I CR 107/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), A. Wypiórkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wandy N. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. o 2.000 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 11 grudnia 1969 r.,zaskarżony wyrok w punkcie 1 uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktycznePowódka w pozwie wniesionym do Państwowego Biura Notarialnego w Gdyni dochodziła wydania w trybie postępowania upominawczego nakazu zapłaty przeciwko Skarbowi Państwa - Wydziałowi Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przez zasądzenie na jej rzecz sumy 2.000 zł z odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu swych żądań powódka podała, że dnia 29 sierpnia 1968 r. otrzymała przydział lokalu mieszkalnego w jej własnym domu przy ulicy (...), przy czym w lokalu tym jest ogrzewanie piecowe. Wiedząc o tym, pozwany zażądał od niej bezprawnie 27 sierpnia 1968 r. zapłaty 2.000 zł za centralne ogrzewanie i od uiszczenia tej kwoty uzależnił przydział tego mieszkania. Powódka podała nadto, że przedtem mieszkała w Ł., że zamieniła swoje mieszkanie w Ł. z Irminą i Kazimierzem T., mieszkającymi w G. przy ul. (...), jednakże przydziału na to mieszkanie nie otrzymała, mieszkania tego nie zajęła, mieszkanie zaś to otrzymał Jan K., który je zajął. Zdaniem powódki wymuszenie od niej nienależnej opłaty 2.000 zł sprzeczne jest z art. 1 § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 14 sierpnia 1962 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 257).Po rozpoznaniu sprawy na skutek sprzeciwu strony pozwanej od wydanego nakazu zapłaty Sąd Wojewódzki w G. wyrokiem z dnia 11 grudnia 1969 r. powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki uznał, że zasadność pobrania 2.000 zł jako opłaty za urządzenie uzyskane przy zamianie lokali mieszkalnych w Ł. przy ulicy (...) oraz w G. przy ulicy (...), opartej na rozporządzeniu Ministra Gospodarki Komunalnej z 15 czerwca 1968 r., a to w związku z następną decyzją z 29 sierpnia 1968 r. o przydziale mieszkania przy ulicy (...) - nie podlega ocenie sądu i nie należy do drogi procesu sądowego.Ze względu jednak na to, że powódka powoływała się na przepis art. 405 k.c., stwierdzić należy, że roszczenie jej jest niesłuszne, gdyż między nią a pozwanym nie nawiązał się stosunek cywilnoprawny w rozumieniu art. 405 k.c., skoro kwota 2.000 zł pobrana została na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 15.VI.1968 r.Brak również podstaw do uwzględnienia żądań powódki w świetle przepisów art. 417 lub art. 418 k.c. Brak mianowicie podstaw do tego, by uznać decyzję pozwanego o zapłacie przez powódkę 2.000 zł za wadliwą w rozumieniu art. 418 k.c., skoro władze zwierzchnie stwierdziły, że tryb postępowania pozwanego był zgodny z obowiązującymi przepisami. Nie można również przyjmować, by powódce wyrządzono szkodę przy wykonywaniu przez funkcjonariusza pozwanego powierzonych czynności przez pobranie opłaty 2.000 zł (art. 417 k.c.).Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powódka, jeśli uważa, że opłata w wysokości 2.000 zł została pobrana od niej niesłusznie, może dochodzić jej zwrotu wyłącznie w postępowaniu przed organem administracyjnym. Z tego też powodu Sąd nie przychylił się do wniosku powódki o zawieszenie postępowania do czasu załatwienia jej pisma przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżyła powódka.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Stanowisko powódki, że sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania jej roszczenia, byłoby trafne tylko przy przyjętym przez nią założeniu, że kwota 2.000 zł, jaką ona w związku z zamianą mieszkań wpłaciła, stanowi zapłatę za urządzenie techniczne (w danym wypadku za centralne ogrzewanie), które jest w nowym mieszkaniu, a którego nie ma w mieszkaniu oddanym do zamiany. To założenie jest jednak mylne. Z przepisu bowiem art. 52 prawa lokalowego ust. 1 in fine niedwuznacznie wynika, że uiszczona przez powódkę wpłata nie ma takiego charakteru, jest to bowiem opłata natury administracyjnej. Wskazuje na to zarówno brzmienie wymienionego przepisu, jak i fakt, że wpłata ta stanowi konieczną przesłankę zezwolenia na zamianę, a zatem orzeczenia organu administracyjnego.W konsekwencji powyższego należy za całkowicie trafne uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego, według którego roszczenie powódki, jako oparte na stosunku administracyjnoprawnym, nie może być dochodzone w postępowaniu sądowym. Z tego stwierdzenia należało jednak wyciągnąć tego rodzaju wniosek, że pozew powódki powinien być odrzucony, oddalenie bowiem powództwa stanowi merytoryczne rozpoznanie sprawy, a do tego sąd nie był uprawniony.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.