IV CNP 35/18

Sygn. akt IV CNP 35/18 POSTANOWIENIE Dnia 10 kwietnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie ze skargi wnioskodawczyni o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II Ca […], w sprawie z wniosku K. K. przy uczestnictwie A. K. o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 kwietnia 2019 r., 1) odrzuca skargę, 2) nie obciąża wnoszącej skargę kosztami postępowania wywołanymi jej wniesieniem. 2 UZASADNIENIE K. K., wnioskodawczyni postępowania o podział majątku wspólnego z udziałem A. K., wniosła dnia 7 czerwca 2018 r. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w B. oddającego jej apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 28 stycznia 2016 r. W skardze zarzuciła, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 45 § 1 k.r.o. oraz art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. w wyniku czego poniosła szkodę w postaci zmniejszenia wartości jej udziału w majątku wspólnym. Skarżąca wskazała także, że wzruszenie zaskarżonego postanowienia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, gdyż nie w nie przysługiwała w niniejszej sprawie skarga kasacyjna jak tez nie wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania o podział majątku wspólnego. Sąd Najwyższy zaważył, co następuje: W związku ze zmianą stanu prawnego a także w związku ze szczególną regulacją zawartą w art. 4248 § 2 k.p.c., w której świetle w razie stwierdzenia, że zmiana zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stała się z dniem 3 kwietnia 2018 r. niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu (art. 4248 § 2 k.p.c.). Na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r., poz. 5 ze zm., dalej jako: „u.SN”) wprowadzono skargę nadzwyczajną - nowy nadzwyczajny środek zaskarżenia, o szerokich podstawach, obejmujących m.in. naruszenie zasad, wolności i praw określonych w Konstytucji oraz rażące naruszenie prawa przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 89 § 1 u.SN). Skarga ta może być wniesiona w terminie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 89 § 3 u.SN), a w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy o Sądzie Najwyższym może służyć podważaniu prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych przed wejściem tej ustawy w życie, lecz po dniu 17 października 1997 r. (art. 115 § 1 u.SN). Ustanowiono zatem kolejny instrument prawny pozwalający na uchylenie lub zmianę prawomocnego 3 orzeczenia sądu powszechnego kończącego postępowanie w sprawie (art. 89 § 1 w związku z art. 91 § 1 u.SN), obejmujący także - we wskazanych granicach czasowych - orzeczenia, które uprawomocniły się przed wejściem w życie ustawy o Sądzie Najwyższym, tj. przed dniem 3 kwietnia 2018 r. W następstwie uwzględnienia skargi nadzwyczajnej dojść może do zmiany lub uchylenia objętego nią orzeczenia (art. 91 § 2 u.SN) ewentualnie – w określonych wypadkach - do stwierdzenia wydania tego orzeczenia z naruszeniem prawa (art. 89 § 4 i art. 115 § 2 u.SN). Wprowadzenie skargi nadzwyczajnej ma duże znaczenie dla dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Dotyczy to nie tylko orzeczeń, które uprawomocniły się w dniu 3 kwietnia 2018 r. lub po tym dniu, lecz także orzeczeń, które uprawomocniły się przed dniem 3 kwietnia 2018 r. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2019 r., II CNP 2/18 nie publ.). Skoro wprowadzono dodatkową, nieprzewidzianą wcześniej, gwarancję zgodności z prawem orzeczeń sądowych, otwierając drogę do zmiany lub uchylenie wadliwego orzeczenia poza trybem skargi kasacyjnej i skargi o wznowienie, to skorzystanie z niej - na równi ze skorzystaniem ze skargi kasacyjnej i skargi o wznowienie - musi wyprzedzać dochodzenie ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Gwarancja ta zakłada możliwość usunięcia źródła szkody w postaci wydania orzeczenia, co może uczynić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa bezprzedmiotową (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2018 r., III CNP 9/18, OSNC 2018, nr 12, poz. 121, i z dnia 20 grudnia 2018 r., III CNP 19/18, nie publ.). Mając zatem na względzie, że przyczyny uwzględnienia skargi nadzwyczajnej są zbieżne z przyczynami uwzględnienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 89 § 1 pkt 1 i 2 u.S.N.) należy przyjąć, iż wnoszący w dniu 3 kwietnia 2018 r. lub po tym dniu skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wypełniając obowiązek z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., musi wykazać, że złożył do uprawnionego organu (art. 89 § 2 u.S.N.) wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został 4 on uwzględniony. Niewykazanie tej okoliczności powoduje wprost odrzucenie skargi wnioskodawczyni na podstawie 4248 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 w zw. z art. 42412, 39821, 391 § 1 k.p.c. nie obciążył wnoszącego skargę kosztami wywołanymi jej wniesieniem. W tym zakresie należało uwzględnić, iż do odrzucenia skargi doszło w związku ze zmianą stanu prawnego a zatem z przyczyn niezależnych od stron postępowania. aj