VI KO 10/62

UchwałaIzba Karna1962-06-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok wydany w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. przez sąd I instancji orzekający w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, pomimo braku zarządzenia prezesa sądu o orzekaniu w składzie ławniczym, powinien zostać uchylony na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k. jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że wyrok wydany w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. przez sąd I instancji orzekający w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, pomimo braku zarządzenia prezesa sądu o orzekaniu w składzie ławniczym, nie powinien zostać uchylony na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k. jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd. Brak zarządzenia prezesa sądu nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia wyroku, gdyż możliwość orzekania w składzie ławniczym jest przewidziana przez ustawę, a jej zastosowanie ma na celu zapewnienie wszechstronniejszej oceny sprawy.
Stan faktyczny
Sąd I instancji orzekł w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Nie istniało jednak zarządzenie prezesa sądu nakazujące orzekanie w takim składzie. Sąd Wojewódzki w Poznaniu przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące tego, czy wyrok wydany w takim składzie powinien zostać uchylony jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił, że wyrok wydany w opisanych okolicznościach nie podlega uchyleniu na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: E. Binkiewicz, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wincentego D. oskarżonego z art. 131 p.k.s., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 listopada 1961 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Jeżeli w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. Sąd I instancji wbrew przepisowi art. 221 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) orzekł w składzie jednego sędziego i dwóch ławników pomimo braku zarządzenia prezesa sądu co do orzekania w składzie ławniczym, to czy wyrok wydany w takim składzie powinien ulec uchyleniu na podstawie przepisu art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW określonych w ustawie karnej skarbowej sprawach podlegających właściwości sądu powiatowego zasadą jest orzekanie w składzie jednego sędziego (art. 221 § 2 u.k.s.). Wyjątkowo, mianowicie na podstawie zarządzenia prezesa sądu, jeżeli ze względu na okoliczności sprawy uzna on to za pożądane, może nastąpić rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Nie oznacza to jednak, że rozpoznanie takiej sprawy w składzie ławniczym pomimo braku zarządzenia prezesa co do wyznaczenia takiego składu traktować należy jako wydanie orzeczenia przez Sąd nienależycie obsadzony, a więc że miało tu miejsce uchybienie pociągające za sobą uchylenie wyroku w instancji rewizyjnej w myśl art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.Jakkolwiek zasadą jest, że w tej grupie spraw - podobnie jak w postępowaniu uproszczonym - orzekanie jest jednoosobowe, to jednak istnieje możliwość wyznaczenia składu kolegialnego. Wyznaczenie to następuje przez wzgląd na okoliczności sprawy (art. 221 § 2 u.k.s.) a więc wówczas, kiedy przypuszczać należy, że ze względu na jej zawiłość wydanie orzeczenia w składzie jednego sędziego mogłoby być utrudnione. Tutaj więc, podobnie jak w trybie uproszczonym określonym ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. ustawodawca, stwarzając możliwość wyznaczenia składa ławniczego, dał wyraz przekonaniu, że kolegialny skład sądu zapewnia bardziej wszechstronną ocenę sprawy.Trudno więc tylko z tego powodu, że brak było zarządzenia prezesa sądu co do wyznaczenia składu ławniczego dla danej sprawy, przyjąć, że przez wydanie orzeczenia w takim składzie nastąpiło uchybienie pociągające za sobą uchylenie wyroku w myśl art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.Mając na względzie powyższe rozważenia, Sąd Najwyższy uchwalił jak na wstępie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 131art. 390 § 1 KPKart. 221 § 2art. 378 § 1§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.