III URN 20/86

WyrokIzba Cywilna1986-03-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zatrudnienie emeryta lub rencisty w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywane na pływającym statku, może być oceniane jako praca sezonowa w celu zachowania prawa do świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zatrudnienie emeryta lub rencisty w pełnym wymiarze czasu pracy powoduje zawieszenie prawa do świadczenia, niezależnie od wysokości wynagrodzenia, zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 marca 1983 r. Stanowisko sądu, iż specyfika pracy na pływającym statku pozwala na ocenę zatrudnienia jako pracy sezonowej w skali roku kalendarzowego, zostało uznane za dowolne i sprzeczne ze stanem faktycznym.
Stan faktyczny
Wnioskodawca, będący emerytem, był zatrudniony na stanowisku kucharza w pełnym wymiarze czasu pracy na pływającym statku. Sąd pierwszej instancji uznał, że ze względu na specyfikę pracy na statku, zatrudnienie to należy oceniać w skali roku kalendarzowego, co miało implikować możliwość zachowania prawa do emerytury. Sąd Najwyższy rozpatrywał rewizję nadzwyczajną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając go za wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczne(...) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) prawo do emerytury i renty ulega zawieszeniu w razie osiągania wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.Wydane z mocy art. 86 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z 7 marca 1983 r. w sprawie osiągania wynagrodzenia lub innych dochodów przez osoby uprawnione do emerytury lub renty (Tekst jednolity: Dz. U. z 1985 r. Nr 40, poz. 197, zm. Dz. U. z 1986 r. Nr 9, poz. 47) stanowi w § 1 ust. 1, że osiąganie przez emeryta albo rencistę wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy powoduje zawieszenie prawa do świadczenia, niezależnie od wysokości tego wynagrodzenia.Kryterium wynagrodzenia ma znaczenie decydujące w sytuacjach objętych dyspozycją § 2 wymienionego wyżej rozporządzenia. Mianowicie, z przepisu tego wynika podstawowa zasada, że emeryt lub rencista zachowuje prawo do pobierania świadczenia w przypadku nieprzekroczenia zakreślonej, dopuszczalnej kwoty wynagrodzenia w razie osiągania tego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy albo zatrudnienia sezonowego lub dorywczego. Modyfikacje tej zasady przewidziane są jedynie w § 14 rozporządzenia.W świetle powołanych wyżej przepisów uprawnienie wnioskodawcy do pobierania emerytury w spornym okresie uzależnione jest zatem od tego, w jakim wymiarze czasu pracy był on zatrudniony.Z pisma zakładu pracy z 27 marca 1985 r. wynika, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kucharza w pełnym wymiarze czasu. Okoliczności tej wnioskodawca zresztą nie kwestionował. Dlatego zaskarżony wyrok, oparty na odmiennej przesłance, został wydany z rażącym naruszeniem przytoczonych w rewizji nadzwyczajnej przepisów prawa.Stanowisko sądu, iż w uwagi na specyfikę pracy na pływającym statku zatrudnienie wnioskodawcy należy oceniać tak jakby było wykonywane w skali całego roku kalendarzowego, jest dowolne i sprzeczne ze stanem faktycznym niniejszej sprawy.W przypadku wnioskodawcy brak jest także podstaw do przyjęcia, iż osiągał on wynagrodzenie z tytułu pracy sezonowej.Przepis § 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia nie zawiera wyjaśnienia, co należy rozumieć przez określenie "praca sezonowa". Dlatego - przy wykładni tego określenia - należy mieć na uwadze przede wszystkim jego etymologiczne znaczenie oraz rozumienie określenia "praca sezonowa" w prawie pracy.Określenie "praca sezonowa" pochodzi od słowa "sezon" oznaczającego porę roku. Wypływa stąd wniosek, iż chodzi o pracę wykonywaną tylko przez część roku, związaną z określonym sezonem, tj. z właściwościami pór roku, zwłaszcza warunkami atmosferycznymi.Takie rozumienie określenia "praca sezonowa" jest zgodne z doktryną prawa pracy, w której jako przykłady pracy sezonowej podaje się w szczególności pracę pracowników cukrowni (zatrudnionych na czas kampanii cukrowniczej), palaczy c.o. (zatrudnionych na tzw. okres grzewczy), pracowników zatrudnionych przy niektórych pracach rolnych (np. przy żniwach, wykopkach) lub leśnych (np. przy wyrębie lub sadzeniu drzew), pracowników zatrudnionych na okres letni w obiektach turystyczno-wypoczynkowych, na koloniach letnich.Charakterystyczną cechą prac sezonowych jest więc ich związek z porą roku, tzn. sezonem (wiosennym, letnim, jesienno-zimowym).Dlatego określenie "praca sezonowa", użyte w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 marca 1983 r. w sprawie osiągania wynagrodzenia lub innych dochodów przez osoby uprawnione do emerytury lub renty (Tekst jednolity: Dz. U. z 1985 r. Nr 40, poz. 197, zm. Dz. U. z 1986 r. Nr 9, poz. 47), oznacza tylko prace wykonywane przez część roku, związane z określonym sezonem, tj. z właściwą porą roku, a zwłaszcza z warunkami atmosferycznymi (...)

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 82 ust. 1art. 86§ 1 ust. 1§ 2§ 14§ 2 ust. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.