III URN 14/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: S. Graban (sprawozdawca), A. Szczurzewski, K. Marowski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Henryka W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Krakowie o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 maja 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych i wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17 lipca 1964 r. i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneHenryk W., urodzony 19.II.1929 r., zgłosił się 23.IX.1963 r. wniosek o rentę inwalidzką z wypadku w zatrudnieniu, jakiemu uległ 23.I.1963 r. przy obsługiwaniu koksiaki. W następstwie wypadku doznał wstrząsu mózgu i ogólnego potłuczenia. Wnioskodawca podał, że był zatrudniony jako uszczelniacz drzwiowy w Zakładzie Koksochemicznym Huty od 1.IX.1961 r. Z karty wypadku przy pracy wynika, że pracował w charakterze drzwiowego od 1.VIII.1961 r., a jako obsługa koksiaków - od 10.XII.1962 r.Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, po zbadaniu wnioskodawcy w dniu 20.XI.1963 r., rozpoznała u niego cerebrastenię pourazową oraz zespół typu Meniera i zaliczyła go do III grupy inwalidów z wypadku w zatrudnieniu.Z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej nie zgodził się Wojewódzki Inspektor Orzecznictwa Lekarskiego, wobec czego skierowano W. do zbadania przez Wojewódzką Komisję Lekarską, która określając schorzenie jego jako stan po przebytej cerebrastenii i nadpobudliwość nerwową, uznała badanego za zdolnego do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia i tym samym nie zakwalifikowała go do żadnej grupy inwalidów.ZUS - Oddział w Krakowie decyzją z dnia 31.XII.1963 r. odmówił W. prawa do pobierania renty inwalidzkiej z wypadku w zatrudnieniu.Na skutek skargi na tę decyzję Okręgowa Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie przeprowadził dowód z trzech oddzielnych opinii biegłych lekarzy, którzy w dniu 28.IV.1964 r. rozpoznali u skarżącego W. stan po urazie głowy pod postacią nerwicy neurastenicznej miernego stopnia z przejściowymi objawami zaburzenia równowagi i przytępienie słuchu ucha lewego o typie ucha wewnętrznego ze zniesieniem pobudliwości kalorycznej tego błędnika. Biegli jednak wyrazili pogląd, że nasilenie rozpoznanych schorzeń nie jest tak znaczne, żeby warunkowało zaliczenie go do jednej z grup inwalidów.Na podstawie opinii biegłych Okręgowy Sąd wyrokiem z dnia 17.VII.1964 r. zatwierdził zaskarżoną decyzję.Założoną od tego wyroku skargę rewizyjną przez W. Trybunał Ubezpieczeń Społecznych oddalił wyrokiem z dnia 5.V.1965 r.Wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i zarzucając temu wyrokowi naruszenia interesu Państwa Ludowego, a ponadto art. 12, 34 i 35 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z r. 1958, Nr 23, poz. 97) oraz art. 213 § 2 i 296 § 1 prawa o sądach ubezpieczeń społecznych, na podstawie art. 378 i 3781 tego prawa w związku z art. 423 § 1 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych i wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17 lipca 1964 r. Nr I R-116/64 oraz o przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania.W rewizji nadzwyczajnej podniesiono zarzuty, że już w toku postępowania administracyjnego zaznaczyła się sprzeczność w poglądzie na inwalidztwo skarżącego, przy czym sprzeczności te pogłębiły się jeszcze, gdy biegli sądowi w postępowaniu sądowym przeważyli szalę na rzecz orzeczenia Wojewódzkiej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia o braku inwalidztwa. Z drugiej strony zakłady leczniczo-zapobiegawcze, mające z natury swej legitymację szczególną do oceny przydatności pracowników do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym są czynne, wyraziły odmienny pogląd, a mianowicie, że schorzenia skarżącego dyskwalifikują go do wykonywania pracy w przemyśle ciężkim w ogóle, a tym samym do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia.Ujawnione, szczególnie w toku postępowania sądowego, sprzeczności nie dawały - według rewizji nadzwyczajnej - podstawy do uznania, że kwestia inwalidztwa skarżącego została dostatecznie wyjaśniona, wobec czego Okręgowy Sąd naruszył art. 213 § 2 pr. o s.u.s. przez odrzucenie zaofiarowanych w trybie § 1 tegoż art. środków dowodowych, które mogły wyjaśnić sprzeczności i przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia sporu. Istotnie, budzić może poważne wątpliwości, a nawet zaniepokojenie fakt, że z jednej strony szereg lekarzy czy to badających skarżącego w Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, czy też występujących jako biegli sądowi uznaje skarżącego za zdolnego do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, z drugiej zaś strony najbardziej do tego powołani lekarze zakładu leczniczego działającego w zakładzie pracy, w którym skarżący był zatrudniony, stwierdzają niezdolność do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, co więcej - wyrażają pogląd o nieprzydatności jego do pracy w przemyśle ciężkim w ogóle. Według twierdzeń rewizji nadzwyczajnej należało przychylić się raczej do orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej z dnia 20.XI.1963 r., która uznała skarżącego za inwalidę III grupy, zwłaszcza że art. 12 ust. 2 pkt 1 dekretu o p.z.e. przewiduje możliwość zaliczenia do III grupy pracownika, który jest zdolny do pracy niżej kwalifikowanej od dotychczas wykonywanej. W konkluzji rewizja nadzwyczajna zarzuca, że wyroki Sądu Okręgowego i Trybunału zostały wydane w sprawie niedojrzałej do rozstrzygnięcia.Sąd Najwyższy po rozważeniu całokształtu sprawy doszedł do wniosku, że rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w toku postępowania nie ustalono istotnej okoliczności, a mianowicie tego, co stanowi "dotychczasowe zatrudnienie" Henryka W. ze względu na zmiany w charakterze zatrudnienia skarżącego. Był on bowiem w czasie wypadku "obsługującym koksiarki", poprzednio zaś "drzwiowym" bądź "uszczelniaczem drzwiowym", z uzasadnienia zaś wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych wynika, że był on również "krawcem". Z wywiadów udzielonych lekarzom przez skarżącego wynika, że po roku 1953 (a więc w ciągu ostatnich 10 lat) pracował on w elektryfikacji rolnictwa oraz w rejonie dróg publicznych. Ponieważ skarżący w ciągu ostatnich 10 lat zmieniał swe zatrudnienia, dlatego jedno z tych zatrudnień powinno być ustalone jako jego dotychczasowe zatrudnienie zgodnie z wymaganiami § 4 ust. 1 rozporz. Min. Pracy i Opieki Społecznej w sprawie orzekania o inwalidztwie i zaliczeniu do jednej z grup inwalidów (Dz. U. z 1958 r. Nr 73, poz. 368). Ze względu na tak konkretnie ustalone dotychczasowe zatrudnienie powinni biegli lekarze orzec o zdolności lub niezdolności skarżącego z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w § 7 powołanego rozporządzenia. Samo użycie w orzeczeniu o niezdolności lub zdolności skarżącego ogólnego tylko określenia, jak np. "dotychczasowe zatrudnienie", "praca robotnika", "praca w przemyśle ciężkim", nie dawała w konkretnej sprawie podstawy do zgodnej z przepisami prawa oceny istnienia lub braku inwalidztwa u skarżącego.Zachodzi więc potrzeba przeprowadzenia w tym zakresie uzupełniającego postępowania przez Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie jako instancję merytoryczną i wydania ponownego orzeczenia zgodnie z ustalonym stanem i powołanymi przepisami.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy zaskarżone wyroki uchylił i orzekł jak w sentencji wyroku.Uchyleniu zaskarżonych orzeczeń nie stoi na przeszkodzie upływ terminu przewidzianego w art. 421 k.p.c., mającym odpowiednie zastosowanie z mocy art. 3781 prawa o sądach ubezpieczeń społecznych, gdyż wadliwości postępowania, niesłusznie pozbawiając w rezultacie obywatela należnego mu świadczenia, godzą nie tylko w jego indywidualny interes, ale również w interes Państwa Ludowego.