III SW 62/01

Postanowienie z dnia 5 listopada 2001 r. III SW 62/01 Państwowa Komisja Wyborcza jest związana prawomocnym postano-wieniem o wpisie partii politycznej do ewidencji (art. 365 § 1 KPC). Przewodniczący: SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, SSN Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2001 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z protestu wyborczego Leszka B. przeciwko ważności wyborów do Sejmu RP p o s t a n o w i ł: wydać opinię, że protest jest bezzasadny. U z a s a d n i e n i e Leszek B. wniósł protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu RP z dnia 23 września 2001 r. na terenie całego kraju, opierając go na prze-pisach ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypo-spolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej „w związku z art. 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84”. W proteście podniósł zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko wy-borom, domagając się niezwłocznego zawiadomienia o tym Prokuratora Generalne-go oraz podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały o nieważności wyborów i jej ogło-szenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Jako uzasadnienie złożonego protestu przytoczył zawiadomienie „o zaistnieniu przestępstwa z art. 272 k.k. w związku z art. 273 k.k.”, które złożył jako prezes zarządu Stowarzyszenia Przeciwko Antypolonizmowi do Prokuratury Rejonowej W.-Ś., Prokuratury Okręgowej w W., Prokuratury Generalnej i Urzędu Ochrony Państwa. W ocenie składającego protest, w maju 2001 r. doszło w Sądzie Okręgowym w Warszawie w VII Wydziale Rejestro-wym do „wyłudzenia postanowienia o rejestracji partii politycznej Liga Polskich Ro- 2 dzin, na podstawie spreparowanych w tym celu dokumentów”. Postanowienie o reje-stracji zostało złożone przez Ligę Polskich Rodzin w Państwowej Komisji Wyborczej, która podjęła uchwałę o przyjęciu zawiadomienia o zamiarze zgłoszenia kandydatów tej Partii na posłów i senatorów, umożliwiając „bezprawnie zarejestrowanemu” ugru-powaniu wzięcie udziału w wyborach parlamentarnych przeprowadzonych w dniu 23 września 2001 r. i osiągnięcie znacznego „bo prawie ośmioprocentowego wyniku, który ma zasadniczy wpływ na końcowy wynik wyborów”. Po zapoznaniu się z protestem Państwowa Komisja Wyborcza podniosła, że nie ma uprawnień do badania zasadności postanowienia Sądu Okręgowego w War-szawie VII Wydziału Cywilnego i Rejestrowego, z którego wynikał tytuł prawny Ligi Polskich Rodzin do udziału w wyborach parlamentarnych, wnioskując o wydanie przez Sąd Najwyższy opinii, że zarzut zawarty w proteście jest bezzasadny. O wyda-nie takiej samej opinii wniósł Prokurator Generalny, podkreślając, że Prokuratura Rejonowa dla Dzielnicy W.-W. postanowieniem z dnia 28 września 2001 r. [...] umo-rzyła postępowanie w sprawie z powodu niestwierdzenia przestępstwa. Postanowie-nie to uprawomocniło się. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 101 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu na zasadach określonych w ustawie. Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypo-spolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), dopuszcza wniesienie protestu prze-ciwko ważności wyborów z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wy-borom (art. 78 ust. 1 i 2), zobowiązując Sąd Najwyższy do niezwłocznego zawiado-mienia o takim proteście Prokuratora Generalnego (art. 81 ust. 3). Przy ocenie wniesionego protestu wstępnie należało zwrócić uwagę, że wno-szący protest nie wskazał osób, które - jego zdaniem - miały dopuścić się prze-stępstw z art. 272 KK w związku z art. 273 KK, które to przestępstwa kwalifikują się ponadto do kategorii przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów (Rozdział XXXIV KK ), a nie do przestępstw przeciwko wyborom, których dotyczą przepisy art. 248-251 zawarte w Rozdziale XXXI tego Kodeksu, a które mogą stanowić jedną z podstaw wnoszenia protestów wyborczych (art. 78 ust. 1 Ordynacji). W ramach prze- 3 stępstw przeciwko wyborom ustawodawca nie penalizuje zachowań nie związanych bezpośrednio z procesem wyborczym, a do takich zaliczają się zarzuty wnoszącego protest. Oznacza to, że zarzut dopuszczenia się przestępstw, których przepisy Ko-deksu karnego nie kwalifikują jako przestępstw przeciwko wyborom, czyni bezzasad-nym protest wyborczy jako nie oparty ustawowej podstawie (a contrario art. 78 ust. 1 Ordynacji). Niezależnie od powyższego należało wskazać, że rozpoznawanie protestów wyborczych odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym (art. 80 ust. 1 i art. 232 Ordynacji). Tymczasem - zgodnie z art. 11 KPC - tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawo-mocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postę-powaniu cywilnym. Dotychczasowy bieg postępowania karnego, wszczętego na pod-stawie wcześniejszego doniesienia składającego protest do prokuratury i UOP, nie osiągnął takiego stadium postępowania. Przeciwnie, jak wynika z uzyskanego od Prokuratora Generalnego stanowiska, postępowanie karne wszczęte na skutek do-niesienia złożonego przez Leszka B. o popełnieniu przestępstwa z art. 272 KK zo-stało prawomocnie umorzone. Z innej strony - prawomocne orzeczenie w sprawie cywilnej wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w wy-padkach w ustawie przewidzianych - także inne osoby (art. 365 § 1 KPC). Oznaczało to związanie zarówno Państwowej Komisji Wyborczej, jak i Sądu Najwyższego po-wagą rzeczy osądzonej wynikającą z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgo-wego w Warszawie, wydanego w VII Wydziale Cywilnym i Rejestrowym dnia 30 maja 2001 r. o wpisaniu do księgi ewidencji partii politycznych pod pozycją 53 - nowej na-zwy partii, organów i siedziby Ligi Polskich Rodzin w Warszawie. Warto tu zasygnali-zować, że w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 14 sierpnia 2001 r., III SW 17/01, Sąd Najwyższy przyjął, iż prawomocność postanowienia Sądu Okręgowego o wpisie partii politycznej do ewidencji partii politycznych (art. 12 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, Dz. U. Nr 98, poz. 604 ze zm.) nie stanowi koniecznej przesłanki do skutecznego złożenia przez organ partii politycznej zawia-domienia o zamiarze zgłoszenia kandydatów na posłów lub kandydatów na senato-rów oraz o powołaniu pełnomocników wyborczego i finansowego komitetu wybor-czego, uznając, że ustawowym i wystarczającym wymogiem skutecznego podjęcia tych czynności jest dołączenie do zawiadomienia jedynie uwierzytelnionego odpisu z 4 ewidencji partii politycznych (art. 96 ust. 5 pkt 2 Ordynacji), a nie odpisu prawomoc-nego postanowienia o wpisie do ewidencji. Powyższe oznacza, że partia wpisana do ewidencji partii politycznych może skutecznie korzystać z praw wynikających z ustaw, w tym z praw wynikających z ordynacji wyborczych (art. 1 ust. 2 ustawy o partiach politycznych). Należy wreszcie wskazać, że badanie dopuszczalności oraz ocena zasadno-ści bądź bezzasadności wniesionej w dniu 13 sierpnia 2001 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie VII Wydziału Cywilnego i Rejestrowego skargi o wznowienie postępo-wania w sprawie zakończonej prawomocnym zarejestrowaniem Ligi Polskich Rodzin usuwa się spod kognicji Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie protestów wy-borczych, albowiem kwestia ta należy do trybu sądowego postępowania rejestro-wego (art. 12 i 22 ustawy o partiach politycznych). Natomiast orzeczenia wydane w postępowaniu rejestrowym Sąd Najwyższy może weryfikować wyłącznie w zakresie określonym w art. 519 § 3 KPC. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wydał opinię o bezzasadności za-rzutów protestu wyborczego (art. 80 ust. 1 i 2 Ordynacji). ========================================