III SW 6/03

Postanowienie z dnia 5 maja 2003 r. III SW 6/03 O tym, czy partia polityczna ubiegająca się o zaświadczenie o przysługi-waniu uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej wchodziła w skład koa-licji wyborczej w ostatnich przed referendum wyborach do Sejmu (art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym, Dz.U. Nr 57, poz. 507 ze zm.), decyduje spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 98 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypo-spolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (spra-wozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2003 r. sprawy ze skargi Unii Polityki Realnej na uchwałę Państwowej Komisji Wy-borczej z dnia 28 kwietnia 2003 r. odmawiającą wydania zaświadczenia o przysługi-waniu uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych. o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 28 kwietnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o refe-rendum ogólnokrajowym (Dz. U. Nr 57, poz. 507), po rozpatrzeniu zawiadomienia o zamiarze skorzystania z uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w progra-mach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych złożonego przez partię poli-tyczną Unia Polityki Realnej z siedzibą w Warszawie, odmówiła wydania tej partii zaświadczenia o przysługiwaniu jej uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych, prowadzonej w 2 związku z ogólnokrajowym referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, zarządzonym przez Sejm RP na dzień 8 czerwca 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o referendum ogólnokrajowym, uprawnienie do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadaw-ców publicznych przysługuje tym partiom politycznym, które w ostatnich przed refe-rendum wyborach do Sejmu RP, tj. w wyborach przeprowadzonych 23 września 2001 r., uzyskały w skali kraju na listy okręgowe co najmniej 3 % ważnie oddanych głosów. Partia polityczna Unia Polityki Realnej nie spełniła tego warunku, nie jest zatem podmiotem uprawnionym do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych w formie nieodpłatnych audycji, może natomiast uczestniczyć w kampanii referendalnej na ogólnych zasadach okre-ślonych w ustawie. Unia Polityki Realnej wniosła na podstawie art. 48 ust. 6 ustawy o referendum ogólnokrajowym skargę do Sądu Najwyższego na powyższą uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej, kwestionując ocenę, że nie jest podmiotem uprawnionym do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych. Wskazała, że podmiotami uprawnionymi w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy są między innymi partie polityczne, które w ostatnich wyborach do Sejmu wchodziły w skład koalicji wyborczej, której okręgowe listy kandydatów na posłów otrzymały w skali kraju co najmniej 6 % ważnie oddanych głosów. Skarżąca stwierdziła, że Unia Polityki Realnej w ostatnich wyborach do Sejmu wchodziła w skład koalicji wyborczej Platforma Obywatelska, która uzyskała co najmniej 6 % waż-nie oddanych głosów. Stosowną informację na ten temat załączono do zawiadomie-nia o zamiarze skorzystania z uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej (jako „Porozumienie wyborcze UPR - Platforma Obywatelska”). Zdaniem skarżącej, Pań-stwowa Komisja Wyborcza w swoim postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2003 r. nie odniosła się do tego faktu i pominęła go, co miało wpływ na treść zaskarżonego po-stanowienia. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała argu-menty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały (postanowienia), podkreślając, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym, podmiotami uprawnionymi do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewi- 3 zyjnych nadawców publicznych w formie nieodpłatnych audycji referendalnych są tylko te partie polityczne, które w ostatnich przed referendum wyborach do Sejmu samodzielnie tworząc komitet wyborczy otrzymały, w skali kraju, co najmniej 3 % ważnie oddanych głosów na ich okręgowe listy kandydatów na posłów, albo te partie, które wchodziły w skład koalicji wyborczej, której okręgowe listy kandydatów na po-słów otrzymały, w skali kraju, co najmniej 6 % ważnie oddanych głosów. Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła i oceniła, że Unia Polityki Realnej w wyborach do Sejmu w 2001 r. żadnego z tych warunków nie spełniła. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, Unia Polityki Realnej nie wchodziła w skład koalicji wyborczej z Platformą Obywatelską. Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że w wyborach do Sejmu i do Senatu w 2001 r. był zarejestrowany Komitet Wyborczy Wyborców Platforma Obywatelska. W wyborach tych nie została utworzona koalicja wyborcza partii poli-tycznych pod nazwą Platforma Obywatelska. Jeżeli nawet Komitet Wyborczy Wybor-ców Platforma Obywatelska umieścił na swoich listach kandydatów popieranych przez Unię Polityki Realnej, to zdarzenie takie nie ma nic wspólnego z koalicją partii politycznych, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu RP i do Senatu RP (Dz. U. Nr 46, poz. 499 ze zm.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga partii politycznej Unia Polityki Realnej okazała się bezzasadna. Zgod-nie z art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o referendum ogólnokrajowym, podmiotem uprawnionym do udziału w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewi-zyjnych nadawców publicznych w formie rozpowszechnianych nieodpłatnie audycji referendalnych jest między innymi partia polityczna, która w ostatnich przed referen-dum wyborach do Sejmu wchodziła w skład koalicji wyborczej, której okręgowe listy kandydatów na posłów otrzymały, w skali kraju, co najmniej 6 % ważnie oddanych głosów. O tym, czy partia polityczna ubiegająca się o zaświadczenie o przysługiwa-niu uprawnienia do udziału w kampanii referendalnej, wchodziła w ostatnich wybo-rach do Sejmu w skład koalicji wyborczej, decydować powinno spełnienie przez nią przesłanek przewidzianych w art. 97 ustawy Ordynacja wyborcza do Sejmu RP i do Senatu RP. Zgodnie z art. 95 Ordynacji wyborczej, czynności wyborcze w imieniu partii politycznych i wyborców wykonują komitety wyborcze. Komitety wyborcze w szcze- 4 gólności zgłaszają kandydatów na posłów lub kandydatów na senatorów oraz pro-wadzą, na zasadzie wyłączności, kampanię wyborczą na ich rzecz. Komitet wybor-czy może być komitetem wyborczym partii politycznej (art. 96 Ordynacji wyborczej), koalicyjnym komitetem wyborczym utworzonym przez partie polityczne, wchodzące w skład koalicji (art. 97 Ordynacji wyborczej) albo komitetem wyborczym wyborców utworzonym przez obywateli mających prawo wybierania (art. 98 Ordynacji wybor-czej). Jak z tego wynika, koalicyjny komitet wyborczy może być utworzony jedynie przez organy partii politycznych wchodzących w skład koalicji (art. 97 ust. 3), z kolei koalicję wyborczą mogą utworzyć tylko partie polityczne w celu wspólnego zgłasza-nia kandydatów na posłów lub wspólnego zgłaszania kandydatów na senatorów (art. 97 ust. 1), przy czym formą utworzenia koalicji jest zawarcie przez partie polityczne umowy o zawiązaniu koalicji wyborczej (art. 97 ust. 9 pkt 1). Zgodnie z art. 99 Ordy-nacji wyborczej, nazwa komitetu wyborczego partii politycznej zawiera wyrazy "ko-mitet wyborczy" oraz nazwę partii politycznej; może zawierać również skrót nazwy tej partii (art. 99 ust. 1), nazwa koalicyjnego komitetu wyborczego zawiera wyrazy "koalicyjny komitet wyborczy" oraz nazwę koalicji wyborczej (art. 99 ust. 2), a nazwa komitetu wyborczego wyborców obok wyrazów "komitet wyborczy wyborców" po-winna zawierać określenie odróżniające od innych komitetów (art. 99 ust. 3). Skoro - jak wynika ze stwierdzeń Państwowej Komisji Wyborczej - w wyborach do Sejmu RP i do Senatu RP w 2001 r. był zarejestrowany Komitet Wyborczy Wy-borców Platforma Obywatelska, to z samej nazwy tego komitetu wynika, że został on utworzony jako komitet wyborczy wyborców (art. 99 ust. 3 w związku z art. 98 Ordy-nacji wyborczej), a nie jako koalicyjny komitet wyborczy partii politycznych (art. 99 ust. 2 w związku z art. 97 Ordynacji wyborczej). Twierdzenie Państwowej Komisji Wyborczej co do tego, że w wyborach parlamentarnych w 2001 r. nie została utwo-rzona koalicja wyborcza partii politycznych pod nazwą Platforma Obywatelska, opiera się na wnioskowaniu z faktu, że nie został w tych wyborach zarejestrowany Koalicyjny Komitet Wyborczy Platforma Obywatelska, w skład którego - jako jedna z partii koalicyjnych - mogłaby wchodzić Unia Polityki Realnej. Twierdzenia tego nie sposób podważyć, a zatem Sąd Najwyższy oparł się na nim rozpatrując skargę. Ani w zawiadomieniu o zamiarze skorzystania z uprawnienia, określonego w art. 48 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym, ani w skardze na uchwałę Pań-stwowej Komisji Wyborczej o odmowie wydania zaświadczenia, Unia Polityki Realnej nie powołała się na spełnienie ustawowych przesłanek wynikających z art. 97 5 Ordynacji wyborczej, pozwalających na ocenę, że w wyborach do Sejmu RP w 2001 r. wchodziła jako partia polityczna w skład „koalicji wyborczej Platforma Obywatel-ska”. O spełnieniu tych przesłanek nie świadczy dołączony do zawiadomienia o za-miarze skorzystania z uprawnienia oraz do skargi dokument nazwany przez skarżącą „Porozumienie wyborcze UPR - Platforma Obywatelska”. Z dokumentu tego wynika, że liderzy Platformy Obywatelskiej zaproponowali start w wyborach do Sejmu przedstawicielom Unii Polityki Realnej z list Platformy. Dokument ten nie ma rangi umowy koalicyjnej (umowy o zawiązaniu koalicji wyborczej) w rozumieniu art. 97 ust. 9 pkt 1 Ordynacji wyborczej. Należy w związku z tym zaakceptować stanowisko Pań-stwowej Komisji Wyborczej, zgodnie z którym umieszczenie przez Komitet Wyborczy Wyborców Platforma Obywatelska na swoich listach kandydatów popieranych przez Unię Polityki Realnej, nie ma nic wspólnego z koalicją partii politycznych, o której sta-nowi art. 97 Ordynacji wyborczej. Załączony do zawiadomienia o zamiarze skorzystania z uprawnienia doku-ment dawał podstawę do takiej oceny, jakiej dokonała Państwowa Komisja Wybor-cza, a mianowicie, że Unia Polityki Realnej nie spełnia warunku przewidzianego w art. 48 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o referendum ogólnokrajowym, co stanowiło przesłan-kę odmowy wydania zaświadczenia stosownie do art. 48 ust. 4 tej ustawy. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================