III CZP 59/79

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryka G. przy udziale Elżbiety G. o podział majątku wspólnego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 21 września 1979 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w B.B. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 1979 r. Cr 132/79 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. podjął następującą uchwałę.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości nasunęło się na tle stanu faktycznego, którego istotne elementy dadzą się przedstawić w sposób następujący: Wnioskodawca i uczestniczka postępowania zawarli związek małżeński w 1975 r. i pozostawali w nim około dwóch lat. Rozwód małżeństwa został orzeczony w 1977 r.Przed zawarciem związku małżeńskiego uczestniczka postępowania przystąpiła do spółdzielni budowlano-mieszkaniowej, wniosła wkład budowlany w wysokości 63.305 zł oraz otrzymała mieszkanie typu M-3, w którym zamieszkała. Po zawarciu małżeństwa przeniosła się do mieszkania swego męża w innym mieście. Małżonkowie uiścili wówczas pozostałą część wkładu budowlanego na mieszkanie przydzielone uczestniczce postępowania (45.556 zł), a kredyt w wysokości 21.561 zł uległ umorzeniu. W czasie trwania związku małżeńskiego uczestniczka postępowania sprzedała prawo do wymienionego lokalu mieszkalnego za cenę 430.000 zł. W sprawie o podział majątku wspólnego wnioskodawca zgłosił żądanie, by do ulegającego podziałowi majątku wspólnego zaliczony został także dochód w wysokości 300.000 zł uzyskany w następstwie sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu należącego do uczestniczki postępowania (art. 32 § 2 pkt 2 k.r.o.). Sąd Rejonowy wniosku tego nie uwzględnił, a Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę na skutek rewizji wnioskodawcy, przedstawił przytoczone na wstępie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał na wątpliwości, jakie mogą się nasuwać, gdy chodzi o charakter korzyści osiągniętej w następstwie zbycia majątku odrębnego, na który to majątek czynione były nakłady z majątku wspólnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do dyspozycji art. 32 § 2 pkt 2 k.r.o. dorobkiem małżonków stają się m.in. dochody z majątku odrębnego każdego z małżonków. Rozszyfrowując to pojęcie należy stwierdzić, że dochodem w powyższym rozumieniu są wszelkie korzyści w postaci przychodu, uzyskiwane z określonego składnika majątku odrębnego w granicach normalnej i prawidłowej gospodarki, bez natychmiastowego zniszczenia, względnie utraty tego składnika.Dochodem w rozumieniu art. 32 § 2 pkt 2 k.r.o. jest korzyść netto, tzn. przychód pomniejszony o wydatki związane z jego osiągnięciem. Jest to zatem pojęcie inne od pojęcia pożytków naturalnych i cywilnych w rozumieniu art. 53 i art. 54 k.c. Pożytkami naturalnymi są bowiem rzeczy odłączone od innej rzeczy, zaś pożytkami cywilnymi to, co pobierający otrzymuje z rąk osoby pozostającej z nim w stosunku prawnym ze względu na rzecz. Przepis art. 32 § 2 pkt 2 mówiąc o dochodzie z majątku posługuje się pojęciem ekonomicznym, i ma na uwadze przychód netto. Przychodem z gospodarstwa rolnego stanowiącego majątek odrębny będzie zatem nie to, co w gospodarstwie tym zostanie wyprodukowane, lecz wartość tych produktów pomniejszona o koszt ich wytworzenia, to bowiem stanowić będzie dochód, choć na gruncie art. 53 § 1 k.c. plony te będą w całości pożytkiem. Dochodem z domu pensjonatowego będzie w związku z tym suma pobranego czynszu pomniejszona o wydatki związane z utrzymaniem tego domu, choć pożytkiem (art. 53 § 2 k.c.) będzie ów czynsz w całości. Dochodem na gruncie art. 32 § 2 pkt 2 k.r.o. jest więc korzyść uzyskiwana z prawidłowo prowadzonej działalności gospodarczej, handlowej, usługowej, jak i korzyść w postaci odsetek od kapitału, względnie premii w miejsce tych odsetek.W powyższym znaczeniu nie stanowi dochodu i tym samym nie staje się majątkiem dorobkowym następujący w czasie trwania wspólności majątkowej przyrost wartości składnika majątku odrębnego, i to nawet wówczas, gdy na przedmiot ten czynione były nakłady z majątku wspólnego i przedmiot ten został sprzedany w czasie trwania tej wspólności. Przyrost ten nie jest bowiem dochodem. Przyrost wartości jest pojęciem innym niż pojęcie dochód. Przyrost wartości składnika majątku odrębnego jest odwrotnością sytuacji, w której ma miejsce obniżenie wartości tego składnika i choć oba te zjawiska występują równie często, pierwsze z nich nie przysparza majątku wspólnego, a drugie go nie uszczupla. Przyjęcie odmiennej wykładni nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa i prowadziłoby do znacznych perturbacji przy rozliczeniach majątkowych między byłymi małżonkami.Z przytoczonych względów na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.