III SW 11/01

Postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2001 r. III SW 11/01 Nieodpłatne świadczenia lub usługi wykorzystane przez kandydata na Prezydenta RP w czasie kampanii wyborczej, które polegają na tym, że kandy-dat łączy działania podejmowane w ramach kampanii wyborczej z innymi swymi działaniami, podlegają wycenie co do ich wartości oraz ujawnieniu w sprawozdaniu finansowym komitetu wyborczego zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 87g ust. 5 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Pre-zydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544). Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, w sprawie skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezy-denta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa A. W. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 6 marca 2001 r. w przedmiocie odrzucenia sprawozdania wybor-czego Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa A. W., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2001 r. o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 6 marca 2001 r., podjętą na podstawie art. 87h ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544) postano-wiła „odrzucić sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezy-denta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. z powodu naruszenia przez 2 Komitet przepisów tej ustawy dotyczących finansowania wyborów”. W uzasadnieniu powyższej uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła w szczególności, że: Po pierwsze – Zgodnie z art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP finansowa-nie kampanii wyborczej jest jawne, a elementami mającymi w tym wypadku zapewnić realizację zasady jawności jest między innymi także wynikający z art. 87g ust. 5 ustawy o wyborze Prezydenta RP obowiązek komitetu wyborczego dokonania wyce-ny wartości nieodpłatnych świadczeń na rzecz kampanii wyborczej kandydata na Prezydenta RP. Po drugie – Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypo-spolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. nie dopełnił wymagań powyższych przepi-sów ustawowych, bowiem pomimo że wykorzystał dla celów kampanii wyborczej swego kandydata na Prezydenta RP nieodpłatne świadczenia, w tym w szczególno-ści w zakresie wykorzystania środków transportu i sal na spotkania z kandydatem we Wrocławiu, Krakowie i Katowicach oraz nieodpłatnych usług osób zaangażowanych w prowadzoną przez niego kampanię wyborczą, to jednak nie dokonał wymaganej ustawą wyceny wartości tych nieodpłatnych świadczeń i nie ujął ich w przedłożonym Państwowej Komisji Wyborczej „Sprawozdaniu wyborczym”, a tym samym uniemoż-liwił realizację zasady jawności przychodów i wydatków wyborczych, o której mowa jest w rozdziale 12 ustawy o wyborze Prezydenta RP. W skardze (nazwanej przez skarżącego „zażaleniem”) na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej wniesionej na podstawie art. 87i ust. 1 ustawy o wy-borze Prezydenta RP, Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. zarzucił, że Państwowa Komisja Wyborcza podjęła tę uchwałę o odrzuceniu sprawozdania wyborczego tego Komitetu, pomimo że: po pierwsze – przedstawione „Sprawozdanie wyborcze” zostało uprzednio pozytywnie ocenione tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym przez biegłego rewi-denta desygnowanego przez Państwową Komisję Wyborczą; po drugie – kampania wyborcza kandydata na Prezydenta RP Zbigniewa Antoniego W. prowadzona była „bez angażowania odrębnych funduszy ze strony Komitetu Wyborczego, jako że wszystkie czynności promujące Alternatywny Program Społeczno-Gospodarczy dla Polski kandydat przeprowadził w trakcie kontaktów podejmowanych: 1) we Wrocła-wiu z Federacją Regionów i Komisji Zakładowych NSZZ Solidarność 80, 2) w Krako-wie z Konfederacją Polskich Ugrupowań Patriotycznych oraz Porozumieniem Pols-kim, 3) w Krakowie z Klubem – Myśl dla Polski, 4) w Warszawie z Polskim Lobby Przemysłowym, 5) w Katowicach ze związkowymi komisjami zakładowymi Huty Ka- 3 towice, 6) w Szczecinie z Zachodniopomorską Izbą Kupiecką oraz Izbą Rzemieślni-czą, 7) itd., a koszty nie były związane z kampanią wyborczą chociaż nawiązywały do procesów wyborczych wokół wyboru kandydata na urząd prezydenta". W odpowiedzi na skargę Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała w całości swoje stanowisko, któremu dała wyraz w zaskarżonej uchwale. Państwowa Komisja Wyborcza zwróciła przy tym uwagę na to, że: Po pierwsze – Opinia biegłego rewidenta, który pozytywnie zaopiniował spra-wozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospo-litej Polskiej Zbigniewa Antoniego W., nie jest wiążąca dla Państwowej Komisji Wy-borczej, która wobec stwierdzenia niezgodności przedstawionego „Sprawozdania Wyborczego” z wymaganiami ustawy o wyborze Prezydenta RP określającymi za-sady finansowania kampanii wyborczej, na podstawie art. 87h ust. 1 tej ustawy obo-wiązana była odrzucić „Sprawozdanie Wyborcze” przedstawione przez Komitet Wy-borczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. Po drugie – Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła bowiem, że: „zarówno podej-mowane czynności, jak i spotkania, w tym z organizacjami wymienionymi w skardze Komitetu Wyborczego miały charakter spotkań wyborczych, bowiem odbywały się w ramach kampanii wyborczej, co przyznaje sam wnoszący skargę w jej treści. Tym samym koszty z tym związane powinny być ujawnione w sprawozdaniu finansowym”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP stanowi, że finansowanie kampanii wyborczej kandydata na Prezydenta RP jest jawne. Z kolei, zgodnie z art. 84c komi-tet wyborczy kandydata na prezydenta obowiązany jest prowadzić rachunkowość na zasadach określonych odrębnymi przepisami dotyczącymi jednostek nieprowadzą-cych działalności gospodarczej – w danym wypadku ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.), jednak z uwzględnieniem prze-pisów „Rozdziału 12. Finansowanie wyborów” (art. 84 - art. 88) ustawy o wyborze Prezydenta RP oraz wydanego na podstawie art. 87g ust. 4 tej ustawy rozporządze-nia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2000 r. w sprawie określenia wzoru sprawoz-dania wyborczego, szczegółowego zakresu zawartych w nim informacji oraz wykazu rodzajów dokumentów załączonych do sprawozdania (Dz.U. Nr 65, poz. 764). 4 W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. złożył wymagane przepisami prawa „Sprawozdanie wyborcze” (art. 87g ust. 1 ustawy o wyborze Pre-zydenta RP oraz rozporządzenie w sprawie określenia wzoru sprawozdania wybor-czego). Jednakże, pomimo że Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rze-czypospolitej Polskiej Zbigniewa Antoniego W. korzystał dla celów prowadzenia kampanii wyborczej z nieodpłatnych świadczeń i usług różnych osób lub organizacji, w przedstawionym sprawozdaniu finansowym – wbrew obowiązkowi prawnemu wy-nikającemu z art. 87g ust. 5 ustawy o wyborze Prezydenta RP – nie dokonał on wy-ceny wartości wykorzystanych w tym trybie świadczeń i usług, a w konsekwencji także nie wykazał ich w przedstawionym „Sprawozdaniu wyborczym”, przez co do-puścił się naruszenia, określonej w art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP, zasady jawnego finansowania kampanii wyborczej. Trafne jest przy tym stanowisko Pań-stwowej Komisji Wyborczej, wedle którego, skoro – jak to ujął w skardze pełnomoc-nik Komitetu Wyborczego kandydata na Prezydenta RP Zbigniewa Antoniego W. - „Wszystkie przedsięwzięcia i spotkania odbywały się w ramach prezentacji Alterna-tywnego Programu Społeczno-Gospodarczego dla Polski, a koszty nie były związane z kampanią wyborczą, chociaż nawiązywały do procesów wyborczych wokół wyboru kandydata na urząd prezydenta”, to oznacza to, iż wszystkie koszty związane z pre-zentacją wskazanego wyżej programu de facto stanowiły równocześnie koszty pro-wadzonej kampanii wyborczej i jako takie powinny zostać ujęte w sprawozdaniu wy-borczym Komitetu Wyborczego kandydata na Prezydenta RP Zbigniewa Antoniego W. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 87i ustawy o wyborze Prezydenta RP orzekł jak w sentencji. ========================================