VI KO 10/62
UchwałaIzba Karna1962-06-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok wydany w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. przez sąd I instancji orzekający w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, pomimo braku zarządzenia prezesa sądu o orzekaniu w składzie ławniczym, powinien zostać uchylony na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k. jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że wyrok wydany w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. przez sąd I instancji orzekający w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, pomimo braku zarządzenia prezesa sądu o orzekaniu w składzie ławniczym, nie powinien zostać uchylony na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k. jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd. Brak zarządzenia prezesa sądu nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia wyroku, gdyż możliwość orzekania w składzie ławniczym jest przewidziana przez ustawę, a jej zastosowanie ma na celu zapewnienie wszechstronniejszej oceny sprawy.Stan faktyczny
Sąd I instancji orzekł w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Nie istniało jednak zarządzenie prezesa sądu nakazujące orzekanie w takim składzie. Sąd Wojewódzki w Poznaniu przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące tego, czy wyrok wydany w takim składzie powinien zostać uchylony jako wydany przez nienależycie obsadzony sąd.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił, że wyrok wydany w opisanych okolicznościach nie podlega uchyleniu na podstawie art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: E. Binkiewicz, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wincentego D. oskarżonego z art. 131 p.k.s., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 listopada 1961 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Jeżeli w sprawie o przestępstwo z art. 131 p.k.s. Sąd I instancji wbrew przepisowi art. 221 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) orzekł w składzie jednego sędziego i dwóch ławników pomimo braku zarządzenia prezesa sądu co do orzekania w składzie ławniczym, to czy wyrok wydany w takim składzie powinien ulec uchyleniu na podstawie przepisu art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW określonych w ustawie karnej skarbowej sprawach podlegających właściwości sądu powiatowego zasadą jest orzekanie w składzie jednego sędziego (art. 221 § 2 u.k.s.). Wyjątkowo, mianowicie na podstawie zarządzenia prezesa sądu, jeżeli ze względu na okoliczności sprawy uzna on to za pożądane, może nastąpić rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Nie oznacza to jednak, że rozpoznanie takiej sprawy w składzie ławniczym pomimo braku zarządzenia prezesa co do wyznaczenia takiego składu traktować należy jako wydanie orzeczenia przez Sąd nienależycie obsadzony, a więc że miało tu miejsce uchybienie pociągające za sobą uchylenie wyroku w instancji rewizyjnej w myśl art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.Jakkolwiek zasadą jest, że w tej grupie spraw - podobnie jak w postępowaniu uproszczonym - orzekanie jest jednoosobowe, to jednak istnieje możliwość wyznaczenia składu kolegialnego. Wyznaczenie to następuje przez wzgląd na okoliczności sprawy (art. 221 § 2 u.k.s.) a więc wówczas, kiedy przypuszczać należy, że ze względu na jej zawiłość wydanie orzeczenia w składzie jednego sędziego mogłoby być utrudnione. Tutaj więc, podobnie jak w trybie uproszczonym określonym ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. ustawodawca, stwarzając możliwość wyznaczenia składa ławniczego, dał wyraz przekonaniu, że kolegialny skład sądu zapewnia bardziej wszechstronną ocenę sprawy.Trudno więc tylko z tego powodu, że brak było zarządzenia prezesa sądu co do wyznaczenia składu ławniczego dla danej sprawy, przyjąć, że przez wydanie orzeczenia w takim składzie nastąpiło uchybienie pociągające za sobą uchylenie wyroku w myśl art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.Mając na względzie powyższe rozważenia, Sąd Najwyższy uchwalił jak na wstępie.
Powiązane orzeczenia
- V KRN 235/70 1970-07-28Czy wyrok sądu pierwszej instancji wydany w składzie jednego sędziego bez udziału ławników, bez odpowiedniego zarządzenia prezesa sądu, jest nieważny z powodu nienależytej obsady sądu?
- IV KKN 543/97 2001-12-17Czy wyrok sądu odwoławczego wydany w składzie jednego sędziego, podczas gdy postępowanie w pierwszej instancji toczyło się w trybie zwyczajnym, stanowi bezwzględną podstawę uchylenia orzeczenia?
- V KK 549/18 2018-12-20Czy orzekanie w sprawie o występek w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, bez formalnego postanowienia prezesa sądu o wyznaczeniu takiego składu ze względu na wagę lub zawiłość sprawy, stanowi bezwzględną podstawę…
- V KK 416/21 2022-05-18Czy niewłaściwa obsada sądu odwoławczego (trzech sędziów zamiast jednego) stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się dochodzeniem?
- V KK 15/17 2017-05-09Czy sąd odwoławczy orzekający w składzie jednego sędziego, w sytuacji gdy postępowanie przygotowawcze powinno być prowadzone w formie śledztwa, a nie dochodzenia, jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt…
Powołane przepisy
art. 131art. 390 § 1 KPKart. 221 § 2art. 378 § 1§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.