III PRN 88/66
WyrokIzba Cywilna1967-02-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku agronoma-kierownika produkcji w spółdzielni produkcyjnej, zatrudnionemu przez prezydium powiatowej rady narodowej, przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku agronoma-kierownika produkcji w spółdzielni produkcyjnej, zatrudnionemu przez prezydium powiatowej rady narodowej, nie przysługuje roszczenie o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Powodem jest to, że przepisy dotyczące urlopów wypoczynkowych, na które powoływał się Sąd Wojewódzki, nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, agronomowie-kierownicy produkcji są pracownikami prezydiów powiatowych rad narodowych i podlegają przepisom dotyczącym urlopów wypoczynkowych dla pracowników prezydiów.Stan faktyczny
Powód domagał się od Prezydium Powiatowej Rady Narodowej kwoty za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. Był zatrudniony jako kierownik produkcji w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Sąd Powiatowy oddalił powództwo, uznając, że powodowi nie przysługują uprawnienia do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Sąd Wojewódzki zasądził kwotę, uznając roszczenie za słuszne, ale ograniczając je ze względu na wykorzystanie części urlopu w bieżącym roku i zbliżające się rozwiązanie umowy o pracę. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił rewizję powoda od wyroku Sądu Powiatowego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krzyżanowski, J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza E. przeciwko Prezydium Powiatowej Rady Narodowej-Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego z dnia 14 czerwca 1966 r.,uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Grójcu z dnia 18 lutego 1966 r.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 31 grudnia 1965 r. do Sądu Powiatowego w Grójcu powód Tadeusz E. domagał się od pozwanego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej-Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. kwoty 10.400 zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystane cztery zaległe urlopy wypoczynkowe. W uzasadnieniu swego powództwa Tadeusz E. podał, że od 1 sierpnia 1961 r. zatrudniony był przez pozwane Prezydium na stanowisku kierownika produkcji w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w W. i że do chwili wniesienia pozwu nie otrzymał urlopu wypoczynkowego należnego za lata 1961-1964. W toku procesu przedstawił odpisy dokumentów, z których wynika, że powód zwracał się do pozwanego Prezydium o udzielenie mu urlopu bądź o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego, jednakże ze względu na brak zastępstwa urlopu nie otrzymał.Sąd Powiatowy w Grójcu wyrokiem z dnia 18 lutego 1966 r. powództwo oddalił uznając, że do powoda, jako pracownika kontraktowego zatrudnionego w urzędzie państwowym, mają z mocy art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r (Dz. U. Nr 22, poz. 139) zastosowanie przepisy art. 36 i 37 ustawy z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej (jednolity tekst: Dz. U. z 1949 r. Nr 11, poz. 72), które nie dają uprawnień do odszkodowania za nie wykorzystany urlop, oraz że odszkodowanie mogłoby przysługiwać jedynie w razie rozwiązania umowy o pracę.Od orzeczenia tego powód wniósł rewizję. Na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim ograniczył on powództwo do kwoty 7.800 zł za 3 miesiące urlopu i wyjaśnił, że w następstwie dokonanego przez zakład pracy wypowiedzenia umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 1966.Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 1966 r. zasądził na rzecz powoda dochodzoną przez niego kwotę 7.800 zł. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że powód w bieżącym roku wykorzystał dwa urlopy wypoczynkowe i zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 1959 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 264) nie może w roku 1966 otrzymać więcej urlopu. W ten sposób słuszne - zdaniem Sądu - roszczenie powoda nie mogłoby być zaspokojone wobec rozwiązania umowy o pracę.W rewizji nadzwyczajnej do wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 14 czerwca 1966 r. Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wnosi o uchylenie tego wyroku i oddalenie rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Grójcu z dnia 18 lutego 1966 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej, zważył, co następuje:Słuszny jest wysunięty w rewizji nadzwyczajnej zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów ustawy z dnia 16 maja 1922 r. o urlopach dla pracowników zatrudnionych w przemyśle i handlu i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lipca 1959 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy z dnia 16 maja 1922 r. (...) (Dz. U. Nr 42, poz. 264). Wspomniane przepisy nie mają w sprawie niniejszej zastosowania. Pismem z dnia 2 stycznia 1962 r. powód został przyjęty do pracy w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej-Wydział Rolnictwa i Leśnictwa. Powierzono mu obowiązki kierownika produkcji spółdzielni produkcyjnej. We wspomnianym piśmie zawarte jest zastrzeżenie, że pod względem świadczeń powód będzie traktowany na równi z pracownikami państwowymi mianowanymi na stałe - w granicach postanowień art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 22, poz. 139).Już w świetle tego należałoby uznać powoda za pracownika kontraktowego zajmującego stanowisko urzędnika. Wątpliwości, jakie mogłyby się nasuwać w tym zakresie, mogłyby jednak mieć swoje oparcie w fakcie, że powodowi zostały powierzone obowiązki kierownika produkcji spółdzielni produkcyjnej, które z istoty swej nie mają charakteru urzędniczego, podobnie jak spółdzielnia produkcyjna nie może być uważana za organ administracji rolnej. Mając właśnie te okoliczności na względzie, Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów w uchwale z dnia 4 lutego 1964 r. (nr 29/64) w sprawie zapewnienia pomocy agronomicznej rolniczym spółdzielniom produkcyjnym określił generalnie sytuację prawną agronomów i charakter prawny ich stosunku. Według § 2 tej uchwały agronomowie są pracownikami prezydiów powiatowych rad narodowych i podlegają kierownikom wydziałów rolnictwa i leśnictwa. W myśl zaś § 10 wspomnianej uchwały, w sprawach nie regulowanych uchwałą mają zastosowanie do pracowników, zatrudnionych na stanowiskach agronomów-kierowników produkcji, przepisy dotyczące pracowników prezydiów rad narodowych, a w szczególności przepisy dotyczące urlopów wypoczynkowych.W świetle postanowień tej uchwały odpadają ostatecznie wątpliwości co do charakteru prawnego pracowników zatrudnionych na stanowiskach agronomów-kierowników spółdzielni produkcyjnych.Z tym też uzupełnieniem należy uznać za trafne stanowisko wyrażone w rewizji nadzwyczajnej, że powodowi nie przysługuje roszczenie o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystane urlopy wypoczynkowe.W związku z tym należało uchylić zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i rewizję powoda od wyroku Sądu Powiatowego oddalić. Wymaga jednocześnie podkreślenia, że wbrew poglądowi wyrażonemu przez stronę pozwaną brak w sprawie podstaw do przyjęcia, że droga sądowa jest niedopuszczalna, w związku z czym pozew należałoby odrzucić. Zagadnienie sprowadza się do tego, że powodowi nie przysługuje dochodzone roszczenie, które z istoty rzeczy ma charakter cywilnoprawny.
Powiązane orzeczenia
- I PZ 29/70 1970-03-07Czy członkowi rolniczej spółdzielni produkcyjnej dochodzącemu należności za pracę przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie przepisów dotyczących stosunku pracy?
- I PKN 188/97 1997-05-23Czy przepisy ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy stosuje się odpowiednio do członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych?
- II PK 287/16 2017-10-17Czy pracownik, który zawarł porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę, w którym zobowiązał się do wykorzystania zaległego i bieżącego urlopu wypoczynkowego w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy do dnia rozwią…
- II PK 313/07 2008-05-07Czy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, jeżeli nie miał możliwości skorzystania z urlopu udzielonego mu przez pracodawcę w terminie określonym w art. 168 k.p. z powodu prz…
- I PKN 617/00 2001-09-05Czy pracodawca, wypłacając pracownikowi wynagrodzenie w systemie akordowym lub godzinowym, może wliczyć do niego ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, zwrot kosztów przejazdu oraz ekwiwalent za napoje i środki czystości, jeś…
Powołane przepisy
art. 9art. 36§ 3§ 2§ 10
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.