2 CR 1117/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska (sprawozdawca). Sędziowie: T. Byliński, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Haliny S. przeciwko PZGS "Samopomoc Chłopska" Wiejski Dom Towarowy w O. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach Ośrodek w Radomiu z dnia 31 lipca 1958 r.,rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktyczneWe wniosku złożonym w dniu 18 lutego 1957 r. do Komisji Rozjemczej przy PZGS "Samopomoc Chłopska" w O. powódka domagała się wypłacenia różnicy wynagrodzenia za pracę za czas od 1 października 1956 r. do 11 lutego 1957 r., przywrócenia jej do pracy w Wiejskim Domu Towarowym w O. na stanowisku sprzedawczyni w stoisku nr 4 oraz wypłacenia wynagrodzenia za czas od 11 lutego 1957 r. do daty przywrócenia jej do pracy.Powódka pracowała w W.D.T. w O. od początku 1955 r. We wrześniu 1956 r. została przeniesiona na gorzej płatne stanowisko sprzedawczyni w stoisku nr 3, przy czym (według twierdzeń powódki, nie przyznanych przez stronę pozwaną) przeniesienie odbyło się bez jej zgody i miało mieć charakter jedynie zastępstwa na czas urlopu poprzedniej sprzedawczyni w stoisku nr 3. Powódka pracowała w stoisku nr 3 do 9 stycznia 1957 r., po czym w okresie do 9 lutego 1957 r. wykorzystała urlop wypoczynkowy za rok 1957. Po zakończeniu urlopu domagała się dopuszczenia jej z powrotem do pracy w stoisku nr 4, gdzie pracowała przed wrześniem 1956 r. Zakład pracy nie wyraził na to zgody i wezwał ją pismem z dnia 11 lutego 1957 r. do podjęcia pracy w stoisku nr 3 w terminie do dnia 14 lutego 1957 r., a to pod rygorem uznania umowy o pracę za rozwiązaną. Mimo powyższego wezwania powódka pracy w W.D.T. nie podjęła.Wobec uchylenia przez Zarząd Główny Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielczych orzeczenia Komisji Rozjemczej oddalającego roszczenie powódki, sprawa na wniosek powódki została przekazana Sądowi do rozstrzygnięcia.Wyrokiem z dnia 8 marca 1958 r. Sąd Powiatowy nakazał przywrócenie powódki do pracy na stanowisku sprzedawcy w stoisku nr 4 (materiały tekstylne) oraz zasądził na jej rzecz z tytułu wyrównania wynagrodzenia za miesiące październik 1956 r. - luty 1957 r. i wynagrodzenia za miesiące marzec - maj 1957 r. kwotę 6.089 zł z 3% w stosunku miesięcznym od 1 czerwca 1957 r.Rewizję strony pozwanej Sąd Wojewódzki uwzględnił jedynie w zakresie błędnego ustalenia przez Sąd Powiatowy wysokości należnej powódce kwoty i w rezultacie zasądzoną na jej rzecz sumę pieniężną wyrokiem z dnia 31 lipca 1958 r. obniżył do 5.699,54 zł. Wyrok powyższy zaskarżył rewizją nadzwyczajną wniesioną przed upływem 6 miesięcy od jego uprawomocnienia się Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wnioskiem o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego i przekazaniem sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna zarzuca naruszenie przepisów art. 242 § 1, 326 i 336 § 2 k.p.c. oraz przepisów dekretu (z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia (Dz. U. Nr 2, poz. 11).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów zakreślonych przepisem art. 242 § 1 k.p.c. przez przyjęcie przez sąd Powiatowy, że powódka nie wyraziła zgody na przejście na stałe do stoiska nr 3, nie jest uzasadniony (...).Ponieważ było niesporne pomiędzy stronami, że powódka objęła stoisko nr 3 w związku z 6-tygodniowym urlopem sprzedawczyni tego stoiska H., Sąd - w świetle zeznań świadków - mógł uznać za prawdziwe twierdzenie powódki, że przejęła to stanowisko tylko na czas urlopu H. i że nigdy nie wyrażała zgody na przeniesienie do tego stoiska na stałe. Takie ustalenie nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów.Okoliczność, że jak zeznali świadkowie, przenoszenie pracowników na poszczególne stanowiska było w W.D.T. w O. stosowane, a nawet przez zwierzchnie władze zalecone oraz że w braku zgody pracownika na przejście do pracy w innym stoisku stosowano wypowiedzenie umowy o pracę - również nie stoi na przeszkodzie ustaleniu przez Sąd, że w konkretnym wypadku zgoda powódki na przeniesienie do stoiska nr 3, związanym z niższym wynagrodzeniem, nie nastąpiła, wobec czego zakład pracy mógł rozwiązać umowę z powódką tylko za uprzednim 3-miesięcznym wypowiedzeniem. Nie dopatrzył się również Sąd Najwyższy sprzeczności między ustaleniem przez Sąd braku zgody powódki na przeniesienie do stoiska nr 3 a faktem, że powódka, otrzymując od października 1956 r. do lutego 1957 r. wynagrodzenia niższe, przewidziane dla sprzedawczyni stoiska nr 3, przeciwko temu nie oponowała. Samo przyjmowanie bowiem niższego wynagrodzenia nie może być poczytane za zgodę pracownika na zmianę warunków umowy o pracę, skoro z innych okoliczności ustalonych przez sąd w granicach art. 242 § 1 k.p.c. wynika, że powódka przeciwko przeniesieniu jej do stoiska nr 3 protestowała i domagała się powrotu do pracy w stoisku nr 4.W tych warunkach, skoro powódka bez swej zgody i bez wypowiedzenia warunków płacy została przeniesiona na niżej płatne stanowisko, przysługiwało jej roszczenie o wyrównanie uposażenia za miesiące październik 1956 - luty 1957 r. - i to nawet niezależnie od tego, czy i przez kogo stosunek pracy został następnie rozwiązany - w tym więc zakresie rewizja nadzwyczajna nie zasługuje na uwzględnienie.Rewizja nadzwyczajna zarzuca dalej, że Sąd dowolnie ustalił, iż pozwany zakład pracy rozwiązał z powódką umowę o pracę, podczas gdy w rzeczywistości pozwany miał prawo potraktować nieprzystąpienie powódki do pracy po powrocie z urlopu jako wyraz woli rozwiązania przez nią stosunku pracy.Rozwiązanie stosunku pracy może niewątpliwie wynikać nie tylko z wyraźnego oświadczenia woli, lecz również z takiego zachowania się pracodawcy lub pracownika, które wskazuje niedwuznacznie na wolę rozwiązania stosunku pracy.Jeśli chodzi o pracodawcę, Sąd prawidłowo przyjął, iż dał on wyraz woli rozwiązania stosunku pracy w piśmie z dnia 11 lutego 1957 r., którego główny cel był wprawdzie skierowany na to, aby nakłonić powódkę do objęcia stoiska nr 3, lecz w którym jednocześnie pracodawca niedwuznacznie wskazał, że w razie niepodporządkowania się pracownika temu wezwaniu, będzie uważał stosunek pracy za rozwiązany.Jeśli chodzi natomiast o powódkę, w jej zachowaniu się trudno dopatrzyć się woli zakończenia stosunku pracy. Nieprzystąpienie do pracy w stoisku nr 3 w świetle okoliczności ustalonych przez Sąd było wyrazem woli powódki powrotu do stoiska nr 4, a nie rozwiązania umowy o pracę w ogóle, czego najlepszym sprawdzianem jest fakt, że w kilka dni później (18.II.1957 r.) powódka wystąpiła do Komisji Rozjemczej o przywrócenie jej do pracy na warunkach ustalonych poprzednią umową, tj. do pracy w stoisku nr 4.W tych warunkach rozważenia wymaga jedynie kwestia, czy niestawienie się powódki do pracy wbrew wezwaniu z 11.I.1957 r, nie stanowiło "ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych", które by w myśl art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 15 stycznia 1956 r. uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.Rewizja nadzwyczajna reprezentuje, jak się wydaje, ten właśnie pogląd, gdyż podnosi, że jeśli nawet przyjąć, iż pracodawca bez zgody powódki przeniósł ją na inne stanowisko, obowiązkiem powódki było przystąpić do pracy, a jednocześnie wystąpić do Komisji Rozjemczej o przywrócenie na dawne stanowisko i o wyrównanie wynagrodzenia.Z poglądem takim nie można się jednak zgodzić. Pracownik nie ma obowiązku przystąpienia do pracy na nowym, niżej płatnym stanowisku, jeśli uprzednio nie wyraził na to zgody lub jeśli nie zostało dokonane wypowiedzenie poprzednich warunków pracy. Jakkolwiek więc nieprzystąpienie do pracy mimo wezwania ze strony zakładu pracy może w pewnych okolicznościach stanowić ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, które by w myśl art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. upoważniało pracodawcę do rozwiązania umowy z winy pracownika, to jednak okoliczności takie w danej sprawie nie zachodzą, gdyż odmowa ze strony powódki objęcia pracy w stoisku nr 3 była usprawiedliwiona.Należy ponadto zauważyć, że w myśl art. 7 dekretu rozwiązanie przez zakład pracy umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych może nastąpić tylko po uprzednim uzyskaniu zgody rady zakładowej (miejscowej) lub delegata związkowego.Ponieważ sądy orzekające ustaliły, że zgody takiej nie było, przeto słusznie również i z tego powodu uznały rozwiązanie umowy z powódką bez wypowiedzenia za niedopuszczalne. W tych warunkach roszczenie powódki znajduje oparcie w przepisie art. 10 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r., wobec czego sądy, uwzględniając to roszczenie, nie naruszyły przepisów dekretu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy rewizję nadzwyczajną oddalił.