III K 316/62

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 1963 r. sprawy 1) Franciszka O., 2) Stanisława S., 3) Romualda O., 4) Zdzisławy K., 5) Klemensa S., 6) Józefa P., 7) Bolesława O., 8) Jana K., 9) Franciszka W., 10) Zygmunta W., 11) Jana C., 12) Ludwika W., 13) Stanisława P., 14) Henryka R., 16) Józefa M., oskarżonych z art. 286 § 1 i 2, art. 290 § 2 k.k. oraz art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228, z powodu rewizji założonych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 6 listopada 1961 r. IV K. 141/61, na podstawie art. 375, 383 pkt 4, 378 § 1 lit. b i § 2 oraz art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do wyżej wymienionych oskarżonych w całości i sprawę w tym zakresie przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 6 listopada 1961 r. skazani zostali:1) osk. Franciszek O. a) za to, że w czasie od lipca 1958 r. do września 1959 r. na terenie pow. białogardzkiego i świdwińskiego, jako klasyfikator Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Zwierzętami Rzeźnymi w K. Oddział w B. przekraczając swe uprawnienia w celu przysporzenia korzyści majątkowej sobie oraz dostawcom i odbiorcom żywca na spędach; wykazał w kwitach klasyfikacyjnych niewłaściwe wagi i klasy żywca, czym spowodował wypłatę na rzecz dostawców nienależnego im wynagrodzenia w łącznej kwocie 111 359,70 zł ze szkodą dla tegoż przedsiębiorstwa, - z mocy art. 286 § 2 k.k. i 42 § 2 k.k. na 4 lata więzienia i 30.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 300 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. e k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 4, b) za to, że w tym czasie, miejscu i charakterze, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przyjął od Józefa K. 400 zł, od Józefa B. 600 zł, od Jana K. i Romana L. 1200 zł oraz od Stefana M. 400 zł w zamian za wykazanie w kwitach dostarczonego przez nich żywca wag i klas wyższych od istniejących w rzeczywistości, uzależniając dokonanie tej czynności od otrzymania wyżej wymienionych kwot, z mocy art. 290 § 2 i art. 42 § 2 k.k. na 2 lata więzienia i 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2, c) za to, że w tym samym czasie i miejscu działając wspólnie z osk. Romualdem A., nabyli od dostawców żywca wystawione im kwity klasyfikacyjne, które anulowali a w ich miejsce wystawiali nowe kwity wykazujące wyższą klasę i wagę a po podjęciu należności, różnicę wartości między rzeczywistą a fikcyjną wagą i klasą żywca w łącznej kwocie 18 973,90 zł przywłaszczyli sobie ze szkodą dla wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, z mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228 na 2 lata i 6 miesięcy więzienia i 10 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 100 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3, d) za to, że również w tym samym czasie i miejscu, działając wspólnie z osk. Stanisławem S. nabywali od dostawców żywca wystawione im kwity klasyfikacji, które anulowali a w ich miejsce wystawiali nowe kwity, wykazujące wyższą wagę i klasę a po podjęciu należności, różnicę wartości między rzeczywistą a fikcyjną wagą i klasą żywca w łącznej kwocie 7 980,20 zł przywłaszczyli sobie ze szkodą dla wyżej wymienionego przedsiębiorstwa z mocy art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228 na 1 rok więzienia i 5 000 zł z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2, a w myśl art. 31 do 34 k.k. na karę łączną 6 lat więzienia i 30 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 300 dni więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5,2) osk. Romuald A. za to, że działając wspólnie z osk. Franciszkiem O., dopuścił się czynu opisanego powyżej pod lit. c-z mocy art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228 na 2 lata więzienia i 5 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,3) osk. Stanisław S. za to, że działając wspólnie z osk. Franciszkiem O. dopuścił się czynu powyżej pod lit. d opisanego z mocy art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228 na 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz 5 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,4) osk. Zdzisław K. za to, że od stycznia 1960 r. do 28 listopada 1961 r. w R., pow. świdwińskiego, jako referentka skupu GS Samopomoc Chłopska, przekraczając swe uprawnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców żywca, odstępowała im za wynagrodzeniem umowy kontrakcji wystawione na inne nazwiska oraz obliczała należność za żywiec kontraktowany na podstawie nieważnych umów kontraktacji, w wyniku czego dostawcy ci uzyskali zapłatę o 9 177,70 zł wyższą od należnej ze szkodą dla tejże spółdzielni, z mocy art. 286 § 2 i 42 § 2 k.k. na 2 lata więzienia i 10 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 100 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,5) osk. Klemens S. za to, że od czerwca do grudnia 1958 r. w powiatach białogardzkim i świdwińskim jako klasyfikator wyżej wymienionego przedsiębiorstwa Oddział w B., przekraczając swe uprawnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców żywca na spędach wykazywał w kwitach klasyfikacji niewłaściwe wagi i klasy żywca oraz przyjmował sztuki żywca niekontraktowane jako kontraktowane, w wyniku czego spowodował wypłacenie dostawcom nienależnej im zapłaty w łącznej kwocie 13 501 zł ze szkodą dla tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 2 i 42 § 2 k.k. na 2 lata więzienia i 5000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia, a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,6) osk. Józef P. za to, że w czasie od kwietnia 1950 r. do czerwca 1960 r. w powiatach białogardzkim i świdwińskim jako klasyfikator wyżej wymienionego przedsiębiorstwa oddział w B., przekraczając swe uprawnienia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców żywca na spędach, wykazywał w kwitach klasyfikacji niewłaściwe wagi i klasy żywca oraz przyjmował sztuki żywca niekontraktowane jako kontraktowane, w wyniku czego spowodował wypłacenie dostawcom nienależnej im zapłaty w łącznej kwocie 13.812,60 zł ze szkodą dla tegoż przedsiębiorstwa - z mocy art. 286 § 2 i art. 42 § 2 k.k. na 2 lata więzienia i 10 000 zł grzywny a nadto z art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,7) osk. Bolesław O. za to, że w czasie od 1 listopada 1958 r. do 28 lutego 1959 r. w powiatach białogardzkim i świdwińskim, jako klasyfikator wyżej wymienionego przedsiębiorstwa oddział w B., przekraczając swe uprawnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców żywca na spędach, wykazywał w kwitach klasyfikacji niewłaściwe wagi i klasy żywca i przyjmował sztuki żywca niekontraktowane jako kontraktowane, w wyniku czego spowodował wypłacenie dostawcom żywca nienależnej im zapłaty w łącznej kwocie 3 712 zł ze szkodą dla tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 2 i 42 § 2 k.k. na 1 rok więzienia i 5 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,8) osk. Jan K. za to, że w czasie od 1 marca do 30 września 1960 r. w powiatach białogardzkim i świdwińskim, jako klasyfikator wyżej wymienionego przedsiębiorstwa oddział w B., przekraczając swe uprawnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców żywca na spędach, wykazywał w kwitach klasyfikacji niewłaściwe wagi i klasy żywca i przyjmował sztuki żywca niekontraktowane jako kontraktowane, w wyniku czego spowodował wypłacenie dostawcom żywca nienależnej im zapłaty w łącznej kwocie 4 261,10 zł ze szkodą dla tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 2 i 42 § 2 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz 5 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3,9) osk. Franciszek W. za to, że w czasie od 1958 r. do 1960 r. w P. jako zaprzysiężony wagowy GS Samopomoc Chłopska, przekraczając swe uprawnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie i dostawców bydła na spędach, odstępował im za wynagrodzeniem umowy kontraktacyjne wystawione na inne nazwiska oraz sprzedał na spędzie jałówkę według zawyżonej wagi i klasy, uzyskując nienależną zapłatę, wskutek czego naraził spółdzielnię na szkodę w łącznej kwocie około 5000 zł, z mocy art. 286 § 2 k.k. i art. 42 § 2 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz 5 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 50 dni więzienia a nadto z mocy art. 47 § 1 lit. c k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 2 z tym, że wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawieszono mu w myśl art. 61 k.k. na okres lat 2,10) osk. Zygmunt W. za to, że w czasie od 1 stycznia do 8 lipca 1959 r. w B., jako referent wyżej wymienionego przedsiębiorstwa oddział w B., nie dopełniając swego obowiązku szczegółowego sprawdzania specyfikacji spędów i raportów zakupu oraz porównywania ich ze sobą, ujawnił zawyżeń wag i klas żywca na spędach, spowodowanych przez klasyfikatorów Franciszka O i Józefa P. umożliwiając im popełnienie nadużyć powyżej opisanych, przez co działał na szkodę tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 1 k.k. na 2 lata więzienia,11) osk. Ludwik W. za to, że w czasie od 1 stycznia 1959 r. do 30 września 1960 r. w B., jako magazynier oddziału wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, nie dopełniając swego obowiązku kontrolowania wagi żywca przyjmowanego i wydawanego z magazynu, przyczynił się do powstania ubytków wagowych wartości 176 704,77 zł a nadto uniemożliwił ujawnienie przyczyny zaistnienia tych ubytków, przez co działał na szkodę tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 1 k.k. na 2 lata więzienia,12) osk. Jan Ch. za to, że w okresie od 11 stycznia 1959 r. do 30 września 1960 r. w B. jako kierownik handlowy oddziału wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku:a) kontroli nad sprawdzeniem dokumentacji spędu i skupu przez podległych mu pracowników, przyczynił się do nieujawnienia zawyżeń wagi i klas żywca spowodowanych przez klasyfikatorów O., P. i K., umożliwiając im w ten sposób popełnianie nadużyć powyżej opisanych,b) należytego zorganizowania i dopilnowania rozpatrywania ubytków wagowych i przeklasyfikowań żywca zgodnie z zarządzeniem Centr. Zarządu Przemysłu Mięsnego, dopuścił do spisania w koszty przedsiębiorstwa nieudokumentowanych ubytków wagowych i przeklasyfikowań żywca w ogólnej kwocie 287 818,89 zł przez co działał na szkodę tegoż przedsiębiorstwa, z mocy art. 286 § 1, a nadto z art. 42 § 3 k.k. na 3 lata więzienia i 15 000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 150 dni więzienia,13) osk. Stanisław P. za to, że w czasie od stycznia do 30 czerwca 1959 r. w B., jako kierownik oddziału wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku nadzoru nad należytym zabezpieczeniem skupowanego żywca przed stratami i ubytkami, nie dopilnował szczegółowego zbadania przyczyn zaistnienia ubytków wagowych i przeklasyfikowań żywca przez komisję zgodnie z istniejącymi zarządzeniami, w wyniku czego doprowadził do spisania w koszty przedsiębiorstwa nieudokumentowanych ubytków i przeklasyfikowań żywca wartości 70 396,40 zł, z mocy art. 286 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia,14) osk. Henryk R. za to, że w czasie od 3 lipca 1959 r. do 30 stycznia 1960 r. w B., jako kierownik oddziału wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku nadzoru nad należytym zabezpieczeniem skupowanego żywca przed stratami i ubytkami, nie dopilnował szczegółowego zbadania przyczyn zaistnienia ubytków wagowych i przeklasyfikowań żywca przez komisję zgodnie z istniejącymi zarządzeniami, w wyniku czego doprowadził do wpisania w koszty przedsiębiorstwa nieudokumentowanych ubytków i przeklasyfikowań żywca wartości 217 422,18 zł, z mocy art. 286 § 1 k.k. na 2 lata więzienia,15) osk. Józef M., za to, że w czasie od maja 1959 r. do czerwca 1960 r. w B., jako główny księgowy oddziału wyżej wymienionego przedsiębiorstwa, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku dopilnowania, aby ubytki wagowe i straty wskutek przeklasyfikowań żywca zaksięgowane były w koszty przedsiębiorstwa dopiero po komisyjnym rozpatrzeniu ich zgodnie z obowiązującym zarządzeniem Centralnego Zarządu Przemysłu Mięsnego i po akceptacji kierownika przedsiębiorstwa, dopuścił do spisania w koszty przedsiębiorstwa nie rozpatrzonych i nie udokumentowanych ubytków i przeklasyfikowań żywca wartości 202 253,12 zł, z mocy art. 286 § 1 k.k. na 2 lata więzienia.Rewizje wnieśli wszyscy oskarżeni, podnosząc zarzuty wskazane w art. 371 k.p.k.Na rozprawie rewizyjnej obrońcy wszystkich oskarżonych wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 378 § 1 lit. b i § 2 k.p.k. Z uwagi na to, że w sprawie orzekał sędzia, mianowicie przewodniczący składu sędzia SW XY, który ze względu na swój stan psychiczny nie mógł brać udziału w jej rozpoznaniu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z przedłożonych Sądowi Najwyższemu do wglądu akt dyscyplinarnych sędziego Sądu Wojewódzkiego w K. XY wynika, że sędzia tan był badany przez biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u niego ograniczoną w znacznym stopniu poczytalność w sensie art. 18 § 1 k.k. Z orzeczenia tychże biegłych wynika, że to istotne upośledzenie władz umysłowych istniało u sędziego XY również w czasie, w którym on przedmiotową sprawę rozpoznał i osądził. Sędzia o takim upośledzeniu władz umysłowych nie może dać gwarancji, że sprawę rozpozna i osądzi zgodnie z wymogami praworządności i dlatego uznać należy, że w wypadku rozpoznawania przez niego sprawy i wyrokowania, sąd nie jest należycie obsadzony. Skoro zatem Sąd I instancji orzekając w przedmiotowej sprawie nie był na skutek wzięcia w nim udziału sędziego XY należycie obsadzony, należało z mocy art. 378 § 1 lit. b w zw. z art. 383 pkt 4 k.p.k., niezależnie od wniesionych zarzutów rewizji i niezależnie od potrzeby badania, czy powyższe uchybienie miało wpływ na zaskarżony wyrok, wyrok ten w stosunku do wszystkich oskarżonych wnoszących rewizje uchylić i w myśl art. 378 § 2 oraz art. 388 § 1 k.p.k. sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.Z powyższych zatem powodów orzekł Sąd Najwyższy jak w sentencji.