III KKO 3/01

Postanowienie z dnia 18 maja 2001 r. III KKO 3/01 Sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych lub zamiany takich lokali nie podlegają władczej kompetencji organów administracji publicznej. Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SSN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel, przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości Dariusz Korszeń, przedstawiciel Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Elżbieta Robaszkiewicz. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu na roz-prawie w dniu 18 maja 2001 roku sprawy z wniosku Zbigniewa P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego o właściwość między Zarządem Dzielnicy O. Gminy W.-C. a Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy o zamianę lokali mieszkalnych p o s t a n o w i ł: u z n a ć, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy. U z a s a d n i e n i e Zbigniew P. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu negatywnego o wła-ściwość między Zarządem Dzielnicy O. Gminy W.C. a Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy w jego sprawie o zamianę lokali mieszkalnych. W postępowaniu administracyjnym przedmiot sprawy wyrażał wniosek o za-mianę określonego lokalu w W., do którego wnioskodawcy i jego byłej żonie przysłu-guje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, na lokal też położony w W., ale będący własnością komunalną. Wnioskodawcy chodziło o to, ażeby Gmina wyraziła zgodę na taką realizację wniosku, iż z wnioskodawcą zawarta zostałaby umowa najmu lo-kalu komunalnego, a jego dotychczasowy najemca uzyskałby lokal objęty spółdziel-czym prawem do lokalu po zrzeczeniu się tego prawa przez wnioskodawcę i jego 2 byłą małżonkę. Z pisma Zarządu Dzielnicy O. z dnia 21 czerwca 2000 r. wynika, że Zarząd ten wyraził zgodę na przeprowadzenie zamiany, ale pod warunkiem, że stroną stosunku najmu lokalu komunalnego zostanie wnioskodawca i jego była żona. Nie zgadzając się z powyższym warunkiem wnioskodawca wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które – pismem z dnia 13 września 2000 r. - zwróciło to odwołanie uznając, że Kolegium nie jest właściwe w sprawie, gdyż jej przedmiot należy do zakresu stosunków uregulowanych w Kodeksie cywilnym i poddanych wła-ściwości sądu powszechnego. Do rozpatrywanego wniosku dołączone także zostało postanowienie Naczel-nego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2000 r. [...] odrzucające skargę na pismo Dyrektora Zarządu Dzielnicy O. Gminy W.C. z dnia 11 sierpnia 2000 r. W uza-sadnieniu tego postanowienia stwierdza się, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 105, poz. 509 ze zm.) rozstrzyganie sporów wiążących się z najmem lokali należy do właściwości sądów powszechnych. Jeżeli chodzi o przebieg postępowania sądowego (przed sądem powszech-nym) to wnioskodawca przedstawił postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. War-szawy z dnia 12 stycznia 2001 r. [...] odrzucające pozew Zbigniewa P. przeciwko Gminie W.C. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie wyraże-nia zgody na zamianę mieszkań. Zdaniem tego Sądu – stosownie do uzasadnienia powyższego postanowienia – skoro między stronami nie istnieje żaden stosunek prawny to droga sądowa do rozpatrzenia żądania pozwu jest niedopuszczalna. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, stwierdzając, że zaistniał spór negatywny w rozumieniu art. 190 i art. 192 § 1 pkt 2 KPA, zważyło co następuje: Przedstawiona przez wnioskodawcę sprawa jest niewątpliwie sprawą cywilną, to jest sprawą należącą do drogi sądowej w rozumieniu art. 1, art. 2 oraz art. 199 § 1 pkt 1 KPC. Nie ma oczywiście racji Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w postano-wieniu z dnia 12 stycznia 2001 r. jakoby ustalenie, że stron nie łączy żaden stosunek prawny, oznaczało w konsekwencji niedopuszczalność rozpoznania sprawy na dro-dze sądowej. Wskazana przesłanka odrzucenia pozwu stanowi jakąś formę merytorycznej 3 oceny żądania, a z pewnością nie opiera się na podstawach określenia sprawy cywil-nej (art. 1 KPC) i właściwości sądów powszechnych do rozpoznania spraw cywilnych (art. 2 § 1 i § 3 KPC). W kontekście sprawy jest oczywiste, że jeżeli przedmiotem sporu jest żądanie dotyczące ukształtowania prawa do lokalu mieszkalnego według najmu, to jest sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego w rozumieniu art. 1 KPC. W tej sytuacji niedopuszczalność rozpoznania sprawy cywilnej w postępowaniu sądowym - stosownie do art. 2 § 3 KPC - musiałaby wynikać z przepisu szczegól-nego. Kolegium Kompetencyjne podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyżej rozstrzygnięciach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Samorządowego Koleg-ium Odwoławczego w W., że w obowiązującym prawie, a w szczególności w przepi-sach ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszka-niowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787) nie ma regulacji, która przekazywałaby sprawy najmu lokali mieszkalnych (i ich zamiany) do kompetencji organów administracji publicznej. Zastrzec jedynie trzeba, że chodzi tu o kompeten-cję z zakresu postępowania administracyjnego (por. art. 1 § 1 pkt 1 KPA), to jest władczego rozstrzygnięcia aktem administracyjnym. Z powyższych przyczyn, nie rozważając merytorycznie sprawy, Kolegium Kompetencyjne rozstrzygnęło wniosek jak w postanowieniu. ========================================