IV CNP 48/18

Sygn. akt IV CNP 48/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie ze skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt IX Ca […], w sprawie z powództwa W.P. przeciwko A.P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 maja 2019 r., 1) odrzuca skargę 2) przyznaje adwokat J.N. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w O. kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych, powiększoną o należny podatek VAT z tytułu udzielenia powodowi nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem z dnia 18 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację powoda W.P. od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 15 grudnia 2015 r., którym oddalone zostało powództwo przeciwko pozwanemu A.P. o zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 15 000 złotych za naruszenie dóbr osobistych. Sąd nie uznał słuszności zarzucenia przez powoda, że pozwany będący komornikiem naruszył dobra osobiste powoda przez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o jego osobie i ujawnienia tajemnicy komorniczej osobom trzecim. Rozstrzygnięcie zostało oparte na braku dowiedzenia przez powoda naruszenia dóbr osobistych, a więc na niespełnieniu przesłanek określonych w art. 23, art. 24 § 1 oraz art. 448 k.c. W wyniku rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy zaaprobował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz ocenę prawną. W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 lipca 2016 r. w części oddalającej apelację powoda zarzucił on temu Sądowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 w związku z art. 448 k.c. przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że udzielenie przez pozwanego informacji nieprawdziwych o powodzie i jego rodzinie podczas prowadzonych postępowań egzekucyjnych, również osobie, która nie reprezentowała wierzyciela, nie naruszyło dóbr osobistych powoda w postaci godności, dobrego imienia i prawa do życia w rodzinie. Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie, że wskazany wyrok Sądu Okręgowego w O. jest niezgodny z art. 24 w związku z art. 448 k.c. i o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, a także zasądzenie kosztów postępowania od pozwanego na rzecz powoda, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W art. 4245 § 1 k.p.c. są określone wymagania konstrukcyjne skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W każdym razie nie mogą to być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 4244 zdanie drugie k.p.c.). Wniesiona skarga w znacznym stopniu stanowi dyskusję z ustaleniami faktycznymi, a w szczególności z ich oceną. O bezzasadności skargi świadczy brak wykazania w wyrazisty sposób naruszenia przepisów prawa, jest 3 natomiast typowe dla spraw o ochronę dóbr osobistych przekonywanie, że naruszenie tych dóbr miało miejsce, a to wobec uprawnień sądu do swobodnej oceny dowodów nie może wystarczyć do uznania niezgodności z prawem orzeczenia sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2019 r. V CNP 37/18, nie publ.). Jest jednak i druga podstawa do odrzucenia skargi. Mianowicie, według art. 4241 § 1 k.p.c. jedną z przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wyczerpanie przez skarżącego wszystkich dostępnych środków zaskarżenia, służących do zmiany lub uchylenia zaskarżanego orzeczenia. Wynika to z subsydiarnego charakteru tej skargi, będącej nadzwyczajnym środkiem, stanowiącym pierwszy etap postępowania zmierzającego do realizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia (art. 4171 § 2 k.c. w związku z art. 77 Konstytucji RP). Odpowiedzialność ta może powstać dopiero wtedy, gdy poszkodowany uczynił wszystko, aby wyeliminować źródło szkody. Dopiero bezskuteczność dostępnych środków procesowych lub ich brak może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać roszczenie o jej naprawienie, a tym samym dopuszczalność skargi, o której mowa w art. 4241 k.p.c. (zob. druk sejmowy IV kadencji Sejmu nr 2696 pkt 4 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2018 r. III CZP 9/18, OSNC 2018, nr 12, poz. 121; z dnia 20 grudnia 2018 r. III CNP 19/18, nie publ. oraz z dnia 28 marca 2019 r. I CNP 20/18, nie publ.). Ze względu na wprowadzenie do polskiego systemu prawnego kolejnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi nadzwyczajnej, ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r. poz. 5 ze zm., dalej jako u.SN), dopiero bezskuteczność wniesienia tej skargi może otworzyć drogę do wniesienia skargi na podstawie art. 4241 k.p.c. Jeżeli skarga nadzwyczajna zostanie uwzględniona może dojść do zmiany lub uchylenia objętego nią orzeczenia (art. 91 § 2 u.SN), ewentualnie, w określonych wypadkach - do stwierdzenia wydania tego orzeczenia z naruszeniem prawa (art. 89 § 4 i art. 115 § 2 u.SN). Należy zatem przyjąć, że począwszy od 4 kwietnia 2018 r. strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 4 orzeczenia, wypełniając obowiązek wynikający z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., musi wykazać, że złożyła do uprawnionego organu (art. 89 § 2 u.SN) wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został on uwzględniony. Niewykazanie tej okoliczności powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Konkluzja ta odnosi się do rozpoznawanej sprawy, w której skarga na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c. została wniesiona po połowie lipca 2018 r. Z tych względów należało orzec jak na wstępie, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. jw