III PR 4/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Wilewski, A. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Fabryki Cukrów i Czekolady "Gryf" w S. przeciwko Ignacemu K., synowi Ignacego, o zapłatę 6.613,80 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 1962 r.,zaskarżony wyrok zmienił i powództwo w całości oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowa Fabryka zawarła z młodocianym Ignacym K. "umowę o praktyczną naukę zawodu i pracę". Umowa z dnia 1.IX.1959 r. podpisana została także przez ojca młodocianego, Ignacego K. (seniora). Ustalony trzyletni okres nauki zawodu połączony został z obowiązkiem dokształcania się w Zasadniczej Szkole Gospodarczej w S. Młodociany wykonywał obowiązki przewidziane w umowie w okresie od 1.IX.1959 r. do 31.XII.1961 r. W tym dniu przerwał naukę zawodu i do przedsiębiorstwa nie powrócił.Fabryka w powództwie wytoczonym 29.IX.1962 r. żądała solidarnego zasądzenia od obu pozwanych kwoty 6.613,80 zł tytułem zwrotu wynagrodzenia pobranego przez młodocianego. Powódka powołała się na § 3 zawartej umowy i załączyła do pozwu "wykaz pobranego stypendium za lata 1959, 1960, 1961". Paragraf 3 zawartej umowy zobowiązywał ustawowego przedstawiciela ucznia do zwrotu wypłaconego wynagrodzenia oraz kosztów w wypadku, gdy młodociany zrezygnuje z nauki z winy własnej lub nie zgłosi się do pracy na okres co najmniej trzyletni po ukończeniu nauki zawodu.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo na podstawie uznania przez Ignacego K., ojca.Prokurator Generalny PRL zaskarżył prawomocny wyrok Sądu Powiatowego rewizją nadzwyczajną wniesioną z urzędu. Skarżący zarzuca obrazę art. 218 § 2 k.p.c., art. 442 § 1 k.z. i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226).Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną.Przepis art. 18 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. przewiduje, że w okresie nauki zawodu i przyuczania do określonej pracy obowiązują uczniowskie stawki płac. W okresie zatem nauki zawodu młodociany pobiera wynagrodzenie za pracę. Zasady wynagrodzenia młodocianych określają postanowienia uchwały nr 364 Rady Ministrów z dnia 26 września 1958 r. (M. P. z 1958 r. Nr 78, poz. 453 oraz z 1962 r. Nr 66, poz. 412). Uchwała przewiduje wynagrodzenie "zasadnicze", "miesięczne", "akordowe" itd.W świetle przytoczonych przepisów nie można traktować wynagrodzenia pobieranego przez młodocianego jako stypendium, które mogłoby podlegać zwrotowi. Sama powódka trafnie określa w pozwie wypłacone pozwanemu kwoty jako wynagrodzenie za pracę. Załączony wykaz wypłat podaje kwoty odpowiadające stawkom obowiązującym w okresie nauki zawodu.Nauka zawodu, podobnie jak inne formy szkolenia zawodowego prowadzone przez zakład pracy, jest bezpłatna.Wynagrodzenie przysługuje młodocianemu w okresie nauki zawodu jako wynagrodzenie za pracę nie podlega zwrotowi. Umowa przewidująca obowiązek zwrotu wynagrodzenia jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 2 lipca 1958 r., w szczególności z art. 18 ust. 1 tej ustawy. Wobec nieważności postanowienia umownego dotyczącego zwrotu pobranego wynagrodzenia, nie było podstawy do uwzględnienia zawartego w pozwie żądania. Sąd Powiatowy nie był też związany uznaniem żądania pozwu, ponieważ uznanie nie znajduje zastosowania w okolicznościach sprawy i w obowiązujących przepisach prawa (art. 218 § 2 k.p.c.).Powołane wyżej przepisy i przytoczone argumenty prowadzą do uwzględnienia wniosku rewizji nadzwyczajnej przez zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.Rewizję nadzwyczajną należało uwzględnić, mimo że wniesiona została po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, który narusza także interes Państwa Ludowego przez orzeczenie pozbawiające pracownika należnego mu wynagrodzenia za pracę. Wskutek tego nie ma potrzeby do dalszych rozważań, jakie mogą się nasunąć na tle umowy przewidującej tylko zobowiązanie "przedstawiciela ustawowego ucznia", który uznał żądanie pozwu także w imieniu młodocianego.