II CR 782/62

SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Tadeusza K. przeciwko1)Przymusowemu Zrzeszeniu Prywatnych Właścicieli Nieruchomości w B.,2)Ignacemu Ż.,3)Zygmuntowi Ż. i4)Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B.o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanych ad 2 i 3 od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 czerwca 1962 r. uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem częściowym z dnia 11 czerwca 1962 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanych Ignacego i Zygmunta Ż. na rzecz powoda Tadeusza K. kwotę 23 961 zł, oddalając powództwo w pozostałej części, poza rentą, i umarzając postępowanie w stosunku do Skarbu Państwa.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwani są właścicielami domu w B. i że powód uległ w tymże domu w dniu 18 kwietnia 1960 r. wypadkowi, spadając z I piętra wskutek oberwania się balkonu. Zdaniem Sądu pozwani odpowiadają za powyższy wypadek na podstawie art. 151 k.z. Obronę pozwanych, że posiadaczem budynku było Przymusowe Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości, Sąd Wojewódzki odrzucił, albowiem Zrzeszenie było tylko administratorem i mogłoby odpowiadać tylko w granicach swej winy, a tej nie wykazano. Sąd nie podzielił również poglądu pozwanych o przyczynieniu się powoda do wypadku, gdyż fakt, że na balkonie stały 4 osoby, nie świadczy sarn przez się o takim przyczynieniu się.Powód doznał złamania poprzecznego kości udowej lewej oraz złamania rzepki. W tych warunkach Sąd Wojewódzki uznał, że żądane przez niego zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną w kwocie 15 000 zł nie jest wygórowane. Ponadto Sąd zasądził na rzecz powoda 750 zł tytułem odszkodowania za zniszczone ubranie, 1000 zł za utracony zegarek, 1800 zł za dożywianie w okresie leczenia szpitalnego oraz 5411 zł tytułem zarobków utraconych w czasie choroby. Co do renty Sąd Wojewódzki postępowanie zawiesił do czasu wydania orzeczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.W rewizji od powyższego wyroku pozwani wnoszą o jego uchylenie względnie zmianę, wskazując podstawy rewizyjne wymienione w art. 371 § 1p. 1, 3 i 4 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Zarzuty rewizji, skierowane przeciwko poglądowi Sądu Wojewódzkiego, że Przymusowemu Zrzeszeniu Prywatnych Właścicieli Nieruchomości nie można przypisać winy za wypadek, należy uznać za bezprzedmiotowe. Jeśli bowiem Zrzeszenie to jako administrator budynku ponosi winę wypadku (przez niesprawdzenie stanu balkonów, niewydanie zarządzeń w przedmiocie ograniczenia ich używania, nieprzeprowadzenie remontów itp.), pozwani będą mogli wystąpić przeciwko niemu ze zwrotnym roszczeniem, przy czym pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w niniejszej sprawie o braku winy Zrzeszenia nie będzie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu pomiędzy pozwanymi a tymże Zrzeszeniem.Jeżeli natomiast skarżący podtrzymują swój pogląd, że Zrzeszenie na skutek przejęcia administracji budynku stało się jego posiadaczem i odpowiada za szkodę wyrządzoną oberwaniem się części budynku na podstawie art. 151 § 1 k.z. zamiast pozwanych jako właścicieli budynku, to pogląd taki jest błędny. Ani z przepisów dekretu z dnia 28 lipca 1948 r. o najmie lokali (Dz. U. z 1953 r. Nr 35, poz. 152), którym powołano do życia przymusowe zrzeszenie prywatnych właścicieli nieruchomości, ani z rozporządzenia Ministrów: Administracji Publicznej, Skarbu i Budownictwa z dnia 10 sierpnia 1949 r. w sprawie utworzenia przymusowych lokalnych zrzeszeń prywatnych właścicieli nieruchomości (Dz. U. z 1949 r. Nr 51, poz. 386), ani wreszcie z umowy między pozwanymi a Zrzeszeniem nie wynika tego rodzaju zakres zadań, uprawnień i obowiązków Zrzeszenia, który pozwoliłby zakwalifikować je jako posiadanie budynku. Dlatego też za słuszny należy uznać pogląd Sądu Wojewódzkiego, że Zrzeszenie jako administrator budynku było tylko jego dzierżycielem, pozwani zaś pozostawali nadal jego posiadaczami.W dalszej części rewizji pozwani wywodzą, że w obecnej sytuacji faktycznej i prawnej, gdy właściciele nieruchomości pobierają jedynie minimalne czynsze, nie pokrywające nawet bieżących wydatków związanych z administracją domu i nie pozwalające im na przeprowadzenie remontów bieżących i kapitalnych, nie powinni oni odpowiadać za szkody wyrządzone przez zawalenie się budynku lub jego części na zasadzie ryzyka, lecz jedynie na zasadach ogólnych, tj. w przypadku stwierdzenia winy. Wywodom powyższym nie można odmówić pewnej słuszności, jednakże nie mogą one prowadzić do przekreślenia - bez ingerencji ustawodawcy - pozytywnej treści art. 151 k.z.Okoliczności, na które powołuje się rewizja, mogą mieć jednak istotne znaczenie dla określenia wysokości odszkodowania na podstawie art. 158 § 1 k.z. Fakt bowiem, że właściciel nieruchomości nie miał żadnej możliwości utrzymania budynku w należytym stanie, nie może pozostać bez wpływu na zakres jego odpowiedzialności.W sprawie niniejszej nie zostało jednak wyjaśnione, czy pozwani podjęli w granicach swych możliwości kroki zmierzające do zapobieżenia wypadkowi. Wątpliwości powstają w związku z tym, że decyzją władz administracyjnych z dnia 26 stycznia 1960 r. budynek został zakwalifikowany do remontu, o czym pozwani wiedzieli, przy czym wśród koniecznych robót remontowo-budowlanych został wymieniony balkon. Gdyby w decyzji miano na uwadze balkon, na którym nastąpił wypadek, należałoby wyjaśnić, jakie kroki podjęli pozwani bądź osobiście, bądź za pośrednictwem Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w celu doprowadzenia do remontu bądź przynajmniej wydania najemcom zakazu korzystania z balkonu.Ponieważ powyższe okoliczności wyjaśnione nie zostały, a mają one istotne znaczenie dla zastosowania prawa materialnego, przeto już z tej przyczyny zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy (art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien również wyjaśnić bliżej, na jakim balkonie nastąpił wypadek i w jakich okolicznościach. Z materiału sprawy wynika, że chodziło o balkon nie w mieszkaniu powoda, lecz na klatce schodowej. Nie wiadomo jednak, czy balkon ten (ewentualnie wykusz) był przeznaczony do korzystania przez lokatorów bez ograniczenia i czy nie było nieostrożnością przebywanie na nim 4 osób. Okoliczności powyższe mogłyby mieć znaczenie z punktu widzenia art. 158 § 2 k.z.Sąd Wojewódzki powinien ponadto mieć na uwadze zasadny zarzut rewizji, że przyjęcie przeciętnych zarobków powoda na kwotę 1824 zł miesięcznie sprzeczne jest z zaświadczeniem, z którego wynika, że tylko w jednym miesiącu powód uzyskał taki zarobek, w pozo-, stałych zaś kształtowały się one znacznie niżej.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.