III CZP 6/24
UchwałaIzba Cywilna2025-03-04
Skład orzekający: Adam Doliwa, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Jacek Grela, Krzysztof Grzesiowski, Beata Janiszewska, Agnieszka Jurkowska-Chocyk, Maciej Kowalski, Marcin Krajewski, Marcin Łochowski, Mariusz Łodko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o ustalenie albo zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić obok żyjących rodziców, nierozwiedziony małżonek lub dzieci powoda, a ich współuczestnictwo ma charakter współuczestnictwa jednolitego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odstąpił od zasady prawnej uchwalonej przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89. Stwierdzono, że żądanie zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia podlega rozpoznaniu przez sąd w postępowaniu nieprocesowym, przy zastosowaniu w drodze analogii art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zmiana oznaczenia płci może nastąpić wyłącznie na wniosek osoby, której dotyczy akt, a jedynym uczestnikiem postępowania, oprócz wnioskodawcy, może być jego małżonek (art. 510 k.p.c.).Stan faktyczny
Prokurator Generalny wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego dotyczącego konieczności występowania po stronie pozwanej w sprawie o ustalenie lub zmianę płci przez osobę transseksualną, pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, nierozwiedzionego małżonka lub dzieci powoda jako współuczestników jednolitych. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek i podjął uchwałę, odstępując od wcześniejszej zasady prawnej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odstąpił od zasady prawnej uchwalonej przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89, i podjął uchwałę określającą zasady postępowania w sprawie o zmianę oznaczenia płci w akcie urodzenia.Pełny tekst orzeczenia
III CZP 6/24 UCHWAŁA składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 4 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: Pierwszy Prezes SN Małgorzata Manowska (przewodniczący) Prezes SN Joanna Misztal-Konecka SSN Adam Doliwa SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska SSN Jacek Grela SSN Krzysztof Grzesiowski SSN Beata Janiszewska SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk (sprawozdawca) SSN Maciej Kowalski SSN Marcin Krajewski SSN Marcin Łochowski SSN Mariusz Łodko SSN Dariusz Pawłyszcze SSN Ewa Stefańska SSN Tomasz Szanciło SSN Piotr Telusiewicz SSN Krzysztof Wesołowski SSN Mariusz Załucki SSN Kamil Zaradkiewicz Protokolant Arkadiusz Połaniecki na posiedzeniu jawnym 4 marca 2025 r. w Warszawie na skutek wniosku Prokuratora Generalnego z 8 września 2022 r., o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego: „Czy w sprawie o ustalenie albo zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić obok żyjących rodziców, nierozwiedziony małżonek lub dzieci powoda, a ich
III CZP 6/24 2 współuczestnictwo ma charakter współuczestnictwa jednolitego (art. 73 § 2 k.p.c. w zw. z art. 72 § 2 k.p.c.)?” odstępuje od zasady prawnej uchwalonej przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89, i podejmuje uchwałę: 1. Żądanie zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia podlega rozpoznaniu przez sąd w postępowaniu nieprocesowym przy zastosowaniu w drodze analogii art. 36 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego. 2. Zmiana oznaczenia płci w akcie urodzenia może nastąpić wyłącznie na wniosek osoby, której dotyczy ten akt. 3. Oprócz wnioskodawcy uczestnikiem postępowania może być tylko jego małżonek (art. 510 k.p.c.). 4. Postanowienie uwzględniające wniosek wywołuje skutki od chwili uprawomocnienia się. Małgorzata Manowska Adam Doliwa Agnieszka Góra-Błaszczykowska Jacek Grela Krzysztof Grzesiowski Beata Janiszewska Agnieszka Jurkowska-Chocyk Maciej Kowalski Marcin Krajewski Marcin Łochowski Mariusz Łodko Joanna Misztal-Konecka Dariusz Pawłyszcze
III CZP 6/24 3 Ewa Stefańska Tomasz Szanciło Piotr Telusiewicz vs co do całości Krzysztof Wesołowski zd. odr. co do pkt 3. Mariusz Załucki vs pkt 3 Kamil Zaradkiewicz r.g [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- III CZP 6/24 2024-06-07Czy w sprawie o ustalenie albo zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić obok żyjących rodziców, nierozwiedziony małżone…
- III CZP 143/22 2024-01-19Czy w sprawie o ustalenie albo zmianę płci wytoczonej przez osobę transseksualną pozostającą w związku małżeńskim lub posiadającą dzieci, po stronie pozwanej muszą wystąpić, obok żyjących rodziców, nierozwiedziony małżon…
- III CRN 28/91 1991-03-22Czy występowanie transseksualizmu stanowi podstawę do sprostowania aktu urodzenia w zakresie płci, czy też istnieją inne środki prawne pozwalające na uwzględnienie takiej sytuacji?
- II CSKP 55/23 2024-09-18Czy w przypadku zmiany płci metrykalnej osoby transseksualnej, która uzyskała sądowe ustalenie płci męskiej, dopuszczalne jest unieważnienie dotychczasowego aktu urodzenia i sporządzenie nowego aktu, czy też zmiana ta po…
- III CZP 37/89 1989-06-22Czy sąd może sprostować akt urodzenia poprzez zmianę oznaczenia płci z męskiej na żeńską lub odwrotnie w przypadku transseksualizmu, przed dokonaniem zabiegu operacyjnego zewnętrznych narządów płciowych, na podstawie art…
Powołane przepisy
art. 73 § 2 KPCart. 72 § 2 KPCart. 36art. 510 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy