III PRN 41/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia W. Formański. Sędziowie: A. Szczurzewski, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa J. przeciwko Zakładom Materiałów Ogniotrwałych w J. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 5 maja 1970 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powoda 4.400 zł, oddalił zaś powództwo w pozostałym zakresie i tak uzasadnił swoje rozstrzygnięcie:Józef J. był zatrudniony w Zakładach Materiałów Ogniotrwałych w J. na stanowisku kierownika działu administracyjno-gospodarczego. W dniu 19 marca 1969 r. wypowiedziano mu warunki pracy i płacy z dniem 1 kwietnia tegoż roku. W dniu 15 kwietnia 1969 r. otrzymał on polecenie przekazania agend prowadzonego działu swojemu następcy. W związku z tym powód powołał komisję, mającą za zadanie dokonanie spisu środków trwałych. Czynności komisji trwały kilka dni i zostały przerwane, gdyż jej członkowie musieli się zająć inną pracą. Ale nawet gdyby przyjąć za prawdziwe twierdzenie strony pozwanej, że prace zostały przerwane na polecenie powoda, który odwołał się do swoich przełożonych, to i tak jego postępowanie nie mogłoby być ocenione jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, skoro rozpoczął jednak pracę zmierzającą do dokonania spisu środków trwałych. Okres wypowiedzenia umowy o pracę kończył się z dniem 30 czerwca i dlatego sprawa nie była nagła. Tak więc rozwiązanie z powodem umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym było pozbawione podstawy prawnej. Wobec tego w sprawie ma zastosowanie art. 12 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy, w myśl którego pracownik może żądać tylko odszkodowania w wysokości przeciętnego wynagrodzenia za czas, jaki pozostał do upływu okresu dokonanego wypowiedzenia.Na skutek rewizji strony pozwanej Sąd Wojewódzki zmienił wyrok Sądu Powiatowego i powództwo oddalił w całości, oddalając równocześnie rewizję powoda. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż Sąd Rewizyjny zajął stanowisko, że powód dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, gdyż nie wykonał polecenia przełożonego. Okoliczność, iż dwaj pracownicy przez kilka dni sporządzali spis inwentarza, nie świadczy o tym, że przystąpił on do przekazywania agend, skoro w tej czynności nie brał udziału ani on sam, ani jego następca. Zresztą powód wyraźnie oświadczył, że wstrzymuje się od tej czynności do czasu załatwienia jego odwołania przez instancję nadrzędną.Po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się tego wyroku Prokurator Generalny PRL złożył rewizję nadzwyczajną i wniósł o jego uchylenie, a także o uchylenie poprzedniego wyroku Sądu Powiatowego. Rewizja nadzwyczajna wniesiona w interesie powoda i na skutek jego podania, zarzuca obu wyrokom rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, a także naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków.Sądowi Wojewódzkiemu nie można zarzucić ani naruszenia prawa materialnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. - Dz. U. Nr 2, poz. 11 ze zm.), ani też istotnego uchybienia procesowego (art. 390 § 1 k.p.c.). Sąd Rewizyjny bowiem może zmienić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy, jeżeli zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. W sprawie jest poza sporem, że powodowi wypowiedziano warunki pracy i płacy z dniem 1 kwietnia 1969 r., a w dwa tygodnie później polecono przekazanie agend wyznaczonemu następcy. Polecenie to było w pełni uzasadnione i powód miał obowiązek je wykonać bez zwłoki, zwłaszcza że pozostał mu jeszcze do wykorzystania zaległy urlop. Wprawdzie podjął on wstępne czynności zmierzające do przekazania agend, ale przerwał je i wręcz oświadczył, że polecenia nie wykona. Pismo tej treści znajduje się w aktach sprawy i - co zasługuje na podkreślenie - zawiera ono wysoce niewłaściwe wypowiedzi pod adresem dyrektora. Oświadczenie powoda, złożone przed Sądem Najwyższym, że następnego dnia pismo to odwołał, nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Przeciwnie, pismem z dnia 18.IV.1969 r. podstawowa organizacja partyjna i rada zakładowa zaleciły powodowi przystąpienie do spisu inwentarza, ale bezskutecznie.Powód był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na stanowisku kierownika działu administracyjno-gospodarczego. Było więc ono żywo zainteresowane w tym, aby dział ten funkcjonował bez zakłóceń, i dlatego poleciło powodowi przystąpienie do spisu inwentarza. Niezastosowanie się do tego polecenia, a nawet stanowcza odmowa jego wykonania wypełnia znamiona ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych i uzasadnia natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika.Każdy pracownik może, we właściwej drodze, dochodzić swoich słusznych praw, jeżeli - jego zdaniem - zostały one naruszone przez zakład pracy. Nie może jednak odmówić wykonania administracyjnego polecenia przełożonego, jeżeli nie jest ono bezprawne, ponieważ w przeciwnym wypadku rażąco narusza dyscyplinę pracy. To zaś może doprowadzić do zahamowania normalnej działalności zakładu pracy, a do tego kierownictwo nie powinno dopuścić.Dlatego też poglądu prawnego wyrażonego w tej sprawie przez Sąd Wojewódzki nie można uznać za wadliwy. Odmienne stanowisko przedstawione przez Sąd Powiatowy oraz przez Prokuratora Generalnego PRL wskazuje jedynie na możliwość także odmiennego spojrzenia na postępowanie powoda, ale już z tej właśnie przyczyny nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez Sąd Wojewódzki. To zaś jest niezbędną przesłanką uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej (art. 417 k.p.c.). W tej sytuacji tym bardziej nie zachodzi naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a rewizja nadzwyczajna została złożona po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 421 § 1 k.p.c.).