III URN 39/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Glabisz (sprawozdawca). Sędziowie: A. Filcek, W. Masewicz, A. Szczurzewski, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Franciszka Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. o emeryturę na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 1972 r.,zaskarżony wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 1972 r. i wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 27 października 1971 r. uchylił i sprawę przekazał temuż Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 2 października 1970 r. organ rentowy, wykonując wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 1970 r. przyznał skarżącemu Franciszkowi Z., urodzonemu 6 listopada 1908 r., emeryturę według I kategorii zatrudnienia.W dniu 26 marca 1971 r. skarżący zgłosił w organie rentowym wniosek o ponowne rozpatrzenie jego uprawnień do emerytury z 10-procentowym "dodatkiem". Równocześnie załączył zaświadczenie Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z., stwierdzające, że skarżącemu od dnia 22 października 1968 r. do dnia 20 listopada 1968 r. wypłacano zasiłki chorobowe z tytułu zatrudnienia wykonywanego w Zakładzie Wyrobów Szklanych w Z.W decyzji zamiennej z dnia 2 kwietnia 1971 r. organ rentowy zamieścił adnotację, że skarżącemu nie przysługuje "dodatek" do emerytury w wysokości 10%. Decyzję w tym przedmiocie zatwierdziła Rada Nadzorcza Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C.Okręgowy Sąd wyrokiem z dnia 27 października 1971 r. zatwierdził zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej.W skardze rewizyjnej pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący, mimo faktycznego zakończenia pracy, nadal pozostawał w stosunku pracy, albowiem w spornym okresie był chory i pobierał zasiłki chorobowe.Trybunał Ubezpieczeń Społecznych zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę rewizyjną.Trybunał stwierdził, że skarżący w dacie osiągnięcia 60 roku życia nie wykonywał pracy w zespole formującym szkło ani nie pozostawał w stosunku zatrudnienia, gdyż został z pracy zwolniony z dniem 22 października 1968 r.Wprawdzie skarżący w tym czasie pobierał zasiłki chorobowe, ale były one wypłacane po ustaniu zatrudnienia, i dlatego ten okres nie może być uznany za okres zatrudnienia w rozumieniu art. 8, lecz za okres równorzędny według art. 9 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym.Zdaniem Trybunału, przepis art. 55 ustawy, jako przepis specjalny, nie zezwala na wykładnię rozszerzającą.Od tego wyroku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 55 i 56 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym w związku z art. 8 ust. 1 tej ustawy. Na zasadzie art. 476 i 378 § 1 prawa o sądach ubezpieczeń społecznych oraz art. 422 k.p.c. wniósł o uchylenie tego wyroku i wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 października 1971 r. oraz o przyznanie skarżącemu Franciszkowi Z. wyższej o 10% emerytury dla robotników zespołów formujących szkło od dnia 29 marca 1972 r., to jest za trzy miesiące wstecz od daty wpływu wniosku o wniesienie rewizji nadzwyczajnej.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucił, że stanowisko zajęte przez Trybunał Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonym wyroku należy uznać za błędne.Skarżący faktycznie był zatrudniony w charakterze dmuchacza szkła formowanego do dnia 22 października 1968 r. włącznie i w tym dniu został zwolniony z uwagi na to, że w zakładzie pracy przeprowadzono remont pieców. Potwierdza to zaświadczenie złożone do akt Okręgowego Sądu. Równocześnie jednak bezsporne jest, bo potwierdzone zostało zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z., że skarżący już od dnia 22 października 1968 r., czyli jeszcze w czasie trwania zatrudnienia, a więc i stosunku pracy, pobierał zasiłki chorobowe właśnie z tytułu zatrudnienia w zespole formującym szkło.W konsekwencji, skoro skarżący w czasie pobierania zasiłków, bo w dniu 6 listopada 1968 r., osiągnął 60 rok życia, należy przyjąć, że spełnił warunki z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o p.z.e., a zatem jest uprawniony do podwyższonej o 10% emerytury stosownie do art. 56 ustawy o p.z.e.Prawomocnym wyrokiem Okręgowego Sądu z dnia 28 sierpnia 1970 r. zostało ustalone, że skarżący ma do dnia 22 października 1968 r. wymagany staż pracy, uprawniający go do emerytury według I kategorii zatrudnienia z tytułu pracy w zespole formującym szkło. Przedmiotem zaś ostatniego postępowania była wyłącznie kwestia uprawnień skarżącego do wyższej emerytury z art. 55 i 56 ustawy o p.z.e.W tym stanie rzeczy wnioski rewizji nadzwyczajnej należy uznać za uzasadnione.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Chociaż Trybunał Ubezpieczeń Społecznych słusznie stwierdził, że okresów wymienionych w art. 9 ustawy o p.z.e. (np. pracy chałupniczej) nie można uważać za okres zatrudnienia z art. 8, w czasie którego pracownik formujący szkło powinien osiągnąć 60 lat życia, aby uzyskać prawo do podwyższenia emerytury przewidzianego w art. 56 ustawy o p.z.e., to jednak wymieniony w art. 9 okres pobierania zasiłków chorobowych bezpośrednio po zakończeniu pracy w zespole formującym szkło ma nieco odmienny charakter od innych okresów wymienionych w tymże art. 9. Jest to bowiem okres choroby, w czasie której z przyczyn od siebie niezależnych pracownik formujący szkło po zwolnieniu go na krótko (na kilka miesięcy) przed osiągnięciem wieku emerytalnego nie mógł już podjąć pracy w innym przedsiębiorstwie (hucie szkła), aby nie utracić prawa do wyższej o 10% emerytury. Przede wszystkim zaś z przepisów ustawy o p.z.e. dotyczących robotników formujących szkło (art. 55 ust. 1 pkt 3) wynika, że prawo do wyższej emerytury przysługuje nie tylko osobie, która wiek emerytalny osiągnęła w czasie zatrudnienia w zespole formującym szkło, ale także osobie, która wiek ten ukończyła w czasie pobierania renty inwalidzkiej, o jakiej mowa jest w art. 57 ust. 1 pkt 2 i w art. 58 ustawy o p.z.e. Pobieranie renty inwalidzkiej poprzedza zwykle kilkumiesięczny okres pobierania zasiłków chorobowych, z czego wypływa wniosek, że okres zasiłkowy nie może być odmiennie traktowany w zakresie oceny prawa do wyższej emerytury przewidzianej w art. 56 niż okres pobierania omawianej renty.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. i art. 378 pr. o s.u.s. zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania w celu ustalenia, czy skarżący spełnia także warunek z art. 55 ust. 1 pkt 2 ustawy o p.z.e., tzn. czy przepracował w zespole formującym szkło co najmniej 20 lat. Wyrok bowiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 1970 r. nie przesądza prawa skarżącego do wyższej emerytury, skoro kwestia ta nie była rozpatrywana w toku postępowania zakończonego tym wyrokiem, przyznającym skarżącemu prawo do zaliczenia do I kategorii zatrudnienia na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 176); ponadto kryteria zaliczalności pracowników - w myśl tego rozporządzenia - do I kategorii zatrudnienia nie są identyczne z kryteriami określonymi w art. 55 ustawy o p.z.e. Przy tym Okręgowy Sąd ustalił w powyższym wyroku tylko co najmniej piętnastoletni okres zatrudnienia w pracy zaliczalnej do I kategorii, podczas gdy art. 55 ustawy o p.z.e. wymaga dwudziestoletniego okresu pracy w zespole formującym szkło. Niniejsza sprawa więc nie dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia.