III CZP 84/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział Miejski w K. przeciwko Zrzeszeniu Właścicieli Nieruchomości w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 8 lipca 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy pozwane Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości, jako zarządca budynku jest legitymowane biernie w sporze wytoczonym przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń o zwrot wypłaconego odszkodowania ubezpieczającemu (art. 828 § 1 k.c.), czy też legitymację tę posiada tylko właściciel nieruchomości, w którego imieniu Zrzeszenie występować może jako jego pełnomocnik?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:W procesie wytoczonym przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń o zwrot odszkodowania wypłaconego ubezpieczającemu (art. 828 § 1 k.c.) Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości jest biernie legitymowane. Uzasadnienie faktyczneW dniu 20.VI.1971 r. w budynku położonym w K. przy ul. (...) zostało zalane mieszkanie nr 7 zajmowane przez Jana R., któremu stosownie do zawartej umowy ubezpieczeniowej Państwowy Zakład Ubezpieczeń wypłacił tytułem odszkodowania kwotę 1.401 zł. Przyczyną zalania mieszkania był przeciek wód deszczowych przez nieszczelny dach.W sprawie niniejszej Sąd Powiatowy dla m. Krakowa wyrokiem z dnia 25.VI.1975 r. zasądził na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń od pozwanego Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w K. wyżej wskazaną kwotę tytułem zwrotu wypłaconego Janowi R. odszkodowania za zalanie mieszkania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Powiatowy wskazał, iż pozwane Zrzeszenie jako administrator budynku nie dopełniło obowiązku utrzymania lokalu mieszkalnego w stanie zdatnym do użytku i ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek nieprzeprowadzenia lub niewłaściwego przeprowadzenia remontu dachu. Jako podstawę prawną uwzględnienia powództwa PZU w stosunku do pozwanego Zrzeszenia wskazał przepis art. 828 § 1 k.c.W związku z rewizją pozwanego Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości od powyższego wyroku Sąd Wojewódzki w Krakowie przedstawił - na podstawie art. 391 k.p.c. - Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawo lokalowe z 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 84) w art. 18 ust. 4 stanowi, iż właściciele i zarządcy domów nie stanowiących własności jednostek gospodarki uspołecznionej mogą tworzyć lokalne zrzeszenia posiadające osobowość prawną, których zadaniem jest prowadzenie w imieniu swych członków administracji nieruchomości. Powołany przepis art. 18 ust. 4 prawa lokalowego jest odpowiednikiem art. 71 dawnego prawa lokalowego z 30 stycznia 1959 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227), który stanowił, iż właściciele domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych mogą tworzyć - mające osobowość prawną - lokalne zrzeszenia osiedlowe, a właściciele innych niż wskazane domów - lokalne zrzeszenia, przy czym w art. 72 d. pr. lok. postanowiono, iż zadaniem tych zrzeszeń jest utrzymanie w należytym stanie technicznym i sanitarnym nieruchomości stanowiących własność członków lub nieruchomości przez nich zarządzanych oraz przeprowadzanie remontu. Te zadania zrzeszeń określone też zostały w wydanym - na podstawie art. 75 d. pr. lok. - rozporządzeniu Ministra Gospodarki Komunalnej z 23 grudnia 1963 r. w sprawie zrzeszeń prywatnych właścicieli domów (Dz. U. z 1964 r. Nr 1, poz. 2, zm.: Dz. U. z 1965 r. Nr 13, poz. 96). Zarządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z 10 sierpnia 1964 r. (M.P. z 1964 r. Nr 57, poz. 271), wydanym na podstawie § 2 i 5 cyt. rozporządzenia z 23 grudnia 1963 r. wprowadzone zostały wzory ramowych statutów dla zrzeszeń prywatnych właścicieli nieruchomości.Statut lokalnego zrzeszenia właścicieli nieruchomości, stanowiący załącznik do powołanego zarządzenia z dnia 10 sierpnia 1964 r., przewiduje m.in. w § 5 prowadzenie przez to zrzeszenie administracji domów, przy czym koszty związane z eksploatacją, konserwacją i bieżącymi remontami przejętych w administrację domów pokrywane są - według postanowień § 28 statutu - z wpływów w postaci czynszów i świadczeń pobieranych od najemców zgodnie z obowiązującymi przepisami.Wskazane przepisy wykonawcze dotyczące lokalnych zrzeszeń właścicieli nieruchomości, wydane pod rządem dawnego prawa lokalowego, tj. na podstawie powołanej ustawy z 30 stycznia 1959 r., zachowały moc w myśl postanowień art. 60 ust. 3 obowiązującego prawa lokalowego z 10 kwietnia 1974 r. W świetle zaś powyższych przepisów usprawiedliwiona jest ocena, iż zrzeszenie właścicieli nieruchomości, jako osoba prawna o określonych w tych przepisach i w statucie zadaniach, posiada samodzielną względem osób trzecich legitymację w sprawach związanych z wykonaniem tych zadań, także w sprawach o wyrównanie osobom trzecim szkód, które pozostają w związku przyczynowym z tymi zadaniami obejmującymi m.in. obowiązek eksploatacji, konserwacji i remontu administrowanych domów. W konsekwencji tej oceny jest zatem zrzeszenie biernie legitymowane w procesie wytoczonym przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń o zwrot odszkodowania wypłaconego ubezpieczającemu (art. 828 § 1 k.c.) tytułem wyrównania wskazanych szkód.Z przytoczonych zasad należało na przedstawione pytanie udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji.