III CZP 96/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Pietrzykowski (sprawozdawca), W. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Katarzyny M. przeciwko Janinie S. o eksmisję, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 31 października 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o wydanie gruntu przez posiadacza na skutek powództwa następcy prawnego osoby, której ten grunt został nadany w trybie dekretu o reformie rolnej, jeżeli osoba ta w ogóle w posiadanie spornej nieruchomości nie została wprowadzona?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Następca prawny właściciela nieruchomości nadanej na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej może w drodze sądowej dochodzić od osoby, władającej faktycznie budynkami znajdującymi się na tej nieruchomości, ich wydania, chociaż jego poprzednik prawny nie był wprowadzony przez właściwy organ administracyjny w posiadanie tych budynków. Uzasadnienie faktycznePowódka wystąpiła z żądaniem usunięcia pozwanej z jednej izby na poddaszu i jednej izby w suterenie oraz budynku gospodarczego. Sąd Powiatowy ustalił, że sporne pomieszczenia znajdują się na nieruchomości rolnej o powierzchni 3 ha 75 a 86 m2, którą to nieruchomość w drodze nadania otrzymał E.S. i aktem notarialnym z dnia 23 września 1966 r. sprzedał powódce.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, przyjął bowiem, że pozwana, zamieszkująca w spornych budynkach od 1946 r. na podstawie decyzji b. Urzędu Ziemskiego, dokonała w dobrej wierze wysokich nakładów koniecznych i użytecznych, wobec czego żądanie eksmisji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz obowiązującymi przepisami prawa.Sąd Wojewódzki po rozpoznaniu rewizji powódki odroczył rozpoznanie sprawy i przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne przytoczone w sentencji uchwały. Jak wynika z uzasadnienia pytania, wątpliwości co do dopuszczalności w niniejszej sprawie drogi sądowej nasunęła Sądowi Wojewódzkiemu treść § 33 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 51), według którego to przepisu pełnomocnik powiatowy wraz z komisarzem ziemskim wprowadzają nabywcę w posiadanie ziemi nadanej mu na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tymczasem w świetle dotychczasowych twierdzeń stron poprzednik powódki nie był w posiadaniu budynków zajmowanych przez pozwaną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powołany wyżej przepis rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. był pomyślany niewątpliwie w interesie nabywcy gruntów otrzymanych w ramach przepisów o reformie rolnej i stanowił istotne ułatwienie dla nabywcy, który w trybie prostym i szybkim otrzymywał posiadanie nadzielonego mu gruntu. Przepis ten jednak nie może stanowić dla nabywcy przeszkody do prawnocywilnej ochrony własności nabytego gruntu. Dokument nadania ziemi wydany w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej daje nabywcy tytuł własności przydzielonego mu gruntu.Nabywca, będąc właścicielem nadanego gruntu, ma - tak jak każdy inny właściciel nieruchomości - pełne uprawnienie wynikające z przepisów kodeksu cywilnego. W szczególności może on, na podstawie art. 222 § 1 k.c., żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, żeby rzecz została mu wydana, jeżeli oczywiście nie zachodzą ku temu prawem przewidziane przeszkody. Sprawa dotycząca roszczeń właściciela wynikających z przepisów kodeksu cywilnego o ochronie własności jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.c. i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, nie ma bowiem przepisu szczególnego, który by przekazywał tego rodzaju sprawy do właściwości innych organów.Odmienne stanowisko, według którego dochodzenie roszczeń wynikających z przepisów o ochronie własności przez nabywcę nieruchomości nadanej mu w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej albo przez jego następcę prawnego, zależy od uprzedniego wprowadzenia go w posiadanie w trybie § 33 cyt. rozporządzenia - byłoby ograniczeniem prawa własności, do czego nie ma uzasadnionej podstawy w obowiązujących przepisach prawa.Wspomniany § 33 rozporządzenia nie może być również rozumiany w ten sposób, że przekazuje do drogi postępowania administracyjnego rozstrzyganie sporów cywilnych między właścicielem gruntu nadanego mu w ramach reformy rolnej a osobą trzecią, która przeciwstawia mu własne uprawnienia wynikające - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - z wieloletniego użytkowania spornych budynków na podstawie decyzji b. komisarza ziemskiego i dokonanych nakładów. Przepis ten bowiem dotyczy jedynie wykonania aktu nadania przez wprowadzenie nabywcy w posiadanie, w niniejszej zaś sprawie chodzi o rozstrzygnięcie sporu na tle stosunków cywilnoprawnych.Rozstrzygając istniejący między stronami spór, sąd powszechny ani bezpośrednio, ani nawet pośrednio nie wkracza w dziedzinę zastrzeżoną decyzji organów administracyjnych.Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 391 k.p.c. orzekł jak w sentencji uchwały.