III PRN 48/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ireny S. przeciwko Przedsiębiorstwu Transportowo-Sprzętowemu Budownictwa w O. o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 14 maja 1968 r.,uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Powiatowego w Olsztynie z dnia 29.I.1968 r. I C 982/67.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa należności z funduszu zakładowego za rok 1965 i za 8 miesięcy 1966 r. Bezsporne jest bowiem, że była tam zatrudniona na stanowisku kierownika działu księgowości od dnia 1.IV.1961 r. do 31.VIII. 1966 r. Z tym dniem umowa o pracę została na wniosek powódki rozwiązana, a to ze względu na wskazania lekarskie, odnoszące się do konieczności zmiany przez nią klimatu.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że - zgodnie z przepisami obowiązującego regulaminu podziału funduszu zakładowego - pracownicy, którzy wypowiedzą umowę o pracę, tracą prawo do nagrody (premii).Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powódki 937 zł tytułem udziału w funduszu zakładowym za rok 1965, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.Na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa Sąd Wojewódzki zmienił zaskarżony wyrok i powództwo w całości oddalił, wychodząc z następujących założeń. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia spornego stosunku ma wykładnia § II obowiązującego regulaminu podziału funduszu zakładowego. W myśl tego przepisu pracownik traci prawo do udziału w tym funduszu, jeżeli sam rozwiązał stosunek służbowy z zakładem pracy na własną prośbę. Powódka sama wypowiedziała umowę o pracę i dlatego straciła prawo do nagrody (premii) zarówno za rok 1966, jak i za rok 1965.Sąd Powiatowy, rozstrzygając sprawę inaczej, przekroczył granicę swych uprawnień, gdyż orzekł w kwestii zastrzeżonej do wyłącznej kompetencji samorządu robotniczego.Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL z wnioskiem o jego uchylenie i oddalenie rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Powiatowego. Rewizja nadzwyczajna została oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa, a w szczególności przepisu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28.III.1958 r. o funduszu zakładowym (jedn. tekst: Dz. U. z 1960 r. Nr 13, poz. 78) w związku z § II obowiązującego w pozwanym Przedsiębiorstwie regulaminu podziału funduszu zakładowego, a także na zarzucie naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona z przyczyn w niej przedstawionych.Zagadnienie podziału funduszu zakładowego nie po raz pierwszy znajduje się na wokandzie Sądu Najwyższego. Już w dniu 6.VI.1960 r. w sprawie I CO II/60 Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów powziął następującą uchwałę:"1. Dla dochodzenia roszczeń pracowników o nagrody (premie) z funduszu zakładowego droga sądowa jest dopuszczalna.2. Sąd jest uprawniony do badania, czy odmowa przyznania pracownikowi nagrody (premii) z funduszu zakładowego nie narusza postanowień regulaminu, przewidującego sposób przyznawania nagród (premii) z tego funduszu (OSN 3/1961, poz. 63)."Tak więc sąd jest uprawniony do wykładni regulaminu (orzecz. SN z dnia 18.II.1961 r. 2 CR 246/61), a w konkretnej sprawie do wykładni § II obowiązującego w pozwanym Przedsiębiorstwie regulaminu podziału funduszu zakładowego, który ma następujące brzmienie: "Tracą prawo do udziału w funduszu zakładowym pracownicy, którzy rozwiązali stosunek służbowy z zakładem pracy na własna prośbę (...)".Powstaje więc problem, czy na skutek wypowiedzenia umowy o pracę przez powódkę straciła ona prawo do premii za poprzednie lata. W myśl bowiem art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o funduszu zakładowym podział nagród (premii) z funduszu zakładowego następuje według wkładu pracy.Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko, że pracownik, który na swój wniosek rozwiązuje z zakładem pracy umowę o pracę, traci prawo do nagrody (premii) z funduszu zakładowego tylko za ten rok, w którym nastąpiło zakończenie łączącego strony stosunku prawnego. Nie traci natomiast prawa do nagrody (premii) z funduszu zakładowego za lata poprzednie. O ile bowiem wypowiedzenie umowy przez pracownika może mieć wpływ na organizację pracy i wyniki działalności gospodarczej przedsiębiorstwa w roku, w którym wypowiedzenie zostało dokonane, o tyle jest ono bez znaczenia dla oceny wyników ekonomicznych przedsiębiorstwa w latach poprzednich, a co za tym idzie - nie zmniejsza ono wysokości funduszu zakładowego za te lata.Na podkreślenie zasługuje fakt, że w sprawie niniejszej Zarząd Główny Związku Zawodowego Pracowników Budownictwa i PMB zajął analogiczne stanowisko.Tak więc uwzględnienie rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa i oddalenie powództwa w całości nastąpiło nie tylko z rażącym naruszeniem prawa, ale także interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, gdyż pozbawiło powódkę należnej jej części wynagrodzenia za pracę.Z tych względów i na mocy art. 421 § 2 in fine oraz art. 422 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.