III SW 4/07

Postanowienie z dnia 7 sierpnia 2007 r. III SW 4/07 Należy odróżnić fundusz komitetu wyborczego, podlegający przepisom ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.) i mający charakter doraźny (na okres wyborów), od funduszu wyborczego partii politycznej, podlegającego reżimowi przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm.) i mającego charakter stały. Przyjmowanie wpłat dokonywanych przez osoby fizyczne bezpośrednio na rachunek bankowy utworzony przez komitet wybor-czy, z pominięciem funduszu wyborczego partii politycznej, stanowi naruszenie art. 83c ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików woje-wództw. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Beata Gudowska, Józef Iwulski, Zbigniew Korzeniowski, Romualda Spyt (sprawozdawca), Jolanta Strusińska-Żukowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Komitetu Wyborczego Demokratycznej Partii Lewicy na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 21 maja 2007 r. w przedmiocie od-rzucenia sprawozdania finansowego, o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 21 maja 2007 r., podjętą na podstawie art. 84a ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wybor-cza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.), odrzuciła sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborcze-go Demokratycznej Partii Lewicy z powodu naruszenia przez Komitet przepisów po- 2 wyższej ustawy, dotyczących finansowania wyborów. W uzasadnieniu uchwały Pań-stwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że Komitet Wyborczy Demokratycznej Partii Lewicy, podając numer własnego konta bankowego dla dokonywania wpłat na kam-panię wyborczą przez osoby fizyczne, nie zastosował się do zasad finansowania, jakie obowiązują partie polityczne. Wskazała, że zgodnie z art. 83c ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw środki finansowe prze-kazywane komitetowi wyborczemu partii politycznej mogą pochodzić wyłącznie z funduszu wyborczego tej partii, utworzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm.). Zdaniem Państwowej Komisji Wyborczej analiza sprawozdania o źródłach pozyskania środków w 2006 r., o których mowa w art. 38 ustawy o partiach politycznych, potwierdza, iż Demokratyczna Partia Lewicy w roku wyborów samorzą-dowych nie posiadała rachunku funduszu wyborczego. Powyższą uchwałę zaskarżył pełnomocnik finansowy Demokratycznej Partii Lewicy zarzucając naruszenie art. 83c ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wnosząc ponadto o uzupełnienie materiału dowo-dowego o umowę rachunku bankowego [...] zawartą, pomiędzy PKO Bank Polski a Demokratyczną Partią Lewicy z dnia 24 września 2004 r. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie nieuważnej lektury przesłanego sprawozdania finansowego. Podkre-ślono, że w sprawozdaniu znajduje się umowa rachunku rozliczeniowego z dnia 29 września 2006 r., zawarta pomiędzy Bankiem Spółdzielczym w N. a Komitetem Wy-borczym Demokratycznej Partii Lewicy, sporządzona po uchwale Państwowej Komi-sji Wyborczej z dnia 18 września 2006 r. [...] w sprawie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego oraz zamiarze samodzielnego zgłaszania kandy-datów w wyborach na radnych, zarządzonych na dzień 12 listopada 2006 r., dokona-nego przez Zarząd Krajowy Demokratycznej Partii Lewicy. Zdaniem skarżącego po-wyższa umowa rachunku rozliczeniowego posiada wszystkie warunki prawem za-strzeżone oraz zakreślony czas obowiązywania, a także rachunek ten był jedynym rachunkiem, na którym były dokonywane wszystkie operacje związane z zasadami finansowania, jakie obowiązują komitety wyborcze partii politycznych. Państwowa Komisja Wyborcza, ustosunkowując się do zarzutów skargi, pod-trzymała swoje stanowisko w sprawie, wywodząc, że skarżący naruszył przepisy Or-dynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw dotyczące fi- 3 nansowania wyborów, w sposób wskazany w uchwale. Podkreśliła, że przepis art. 83c ust. 1 powyższej ustawy ma brzmienie kategoryczne i nakazuje odrzucenie sprawozdania finansowego w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, przy-wołując na poparcie tego twierdzenia orzeczenia Sądu Najwyższego. Odnosząc się do przedstawianej przez skarżącego umowy rachunku bankowego zawartej pomię-dzy PKO Bank Polski a Demokratyczną Partią Lewicy z dnia 24 września 2004 r., stwierdziła, że nie pozostaje ona w związku z niniejszą sprawą. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Treść skargi wskazuje, iż skarżący uważa, że umowa rachunku rozliczeniowe-go z dnia 29 września 2006 r. zawarta pomiędzy Bankiem Spółdzielczym w N. a Ko-mitetem Wyborczym Demokratycznej Partii Lewicy wypełnia warunki art. 35 ust. 1 ustawy o partiach politycznych, aczkolwiek nie przedstawia się w niej żadnej argu-mentacji uzasadniającej takie stanowisko, poza tym, iż sporządzona została ona po uchwale Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 18 września 2006 r. [...] w sprawie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego oraz zamiarze samo-dzielnego zgłaszania kandydatów w wyborach na radnych, zarządzonych na dzień 12 listopada 2006 r. Skarżący zdaje się w ten sposób wykazywać, że wypełnił wa-runki wynikające z przepisu art. 83d ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad po-wiatów i sejmików województw, bowiem rachunek na podstawie powyższej umowy otwarty został po wydaniu zaświadczenia Państwowej Komisji Wyborczej o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego. Jednakże Państwowa Komisja Wyborcza nie zarzuciła w uchwale naruszenia tego przepisu, lecz odrzucenie spra-wozdania nastąpiło z powodu innych wadliwości. Zgodnie z art. 64a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw komitety wyborcze mogą być tworzone przez: (1) partie polityczne i ko-alicje partii politycznych; (2) stowarzyszenia i organizacje społeczne; (3) wyborców. Funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ upoważniony do jej repre-zentowania na zewnątrz (art. 64c ust.1). Przepisy Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw w sposób ścisły i jednoznaczny określają spo-sób finansowania komitetu wyborczego partii politycznej, stanowiąc w przepisie art. 83c ust. 1, że środki finansowe przekazywane temu komitetowi mogą pochodzić wy-łącznie z funduszu wyborczego tej partii, tworzonego na podstawie przepisów ustawy 4 z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, a ponadto środki finansowe komi-tetu wyborczego są gromadzone wyłącznie na jednym rachunku bankowym (art. 83d ust.1). Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 ustawy o partiach politycznych partia polityczna tworzy stały Fundusz Wyborczy w celu finansowania udziału partii politycznej w wy-borach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach organów samorządu tery-torialnego. Z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że wydatki partii politycznej na cel, o którym mowa w ust. 1, mogą być dokonywane tylko za pośrednictwem Funduszu Wyborczego od dnia rozpoczęcia kampanii wyborczej. W tym celu środki pieniężne przekazywane są na odrębny rachunek bankowy odpowiedniego komitetu wyborcze-go. O utworzeniu Funduszu Wyborczego, a także o jego likwidacji partia polityczna zawiadamia Państwową Komisję Wyborczą (ust. 3). Środki finansowe Funduszu Wy-borczego partii politycznej (zgodnie z art. 36 ust. 3) gromadzi się na oddzielnym ra-chunku bankowym. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, iż należy odróżnić fundusz ko-mitetu wyborczego, podlegający przepisom Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw i mający charakter doraźny - na okres wyborów - od funduszu wyborczego partii politycznej, podlegającego reżimowi przepisów ustawy o partiach politycznych, mającego charakter stały. Ten ostatni stanowi jedyne źródło finansowania komitetu wyborczego partii politycznej. Oba te fundusze, jak wy-nika z przywołanych wyżej przepisów, gromadzą środki finansowe na odrębnych ra-chunkach bankowych. Stąd też przyjmowanie wpłat dokonywanych przez osoby fi-zyczne bezpośrednio na rzecz rachunku bankowego utworzonego przez komitet wy-borczy, z pominięciem funduszu wyborczego partii politycznej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi naruszenie art. 83c ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2003 r., III SW 6/02 (OSNP 2003 nr 4, poz. 83), w którym podkreślono, że skoro fundusz wyborczy partii politycznej podlega jednemu reżimowi z ustawy o partiach politycznych, zaś fundusz komitetu wyborczego drugiemu reżimowi z Ordynacji wyborczej i środki komitetu wyborczego partii politycznej mogą pochodzić jedynie z funduszu wybor-czego tej partii, to jest oczywiste, że są to dwa odrębne fundusze (wyborczy - stały, komitetu wyborczego - doraźny na okres wyborów) i nie mogą być ze sobą utożsa-miane. Pogląd o odrębności tych dwóch funduszy wyraził Sąd Najwyższy także w 5 postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2002 r., III SW 1/02 (OSNP 2003 nr 4, poz.78), stwierdzając, że przepisy ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych na-kazują utworzenie oddzielnych rachunków bankowych na gromadzenie środków finansowych dla funduszu wyborczego partii z przeznaczeniem na finansowanie róż-nego rodzaju wyborów czy referendów oraz dla komitetu wyborczego partii uczestni-czącej w konkretnych wyborach. Kolejne, identyczne stanowisko wyrażone zostało w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2003 r., III SW 17/02 (OSNP 2003 nr 4, poz. 94), w myśl którego gromadzenie przez partię polityczną środków funduszu wyborczego na rachunku wspólnym z rachunkiem komitetu wy-borczego tej partii jest naruszeniem art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Nie ma przy tym znaczenia, że przedmiotem rozważań w tych postanowieniach - w miejsce przepisów Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad po-wiatów i sejmików województw - była Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospoli-tej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ oba te akty prawne za-wierają identyczne regulacje dotyczące finansowania kampanii wyborczej w określo-nym zakresie. Stąd też można mówić o ugruntowanym już i jednolitym orzecznictwie dotyczącym rozstrzyganej kwestii. Zgodnie z przepisem art. 84a ust. 1 pkt 3 lit. d Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw organ, któremu przedłożono sprawozda-nie finansowe, odrzuca sprawozdanie w przypadku stwierdzenia pozyskania lub wy-datkowania środków komitetu wyborczego z naruszeniem przepisów art. 83c i art. 83d ust. 1-3. Przepis ten jednoznacznie i w sposób kategoryczny wskazuje, że kon-sekwencją naruszenia powyższych przepisów jest odrzucenie sprawozdania finan-sowego przez Państwową Komisję Wyborczą. (vide: postanowienia Sądu Najwyż-szego z dnia 23 kwietnia 2002 r., III SW 2/02, OSNP 2003 nr 4, poz. 79; z dnia 23 kwietnia 2002 r., III SW 3/02, OSNP 2003 nr 4, poz. 80; z dnia 23 kwietnia 2002 r., III SW 4/02, OSNP 2003 nr 4, poz.81), dotyczące analogicznego rozwiązania w Ordy-nacji wyborczej do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Na koniec wskazać jeszcze należy, iż dołączona do skargi umowa rachunku bankowego [...] zawarta pomiędzy PKO Bank Polski a Demokratyczną Partią Lewicy z dnia 24 września 2004 r. nie wnosi nic istotnego do sprawy i w związku z tym nie ma wpływu na jej rozstrzygnięcie. 6 Biorąc powyższe pod uwagę, skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - na podstawie art. 84a ust. 6 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - orzekł jak w sentencji. ========================================