I C 61/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bolesława K. przeciwko Halinie J., Annie T. i Franciszce K. o eksmisję, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 19 sierpnia 1952 r.,zaskarżony wyrok w części dotyczącej pozwanej Haliny J. uchylił i pozew w tym zakresie odrzucił; zmienił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję powoda od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Krakowa w Krakowie z dnia 29 lutego 1952 r. w części dotyczącej pozostałych pozwanych.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1952 r. zmienił wyrok Sądu Powiatowego i nakazał eksmisję pozwanych Anny T. i Franciszka K. z mieszkania w Krakowie, składającego się z pokoju i kuchni, a nadto nakazał eksmisję pozwanej Haliny J. "z połowy wspomnianego wyżej mieszkania" i zobowiązał ją "do wydania tej połowy, tj. połowy powierzchni mieszkalnej, powodowi". W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przyjął, że pozwaną Halinę J. należy uznać "wobec służącego jej prawa z przydziału mieszkaniowego za równouprawnioną z powodem, orzekając ograniczenie pozwanej do połowy powierzchni mieszkalnej całego mieszkania", pozostali pozwani zaś winni opuścić mieszkanie, skoro nie mają oni przydziału mieszkania i ich prawo "wobec praw osób, uprawnionych z przydziału, nie może doznać ochrony".Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył rewizję nadzwyczajną i zgłosił wniosek o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej pozwanej Haliny J. i o odrzucenie rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w części dotyczącej pozostałych pozwanych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak zasadnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, zaskarżony wyrok został powzięty z pogwałceniem istotnych przepisów prawa w rozumieniu art. 396 § 1 k.p.c., a mianowicie art. 334 k.p.c., art. 5, 14, 22 ust. 1 pkt 2) dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343) oraz art. 3 przepisów ogólnych prawa cywilnego.Rozstrzygnięcie Sądu o żądaniach stron, które jest częścią składową sentencji wyroku (art. 334 k.p.c.), powinno być z natury rzeczy dokładnie sprecyzowane, tak aby stwarzało jasny stan prawny między stronami procesu i mogło w razie potrzeby być podstawą egzekucji. Tym wymaganiom nie odpowiada ust. 2) zaskarżonego wyroku, który "nakazuje eksmisję pozwanej Haliny M. (pozwana ta nosi obecnie nazwisko J.) z połowy wspomnianego wyżej mieszkania (składającego się z pokoju i kuchni) i zobowiązuje ją do wydania tej połowy, tj. połowy powierzchni mieszkalnej, powodowi". Także uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia, jaką "połowę mieszkania" czy "połowę powierzchni mieszkalnej" Sąd Wojewódzki miał na myśli. Tego rodzaju zupełnie niesprecyzowane orzeczenie jest oczywiście niewykonalne, co trafnie zresztą przyjął już Sąd Powiatowy dla m. Krakowa, uchylając postanowieniem z dnia 3 listopada 1952 r. postanowienie komornika sądowego o wszczęciu egzekucji na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego.Sąd Wojewódzki oparł się słusznie na prawidłowych ustaleniach Sądu Powiatowego, skoro w zakresie istotnym dla należytego rozstrzygnięcia sprawy rewizja nie zawierała co do tych ustaleń żadnych zarzutów, jednakże ocena prawna ze strony Sądu Wojewódzkiego ustalonego stanu faktycznego jest błędna.Z ustaleń zawartych w wyroku Sądu Powiatowego wynika, że pozwana Halina J. mieszkała prawnie wraz z matką w spornym mieszkaniu już przed wojną z 1914 r. i że z racji pełnionej pracy miałaby prawo uzyskania przydziału mieszkania w Krakowie. Wobec tego zaś już z mocy art. 5 ust. 3 dekretu o publicznej gospodarce lokalami służy tej pozwanej prawo do zajmowania mieszkania nadal bez osobnego przydziału. Decyzja Oddziału Kwaterunkowego z dnia 11 sierpnia 1949 r. aprobuje też ten stan rzeczy, stwierdzając, że pozwana "zamieszkiwać będzie nadal" w mieszkaniu obok powoda.Powód żąda orzeczenia eksmisji pozwanej Haliny J. z części wspólnie z nią zajmowanego mieszkania, chcąc jej pozostawić prawo wyłącznego używania innej części mieszkania, i takie żądanie, zresztą w zupełnie niesprecyzowany sposób, Sąd Wojewódzki uwzględnił, przeoczając, że do wydania tego rodzaju orzeczenia sądy powszechne w ogóle nie są właściwe. Z mocy art. 5 o publicznej gospodarce lokalami prawo zajmowania lokalu mieszkalnego lub jego części wynika tylko z przydziału ze strony władzy kwaterunkowej lub istnienia wyżej wskazanych przesłanek z ust. 3 tego artykułu. Również tylko władza kwaterunkowa z mocy art. 22 ust. 1 pkt 2) i art. 14 powyższego dekretu upoważniona jest do przydzielania lokali mieszkalnych w całości lub w części osobom wymienionym w art. 6, a w pewnych przypadkach do cofnięcia przydziału. Jeżeli - jak w sprawie niniejszej - dwie lub więcej osób mają prawo do wspólnego zajmowania tego samego lokalu mieszkalnego, to ewentualna zmiana tych uprawnień i zamiana prawa do wspólnego zajmowania całego lokalu na wyłączne uprawnienia lokatorów do zajmowania określonych części lokalu wchodzi również w zakres wyłącznej właściwości władzy kwaterunkowej. Odmienne stanowisko, zajęte w sprawie przez powoda i przez Sąd Wojewódzki, prowadziłoby w istocie do takiego wyniku, że sądy powszechne, z oczywistym naruszeniem zasad i przepisów dekretu o publicznej gospodarce lokalami, byłyby powołane do zmiany, łączącej się także z częściowym cofnięciem przydziałów, udzielonych przez władzę kwaterunkową, ilekroć chodziłoby o przydział lokalu mieszkalnego dla dwóch czy więcej osób. Takie stanowisko prowadziłoby ponadto do powikłań i chaosu i nie nadaje się oczywiście do przyjęcia.Jeżeli więc powód w sprawie niniejszej zmierza do zamiany swego i pozwanej Haliny J. prawa do wspólnego zajmowania lokalu mieszkalnego na wyłączne swe prawo do zajmowania części mieszkania, z jednoczesnym pozbawieniem pozwanej przysługujących jej praw, to w tym zakresie zachodzi niedopuszczalność drogi procesu cywilnego i pozew powinien być odrzucony.W stosunku do pozostałych pozwanych powództwo wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego należy uznać za bezzasadne. Sąd Powiatowy ustalił, że powód zgodził się na zamieszkanie pozwanej Anny T. w pokoju, zajmowanym przez pozwaną Halinę J. i zgodę tę wyrażał też wobec Urzędu Kwaterunkowego w czasie swych starań o przydział, że powód również zgodził się na zamieszkanie wraz z pozwaną Haliną J. pozwanego Franciszka K., który jest wujem tej pozwanej i który mieszkał z nią już w tym mieszkaniu przed wojną i w czasie wojny. Z ustaleń Sądu Powiatowego wynika ponadto, że powód dostał się do spornego mieszkania tylko dzięki przyjęciu go na sublokatora przez matkę pozwanej Haliny J., że umówił się wyraźnie, iż mieszkać będzie tylko w kuchni, w której też przez 4 lata mieszkał, że umówił się z pozwaną Haliną J., iż po uzyskaniu przydziału nadal będzie korzystać tylko z kuchni, że jednak, nie dotrzymując tych wszystkich przyrzeczeń i z widocznym nadużyciem zaufania pozwanych, dnia 29 marca 1951 r. wprowadził się wraz z żoną mimo sprzeciwu pozwanych do pokoju, który wskutek tego został "zagęszczony" w sposób nadmierny, ponieważ mieszkają w nim obecnie dwa małżeństwa (powód z żoną i pozwana Halina J. z mężem) oraz pozwana Anna T.W powyższym stanie rzeczy stanowisko powoda, chcącego wykorzystać swe formalne uprawnienia na szkodę strony pozwanej, której zawdzięcza możność zamieszkania w tym mieszkaniu, a której zaufania rażąco nadużył, nie da się pogodzić z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym i nie może znaleźć ochrony sądowej (art. 3 przep. og. pr. cyw.).Z zasad powyższych usprawiedliwione są wnioski zgłoszone w rewizji nadzwyczajnej i należało je uwzględnić.