III PRN 39/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), E. Jachczyk. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Franciszka L. przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J. o zmianę ustaleń protokołu powypadkowego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 3 listopada 1977 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca uległ wypadkowi przy pracy, do którego doszło, gdy wnioskodawca wracając po wykonaniu pracy w terenie do swego zakładu własnym motocyklem, zderzył się z samochodem "Nysa", stojącym na szosie przy zwężonym jej - w związku z robotami drogowymi - odcinku. Zespół powypadkowy uznał, że wypadek ten jest wypadkiem przy pracy, spowodowanym nieostrożnością poszkodowanego, lecz terenowa komisja rozjemcza orzekła, że nie został on zawiniony przez wnioskodawcę, gdyż wypadek nastąpił na skutek nieprawidłowego wyjechania z przeciwnej strony samochodu marki "Star". Po rozpatrzeniu odwołania zakładu pracy Okręgowy Sąd Pracy wyrokiem z 3.XI.1977 r. zmienił orzeczenie Komisji i oddalił wniosek o zmianę ustaleń protokołu powypadkowego, wychodząc z założenia, że "skoro samochód Nysa jadący przed wnioskodawcą zatrzymał się, że tym bardziej obowiązany był zatrzymać się wnioskodawca jadący na motocyklu za samochodem" - jeżeli tego nie uczynił, to "takie zachowanie się wnioskodawcy nacechowanie jest rażącym niedbalstwem". Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego zarzuciła rażące naruszenie art. 55 i 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Sprawa nie została należycie wyjaśniona wskutek niezapoznania się przez Sąd z aktami dochodzenia przeprowadzonego przez Milicję Obywatelską, zawierającymi szczegółowe dane o sytuacji, w której nastąpił wypadek, pozwalające na ocenę przyczyn wypadku, ponadto Okręgowy Sąd nie przeprowadził uzupełniającego postępowania i z naruszeniem art. 56 ustawy o o.s.p. i u.s. dokonał nowych ustaleń wyłącznie w wyniku innej oceny tego samego materiału dowodowego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadny jest zarzut naruszenia art. 55 ustawy o o.s.p. i u.p. Rewizja nadzwyczajna trafnie wskazuje, że bez pomiarów zdjęć miejsca wypadku, wykazujących, w jakiej odległości od maszyny rozprowadzającej asfalt był zaparkowany samochód "Nysa", czy i jaką widoczność miał motocyklista oraz z jaką szybkością zbliżał się on do samochodu oraz bez przesłuchania świadków D. i K. nie jest możliwe ustalenie zawinienia wypadku przez wnioskodawcę, nie wiadomo bowiem, czy samochód "Nysa" stał przez dłuższy czas, czy zatrzymał się raptownie, co spowodowało najechanie na niego przez jadącego z nadmierną szybkością wnioskodawcę lub też odwrotnie, czy wnioskodawca mając dobrą widoczność mijał zaparkowany na drodze samochód przy zachowaniu właściwej szybkości, w którym to wypadku nie można by przypisać wnioskodawcy rażącego niedbalstwa. Akta sprawy o wykroczenie rozpatrywane przez Kolegium do Spraw Wykroczeń w T. nie dają odpowiedzi na te pytania, zawierają tylko dość ogólnikowe i niejednoznaczne zeznania zainteresowanych osób. Z akt tych natomiast wynika nieobojętna dla oceny rażącego niedbalstwa okoliczność, że kierowca "Nysy" postanowił przepuścić samochód ciężarowy z przeciwnej strony, mimo że miał pierwszeństwo przejazdu. Z tych przyczyn zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z przekazaniem sprawy Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Poza przeprowadzeniem dowodu z akt dochodzenia milicyjnego, Sąd powinien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu ruchu drogowego, który z uwagi na złożoną sytuację w chwili wypadku wydaje się wskazane. Nie jest natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 56 cyt. wyżej ustawy. Zawarty w art. 56 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych zakaz dokonywania przez okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nowych ustaleń, odmiennych od ustaleń organu orzekającego, bez przesłuchania przed tym sądem świadków, których zeznania stanowiły podstawę ustaleń tego organu, odnosi się do odmiennej oceny zeznań złożonych bezpośrednio przed organem orzekającym, nie dotyczy natomiast zeznań złożonych w toku postępowania przed innym organem, którego akta są wykorzystywane przez organ orzekający i przez okręgowy sąd pracy w celach dowodowych. Świadkowie, z których dowód powinien był - według stanowiska rewizji nadzwyczajnej - przeprowadzić Okręgowy Sąd, nie byli przesłuchani przed Terenową Komisją Rozjemczą, przeto protokoły ich zeznań podlegały ocenie i mogły być przedmiotem odmiennych ustaleń tego Sądu, bez naruszenia wymienionego przepisu. Niemniej jednak zachodzi potrzeba ich przesłuchania przez Okręgowy Sąd Pracy przy ponownym rozpoznaniu sprawy w celu pełniejszego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn wypadku wnioskodawcy.