III URN 22/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman. Sędziowie: A. Szczurzewski (sprawozdawca), T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy ze skargi Zygmunta S. przeciwko Przedsiębiorstwu Automatyki Przemysłowej "PAP" w W. o odszkodowanie z tytułu wypadku na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 25 lipca 1972 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do rozpoznania Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie.Uzasadnienie faktyczneW skardze z dnia 13.IV.1971 r., skierowanej do Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, skarżący Zygmunt S. domagał się odszkodowania od Przedsiębiorstwa Automatyki Przemysłowej w W. w związku z wypadkiem, jakiemu uległ w dniu 16.X.1969 r. w czasie podróży służbowej. Według twierdzeń skarżącego, był on zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na stanowisku kierownika działu. W dniu 16.X.1969 r. udał się - zgodnie z poleceniem - w podróż służbową do P., podczas której wydarzyła się katastrofa kolejowa; w wyniku tej katastrofy doznał ogólnego potłuczenia oraz urazu głowy, co wywołało padaczkę pourazową oraz niezdolność do pracy.Pozwane Przedsiębiorstwo nie uznało roszczeń skarżącego, wyjaśniając, że w wyniku przeprowadzonego w 1971 r. postępowania powypadkowego stwierdzono, iż wypadek, jakiemu uległ skarżący w dniu 16.X.1969 r., nie jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8), a w szczególności stwierdzona u skarżącego choroba psychiczna nie jest następstwem katastrofy kolejowej.Pismem z dnia 15.VII.1972 r. pełnomocnik procesowy skarżącego cofnął wniesioną w niniejszej sprawie skargę i wniósł o umorzenie postępowania. To stanowisko pełnomocnik procesowy skarżącego uzasadnił wytoczeniem powództwa przeciwko DOKP w W., jako bezpośredniemu sprawcy szkody.Na skutek cofnięcia skargi Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 25.VII.1972 r. (które uprawomocniło się) postępowanie w sprawie umorzył.W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach rażącego naruszenia prawa oraz interesu PRL, Prokurator Generalny PRL wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący, jak wynika z akt sprawy, uległ w dniu 16.X.1969 r. wypadkowi w katastrofie kolejowej podczas podróży służbowej. W dniu tego wypadku skarżący był pracownikiem pozwanego Przedsiębiorstwa, z którego polecenia odbywał podróż służbową do P.Według § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 170) wypadek podczas podróży służbowej uważa się za zrównany z wypadkiem przy pracy. Przepis zaś § 2 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że z tytułu takiego wypadku przysługują świadczenia i uprawnienia przewidziane w razie wypadków przy pracy, a więc świadczenia określone przez ustawę z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8). Ponieważ, jak wynika z akt sprawy, sprawcą wypadku, jakiemu uległ skarżący w dniu 16.X.1969 r., było Przedsiębiorstwo PKP - DOKP w W., przeto w sprawie niniejszej zachodzi zabieg podstaw odpowiedzialności za skutki tego wypadku, a mianowicie odpowiedzialność pozwanego Przedsiębiorstwa na podstawie przepisów cyt. wyżej ustawy oraz odpowiedzialność Przedsiębiorstwa PKP na podstawie przepisów prawa cywilnego.W takiej zaś sytuacji, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 kwietnia 1971 r. III PZP 3/71 (OSNCP 1971, z. 7-8, poz. 123), wysokość odszkodowania należnego od sprawcy szkody pomniejsza się o świadczenia przysługujące poszkodowanemu pracownikowi z ustawy o świadczeniach przysługujących w razie wypadków przy pracy. W związku z tym, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wymienionej uchwale, pracownik poszkodowany na skutek wypadku przy pracy powinien wykorzystać w pierwszej kolejności tryb przewidziany do dochodzenia świadczeń od zakładu pracy, a dopiero potem dochodzić od sprawcy wypadku naprawienia szkody nie objętej tymi świadczeniami.Odmienne postępowanie pracownika - wierzyciela musiałoby być ocenione, w świetle art. 354 § 2 k.c., jako nie odpowiadające społeczno-gospodarczemu celowi wykonania zobowiązania oraz sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.W tym stanie faktycznym i prawnym Okręgowy Sąd - bez wyjaśnienia skarżącemu skutków cofnięcia skargi - nie miał podstaw do umorzenia postępowania.Wprawdzie prawo o sądach ubezpieczeń społecznych nie przewiduje (jak to czyni kodeks postępowania cywilnego) badania przez sąd dopuszczalności cofnięcia skargi, jednakże ogólne zasady postępowania przed sądami ubezpieczeń społecznych nakładają na sąd obowiązek pouczenia z urzędu strony skarżącej o warunkach nabycia prawa do żądanych świadczeń, o trybie ich dochodzenia oraz o skutkach prawnych cofnięcia skargi i umorzenia postępowania. Tego obowiązku Okręgowy Sąd nie dopełnił.Słusznie więc Prokurator Generalny PRL zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo. Uzasadniony jest także zarzut, że orzeczenie to narusza również interes PRL. Według bowiem art. 318 § 1 pr. o s.u.s. sprawa raz umorzona nie może być wszczęta na nowo, a zatem utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia pozbawiłoby skarżącego możności dochodzenia świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach. pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy, a w szczególności świadczenia określonego w art. 11 ust. 1 tej ustawy.Z powyższych względów należało na podstawie art. 422 § 2 w związku z art. 421 in fine k.p.c. orzec jak w sentencji.