III PRN 70/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Państwowego "M" w P. przeciwko Stefanowi A. i Jerzemu M. o 25.254,64 zł na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego dla Powiatu Poznańskiego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 1966 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla Powiatu Poznańskiego w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo domagało się w pozwie zasądzenia na jego rzecz od pozwanych Stefana A. i Jerzego M. po 12.627,32 zł twierdząc, że pozwani, jako odpowiedzialni (kierownik i jego zastępca) za stoiska w sklepie strony powodowej, spowodowali manko w kwocie 60.507,06 zł, na poczet której pozwany A. zapłacił już 34.252,32 zł. Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 18 stycznia 1966 r. oddalił powództwo ustaliwszy, że pozwany A. został uznany w postępowaniu karnym za winnego spowodowania manka w wysokości 56.299,56 zł i za to skazany został z art. 286 § 1 k.k. na karę więzienia. Karę tę Sąd Wojewódzki na skutek rewizji pozwanego A. wyrokiem z dnia 6 lutego 1964 r. zawiesił i zobowiązał tegoż pozwanego do zapłaty do końca grudnia 1966 r. kwoty 22.047,24 zł na rzecz strony powodowej jako reszty niedoboru. Zdaniem Sądu Powiatowego strona powodowa ma więc tytuł egzekucyjny co do reszty szkody i wobec tego powództwo jest nieuzasadnione.Minister Sprawiedliwości na skutek podania strony powodowej zaskarżył powyższy wyrok Sądu Powiatowego w części dotyczącej pozwanego A. rewizją nadzwyczajną nadaną w urzędzie pocztowym w dniu 11 września 1969 r., wnosząc w konkluzji o uchylenie zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Minister Sprawiedliwości zarzuca rażące naruszenie art. 233 § 1 i 316 § 1 k.p.c., art. 134 k.z. w związku z art. 11 k.p.c. oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Jak wynika z akt sprawy karnej, oskarżony A. rzeczywiście został zobowiązany do pokrycia reszty manka w związku z zawieszeniem mu kary, jednakże sąd karny nie zasądził na rzecz powoda żadnego roszczenia, natomiast postanowieniem z dnia 24 listopada 1967 r. nie uwzględnił wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, a Sąd Wojewódzki zażalenia strony powodowej na to postanowienie też nie uwzględnił.Stało się to już po wydaniu zaskarżonego wyroku. Niemniej jednak należy stwierdzić, że w chwili wydania zaskarżonego wyroku z akt karnych, z których Sąd Powiatowy przeprowadził dowód, wynikało, że brak było tytułu egzekucyjnego w zakresie roszczenia objętego pozwem w sprawie cywilnej. Sąd karny nie zasądził bowiem powództwa cywilnego ani też z urzędu nie orzekł o roszczeniu strony powodowej (art. 331 k.p.k.), a tylko zobowiązał oskarżonego do wyrównania szkody w myśl art. 62 § 2 k.k. Takie zobowiązanie nie może stanowić tytułu egzekucyjnego dla poszkodowanego; jedynie w razie niewykonania tego zobowiązania przez oskarżonego sąd karny może zarządzić wykonanie kary. Stanowisko takie zajął już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 23.VII.1960 r. 2 CR 528/60 (OSN 1961, nr IV, poz. 108) i nie budziło ono wątpliwości.Przyjęta więc przez Sąd Powiatowy podstawa oddalenia powództwa nie istniała.Skoro Sąd Powiatowy, błędnie przyjmując, jakoby istniał tytuł egzekucyjny, oddalił powództwo bez ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sporu okoliczności, to należy stwierdzić, że w sposób rażący naruszył przepisy prawa, a w szczególności art. 328 § 2 k.p.c. oraz 134 i 157 k.z., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej.Ponadto zaskarżony wyrok narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ jest wynikiem pomyłki sądowej, na skutek czego sąd nie spełnił swego zadania, mianowicie udzielenia ochrony stronie szukającej pomocy u właściwego organu państwowego.Nieuzasadniony jest poza tym zarzut podniesiony przez pełnomocnika pozwanego w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, że wobec upływu z górą 3 lat od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku Sądu Powiatowego roszczenie powoda przedawniło się bądź uległo prekluzji.Dopuszczalność uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej po upływie określonego czasu od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku regulują przepisy proceduralne. W szczególności w myśl art. 421 § 2 k.p.c. rewizja nadzwyczajna ulega oddaleniu, gdy została założona po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, chyba że orzeczenie to narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Tak więc w razie istnienia tej ostatniej podstawy, Sąd Najwyższy uchyla zaskarżony wyrok bez względu na upływ terminu. Terminy prawa materialnego nie mają tu zastosowania.Terminy takie mogą mieć znaczenie tylko przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Jednakże z chwilą uchylenia prawomocnego wyroku sprawę należy uznać za nie ukończoną, a bieg terminów przedawnienia za przerwany z chwilą wytoczenia powództwa (art. 123 § 1 k.c.). Przedawnienie nie rozpoczyna w tym wypadku biec na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 k.c.).To samo odnosi się do prekluzji z art. 473 k.z. w myśl art. 111 ust. 2, art. 112 § 2 i 116 p.o.p.c. w związku z art. XII przep. wprow. kod. cyw.Z tych powodów orzeczono w myśl art. 417, 421 § 2 i 422 k.p.c. jak w sentencji.