął pozew w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa, na co przedstawiciel tego ostatniego wyraził zgodę, zrzekając się kosztów procesu za instancję rewizyjną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wobec cofnięcia pozwu przeciwko Skarbowi Państwa postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu na podstawie art. 355 k.p.c., wobec czego Sąd Najwyższy, uchylając w tej części zaskarżone postanowienie, z mocy art. 388 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.Natomiast w stosunku do pozostałego pozwanego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Jak wynika z treści pozwu, żądanie powoda składa się z dwóch części. Jedna obejmuje ustalenie obowiązku poniesienia kosztów dostarczenia powodowi lokalu zastępczego, a ponieważ powód sam wybudował sobie nowy lokal, to kosztów tej budowy. Na drugą część żądania składają się koszty przeprowadzki warsztatu powoda do nowo wybudowanego lokalu.Jeśli chodzi o pierwsze z wymienionych żądań, to błędny jest pogląd skarżącego, który dopatruje się w przepisie § 9 cytowanego na wstępie rozporządzenia źródła powstania po stronie pozwanego cywilnoprawnego obowiązku zwrotu powodowi kosztów poniesionych w związku z wybudowaniem nowego lokalu. Przepis ten, jak to trafnie podnosi pozwany w odpowiedzi na zażalenie, nie normuje stosunku pomiędzy najemcą podlegającym przekwaterowaniu a jednostką zainteresowaną w rozbiórce budynku. Stosownie do § 6 ust. 2 tegoż rozporządzenia przekwaterowanie następuje na podstawie decyzji organu do spraw lokalowych, który jednocześnie wskazuje lokal zastępczy. Najemca więc otrzymuje lokal zastępczy od organów administracji w ramach stosunku administracyjnoprawnego, jaki powstaje pomiędzy nim a organem do spraw lokalowych na skutek wydania decyzji o przekwaterowaniu. Skoro więc dostarczenie lokalu zastępczego należy do ustawowych obowiązków organu do spraw lokalowych, mających niewątpliwie charakter administracyjnoprawny, to przepis § 9 cyt. rozp. stanowiący, że dostarczenie lokalu następuje na koszt osoby zainteresowanej w rozbiórce, może być rozumiany tylko w ten sposób, że osoba ta ma obowiązek poniesienia kosztów dostarczenia lokalu zastępczego w stosunku do organu do spraw lokalowych, na którym ciąży z mocy ustawy obowiązek dostarczenia lokalu.W tym stanie rzeczy trafnie przyjął Sąd Wojewódzki, że powodowi nie przysługuje roszczenie cywilne wobec pozwanego o pokrycie kosztów lokalu zastępczego. Niedopuszczalność drogi sądowej odnosi się oczywiście również do żądania ustalenia istnienia takiego prawa, co jest przedmiotem niniejszego powództwa.Inaczej natomiast przedstawia się drugie żądanie pozwu, dotyczące ustalenia obowiązku pozwanego poniesienia kosztów przekwaterowania powoda do nowego lokalu. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 51 prawa lokalowego i ma charakter cywilnoprawny. Pozwany obowiązku tego nie neguje. Z chwilą więc poniesienia kosztów przeniesienia powodowi będzie przysługiwać roszczenie o zwrot wydatków. Trafnie jednak podniósł pozwany w pierwszej instancji, że powód nie wykazał istnienia interesu prawnego w ustaleniu obowiązku prawnego po stronie pozwanego, który wynika z mocy samej ustawy. Wyrok ustalający nie dawałby powodowi więcej praw, niż czyni to ustawa.Dlatego też wobec braku przesłanki przewidzianej w art. 189 k.p.c. powództwo w tej części powinno być oddalone. Ponieważ jednak odrzucenie pozwu jest - ze stanowiska sytuacji prawnej, jaką to odrzucenie stwarza dla powoda - dla niego korzystniejsze od oddalenia powództwa, postanowienie zaś zaskarżył jedynie powód, a uchylenie postanowienia w celu merytorycznego rozpoznania sprawy w pierwszej instancji i oddalenia powództwa byłoby ze stanowiska ekonomii procesowej niecelowe - przeto Sąd Najwyższy uznał za słuszne oddalenie zażalenia w całości.