III PR 42/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka K. przeciwko Spółdzielni Usługowo-Wytwórczej Kółek Rolniczych w K. o zapłatę 9.670 zł ze stosunku pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Powiatowego w Słupsku z dnia 12 lutego 1965 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód zatrudniony był w pozwanej Spółdzielni w charakterze hydraulika. W pozwie skierowanym do Sądu Powiatowego w Słupsku żądał on zasądzenia kwoty 9.670 zł tytułem wynagrodzenia za okres niewykonywania pracy z przyczyn leżących po stronie pozwanej.Sąd Powiatowy uznał, że do rozpoznania sporu właściwa jest komisja rozjemcza i postanowił przekazać sprawę Terenowej Komisji Rozjemczej przy Oddziale Związku Zawodowego Pracowników Rolnych w S.Prokurator Generalny PRL zaskarżył powyższe prawomocne orzeczenie rewizją nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Według zarzutów zawartych w rewizji nadzwyczajnej postanowienie Sądu Powiatowego narusza rażąco przepisy art. 1 i 463 k.p.c.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie rewizji nadzwyczajnej z tej racji, że do rozpoznania sporu właściwa jest komisja rozjemcza, która rozpoznała już szereg spraw wszczętych przeciwko Spółdzielni przez jej pracowników. Sprawy te wyliczone zostały w piśmie procesowym pozwanej z dnia 10 marca 1966 r.Sąd Najwyższy nie podziela trafności zarzutów podniesionych w rewizji nadzwyczajnej.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 69) wyłącza spod działania przepisów dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych przedsiębiorstwa prowadzone przez spółdzielnie pracy. Rewizja nadzwyczajna przyznaje, że spółdzielnie usługowo-wytwórcze kółek rolniczych nie są spółdzielniami pracy, reprezentuje jednak nieuzasadniony pogląd, że należy je również uważać za wyłączone spod przepisów wymienionego wyżej dekretu.Pogląd powyższy opiera się na twierdzeniu, że w rozumieniu przepisów o dostawach, robotach i usługach na rzecz jednostek państwowych kółka rolnicze traktowane są na równi z jednostkami gospodarki nie uspołecznionej. W ten sposób należy traktować spółdzielnie usługowo-wytwórcze, które mają na celu zaspokojenie potrzeb kółek rolniczych.W związku z tymi zarzutami trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że charakter prawny spółdzielni usługowo-wytwórczych kółek rolniczych nie jest uzależniony od charakteru kółek rolniczych, które są zresztą według art. 33 k.c. jednostkami gospodarki uspołecznionej. Wymienione spółdzielnie są odrębnymi od kółek rolniczych osobami prawnymi podlegającymi przepisom ustawy o spółdzielniach i ich związkach. Zgodnie ze statutem spółdzielnie te prowadzą działalność usługowo-gospodarczą, remonty maszyn i urządzeń rolniczych, usługi remontowo-budowlane, produkcję materiałów budowlanych itd.Spółdzielnie usługowo-wytwórcze kółek rolniczych zrzeszone są w Centralnym Związku Kółek Rolniczych. Uchwała Naczelnej Rady Spółdzielczej z dnia 13 grudnia 1961 r. (Monit. Spółdz. Nr 2, poz. 11) nadała wymienionemu CZKR uprawnienia centralnego związku spółdzielczego w stosunku do spółdzielni usługowo-wytwórczych zrzeszonych w CZKR. Powyższa zatem uchwała, wydana na podstawie art. 164 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, nie może w żadnym stopniu służyć poparciu tezy, że spółdzielnie usługowo-wytwórcze kółek rolniczych nie są jednostkami gospodarki uspołecznionej.Należy więc stwierdzić, że spółdzielnie usługowo-wytwórcze kółek rolniczych są przedsiębiorstwami uspołecznionymi w rozumieniu art. 1 dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych, spory więc wynikające ze stosunku pracy w tych spółdzielniach nie są wyłączone spod kompetencji komisji rozjemczych.Z dokumentów załączonych do akt sprawy, w tym m.in. z pisma Przewodniczącego Terenowej Komisji Rozjemczej przy Oddziale Zw. Zaw. Pr. Rol. PRL w Słupsku z dnia 19 października 1966 r. (stanowiącego odpowiedź na pytanie Sądu Najwyższego) wynika, że Terenowa Komisja Rozjemcza nie uznała się za niewłaściwą do rozpoznania sprawy w trybie § 31 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 68). W szczególności Przewodniczący przed wydaniem postanowienia Sądu Powiatowego nie zwrócił wniosku zainteresowanemu wraz z pisemnym stwierdzeniem, że spór nie podlega właściwości komisji, oraz ze stosownym pouczeniem.Przytoczony stan faktyczny wskazuje na to, że w sprawie nie nastąpiło otwarcie drogi sądowej ani w trybie przewidzianym w dekrecie o zakładowych komisjach rozjemczych, ani też w sposób przewidziany w art. 463 § 1 k.p.c. Według tego przepisu sąd byłby powołany do rozpoznania sporu, gdyby komisja rozjemcza uznała się przedtem za niewłaściwą.Opisana bezzasadność zarzutów stawianych zaskarżonemu postanowieniu prowadzi do oddalenia rewizji nadzwyczajnej (art. 421 § 1 k.p.c.).