III KKO 14/01

Postanowienie z dnia 6 lutego 2002 r. III KKO 14/01 Dla uzyskania zasiłku przedemerytalnego były pracownik mógł docho-dzić przed sądem pracy ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warun-kach (art. 37j ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciw-działaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski, przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości Ja-nina Dąbrowiecka, przedstawiciel Ministra Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Zagal-ska Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2002 r. sprawy z wniosku Henryka M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Powiatowym Urzędem Pracy w J. a Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w Ja-rosławiu w przedmiocie ustalenia wykonywania pracy w warunkach szczególnych. u z n a ł o, że właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Jarosławiu. U z a s a d n i e n i e Henryk M. dnia 14 grudnia 2001 r. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w Jarosławiu oraz Starostą J. w sprawie o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca ubiega się o uzyskanie zasiłku przedemerytalnego. Jego zdaniem uzyskanie prawa do tego świadczenia zależy od możliwości wykazania wykonywania pracy w szczególnych warunkach w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku u pracodawcy, który został zlikwidowany. Wnioskodawca załączył postanowienie Sądu Rejonowego w Jarosławiu przekazujące sprawę Staroście Po-wiatowemu w J. oraz decyzję wydaną z upoważnienia tego Starosty, w której organ uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku. 2 Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje: Według art. 37o ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i prze-ciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) prawo do zasiłków przedemerytalnych ustalał i przyznawał starosta, a wypłacał je powiato-wy urząd pracy. Jednym z warunków nabycia prawa do tego świadczenia było wyko-nywanie przez co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczegól-nym charakterze w rozumieniu przepisów emerytalnych (art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Według art. 37j ust. 1a ustawy okresy te „są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepi-sach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu”. Organ administracyjny może zatem uwzględnić, przy ustalaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego, okresy pracy w szczególnych warunkach wówczas, gdy wnioskodawca przedłoży świadec-two pracy z odpowiednią wzmianką lub prawomocny wyrok sądu. Kolegium Kompetencyjne podziela ustalony w orzecznictwie pogląd, według którego podmiot, do którego właściwości należy sprawa przyznania pewnego świad-czenia, jest zarazem właściwy do ustalenia przesłanek, od których zależy prawo do tego świadczenia. Odnosi się to jednakże tylko do takich sytuacji, w których nie ma unormowań szczególnych, jak w niniejszej sprawie. W odniesieniu do faktu wykony-wania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze organ nie mógł prowadzić postępowania dowodowego w zakresie przewidzianym w art. 75 KPA. Wykonywanie takiej pracy mogło być udowodnione tylko świadectwem pracy lub prawomocnym wyrokiem sądu. Osoba niemająca odpowiedniego świadectwa pracy, mogła - na podstawie wówczas obowiązujących przepisów - udowodnić ten fakt tylko prawomocnym wyrokiem sądu. Ma więc ona interes prawny w rozumieniu art. 189 KPC. W postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2001 r., III KKO 5/01 Kolegium Kompe-tencyjne stwierdziło - na podstawie stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o za-trudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu polegającej na dodaniu art. 37j ust. 1a - że organem właściwym do ustalenia okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych jako przesłanki nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego jest organ administracji. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, ta nowa sytuacja prawna - czyli przepis dotyczący prawomocnego orzeczenia sądu - przemawia za tym, że przed 3 jego wprowadzeniem organ administracji był właściwy do ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Z tych względów Kolegium Kompetencyjne nie zgadza się z poglądem wyra-żonym w czasie obowiązywania art. 37j ust. 1a tej ustawy w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2001 r., III KKO 11/01. Przyjęto w nim, że w sprawie o ustalenie wykonywa-nia pracy w szczególnych warunkach właściwy jest organ administracji, do którego właściwości należy przyznawanie zasiłków przedemerytalnych, a nie sąd pracy. Jed-nakże - jak już wyżej wspomniano - organ ten mógł ustalić prawo do tego świadcze-nia tylko na podstawie dokumentów (świadectwa pracy) lub prawomocnego orzecze-nia sądu. Postanowienie to może pozbawiać byłego pracownika, niedysponującego stosownym świadectwem pracy, prawa do zasiłku przedemerytalnego tylko z tej przyczyny, że została wyłączona - bezpodstawnie - możliwość sądowego dochodze-nia ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Z tych względów orzeczono jak w sentencji. ========================================