III CZP 95/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: H. Dąbrowski, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Józefa i Natalii małżonków G. o stwierdzenie zasiedzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach VII Wydział Cywilny Rewizyjny w Częstochowie postanowieniem z dnia 30.XI.1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. następującego zagadnienia prawnego:"Czy w sprawach o zasiedzenie, w których zasiedzenie przedmiotu wniosku w świetle zebranego materiału dowodowego nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), należy postępowanie zawieszać zgodnie z dyspozycją art. 14 cyt. ustawy i zawiadamiać o tym właściwy do spraw rolnych organ prezydium rady narodowej, czy też kontynuować postępowanie sądowe i wydać postanowienie stwierdzające nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie?",uchwalił:Postępowanie w sprawie o zasiedzenie, w której materiał dowodowy wskazuje, że nabycie własności nieruchomości rolnej w tej drodze nastąpiło przed dniem 4 listopada 1971 r., nie podlega zawieszeniu na podstawie art. 14 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Uzasadnienie faktyczneZ art. 14 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) wynika, że zawieszenie na jego podstawie postępowania następuje nie we wszystkich sprawach o własność nieruchomości rolnych, lecz tylko w takich, w których może wchodzić w rachubę nabycie własności na podstawie przepisów art. 1 lub 2 tej ustawy. Odpowiedź więc na postawione, a przytoczone w części wstępnej niniejszej uchwały pytanie Sądu Wojewódzkiego wymaga rozważenia, czy w każdym wypadku, gdy rolnik domaga się stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie, przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. mogą znaleźć zastosowanie, czy też przeciwnie - fakt zasiedzenia może wyłączyć zastosowanie tych przepisów.Odpowiedź na to ostatnie pytanie wynika z istoty instytucji nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Istota ta polega mianowicie na tym, że posiadacz samoistny nieruchomości nabywa jej własność na skutek wykonywania prawa własności, które mu nie przysługuje, przez czas w ustawie określony. Z tego z kolei wynika, że nabycie własności następuje w ściśle określonej dacie, tzn. z chwilą upływu terminu przewidzianego dla danego wypadku zasiedzenia. Jeżeli zaś tak, to nabycie własności w tym trybie może nastąpić bądź z dniem 4 listopada 1971 r., tj. przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, bądź po tej dacie. Jeżeli w następstwie zasiedzenia doszło do nabycia własności przed tą datą, to - rzecz oczywista - przepisy ustawy, o której mowa, nie mogą znaleźć zastosowania. Nie może bowiem organ administracyjny stwierdzić nabycia własności (art. 1 ustawy) lub nadać ją (art. 2) osobie, która już przed wejściem w życie ustawy własność tę nabyła. Jest przy tym z tego punktu widzenia okolicznością całkowicie obojętną, z jakiego tytułu doszło do takiego wcześniejszego nabycia, czy w szczególności na podstawie czynności prawnej (która np. uszanowała uprzednią nieformalną umowę), czy na skutek zasiedzenia.Powyższe rozumowanie prowadzi do ostatecznego wniosku, że jeżeli wyniki postępowania dowodowego wskazują, iż nabycie własności w drodze zasiedzenia nastąpiło przed datą 4 listopada 1971 r., to sąd powinien postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia prowadzić dalej, taki bowiem rezultat wskazuje, że zastosowanie art. 12 wymienionej ustawy o orzeczeniu o własności nieruchomości rolnej przez organ administracji nie może wchodzić w rachubę. Gdyby natomiast postępowanie dowodowe wskazywało, że do dnia 4 listopada 1971 r. termin zasiedzenia jeszcze nie upłynął, postępowanie w sprawie o zasiedzenie należałoby na mocy art. 14 ustawy zawiesić.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.