IV CO 124/17

Izba Cywilna2017-09-13

Skład orzekający: Marian Kocon, Wojciech Katner, Mirosława Wysocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ogólne twierdzenia o wcześniejszym orzekaniu sędziów w sprawach strony oraz o ich rzekomych stosunkach towarzyskich uzasadniają wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek o wyłączenie sędziów, którzy przeszli w stan spoczynku, stał się bezprzedmiotowy i podlega umorzeniu. W pozostałej części Sąd Najwyższy oddalił wniosek, wskazując, że samo odczucie strony co do braku bezstronności sędziego nie jest wystarczające do jego wyłączenia. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności musi być oparta na konkretnych okolicznościach, a nie na ogólnych zarzutach dotyczących wcześniejszego orzekania czy stosunków towarzyskich między sędziami.
Stan faktyczny
Powód złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w danej sprawie, wskazując na wcześniejsze orzekanie niektórych z nich w jego sprawach oraz na rzekome wątpliwości co do bezstronności pozostałych sędziów z uwagi na ich znajomości. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek, umarzając postępowanie w części dotyczącej sędziów, którzy przeszli w stan spoczynku, a w pozostałej części oddalając wniosek.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy umorzył postępowanie w części dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego, którzy przeszli w stan spoczynku, a w pozostałej części oddalił wniosek.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CO 124/17 POSTANOWIENIE Dnia 13 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Mirosława Wysocka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 września 2017 r., wniosku powoda o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w […]: […], T. S., […], W. K., […], G. Ś.-W., […] w sprawie V ACa […] z apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. I C […] w sprawie z powództwa J. K. przeciwko M. P. o zapłatę, I. umarza postępowanie w części dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w […] – T. S., W. K. i G. Ś.-W.; II. w pozostałej części oddala wniosek. 2 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2017 r. J. K. wystąpił o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w […] od rozpoznania sprawy w której występuje jako powód, na podstawie art. 49 k.p.c. W uzasadnieniu powód podkreślił, że niektórzy z imiennie wskazanych sędziów orzekali już w sprawach z jego powództwa lub skierowanych przeciw niemu, a wydane przez nich orzeczenia wskazują na stronniczość i negatywny stosunek do powoda. Co do pozostałych sędziów powód podkreślił, że zachodzą wątpliwości co do ich bezstronności ze względu na znajomości z sędziami uprzednio wskazanymi, przez co powód nie może liczyć na bezstronny proces przeprowadzony bez uprzedzeń. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w […]: T. S., W. K. i G. Ś.-W. stał się bezprzedmiotowy, skoro przeszli oni już w stan spoczynku, co oznacza, że nie pełnią funkcji orzeczniczych. W tym zakresie postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., ponieważ wydanie orzeczenia stało się zbędne (punkt I postanowienia). Zgodnie z art. 49 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie podkreśla się, że instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) nie jest związana z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego. Jednocześnie podkreśla się, że wniosku o wyłączenie nie uzasadnia okoliczność, iż sędzia orzekał już w innych sprawach z udziałem składającego wniosek oraz, że w ocenie 3 wnioskującego, sąd w tych sprawach niewłaściwie stosował przepisy prawa i bezpodstawnie wydał wyroki korzystne dla strony przeciwnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2011 r., II CSK 182/11, niepubl.). Nie stanowi również uzasadnionej przyczyny wyłączenia sędziego ogólne powołanie się na stosunki służbowe, a nawet koleżeńskie między sędziami danego wydziału lub całego sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 r., III UO 3/16, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2015 r., III PO 7/15, niepubl.). Powód, we wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów Sąd Apelacyjnego w […], powołał się jedynie na zastrzeżenia wynikające z tego, że część sędziów orzekała w sprawach w których występował powód, zaś pozostali sędziowie są z nimi związani towarzysko. Takie ogólne zastrzeżenia nie poparte jakimikolwiek konkretnymi zarzutami, z przyczyn wskazanych wyżej, nie są wystarczające dla uwzględnienia wniosku z art. 49 k.p.c. Z powyższych względów orzeczono jak w postanowieniu. aw jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 49 KPCart. 355 § 1 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy