IV CO 24/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński. Sędziowie: B. Dobrzański (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Walentego K. przeciwko Stanisławowi J. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 czerwca 1948 r. przeciwko jednemu z małżonków można prowadzić egzekucję z nieruchomości, której zapisanymi (wpisu do księgi wieczystej dokonano dnia 28 października 1922 r.) właścicielami są oboje małżonkowie żyjący we wspólności majątkowej według przepisów kodeksu cywilnego niemieckiego na podstawie umowy notarialnej z dnia 29 października 1920 r.?"uchwalił następującą odpowiedź:"Jeżeli jako właściciele nieruchomości w księdze wieczystej wpisani są małżonkowie pozostający w ogólnej wspólności majątkowej według przepisów kodeksu cywilnego niemieckiego, egzekucję z tej nieruchomości można prowadzić na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przeciwko jednemu z małżonków".Uzasadnienie faktyczneW myśl art. XX § 1 przep. wpr. kod. rodz., do majątkowych umów małżeńskich zawartych przed dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego stosuje się nadal przepisy prawa obowiązującego w chwili ich zawarcia.Wobec powyższej zasady odpowiedzi na zagadnienie objęte postawionym pytaniem należy szukać w przepisie § 1459 ust. 1 k.c.n., który miał następujące brzmienie:"Z majątku wspólnego mogą żądać zaspokojenia wierzyciele męża, a o ile co innego nie wynika z przepisów § 1460, 1462, także wierzyciele żony (długi majątku wspólnego)". Wyjątkowe przepisy § 1460-1462 podyktowane były przede wszystkim tym, że k.c.n. na równi ze wszystkimi innymi kodeksami burżuazyjnymi nie zapewniał kobietom pełnego równouprawnienia, a m. i. uzależniał żonę często od "zezwoleń" męża i w ogóle traktował ją w wielu wypadkach odmiennie. Przejawem braku równouprawnienia małżonków był także przepis § 740 niemieckiego k.p.c., pozostający w związku z normą 1459 k.c.n., a stanowiący, że dla prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego potrzebny jest i wystarczający wyrok wydany przeciwko mężowi (wyrok przeciwko samej żonie bez nakazania mężowi tolerowania egzekucji w majątek wspólny nie wystarczał).Otóż normy § 1460-1462 k.c.n. i przepis § 740 niemieckiego k.p.c. nie mogą być dziś stosowane, jako sprzeczne z konstytucyjnie zagwarantowaną ustrojową zasadą równouprawnienia kobiet (art. 1 p.o.p.c.).W konsekwencji norma § 1459 ust. 1 k.c.n., o ile musi ona jeszcze znaleźć zastosowanie poprzez art. XX § 1 pr. wpr. kod. rodz., powinna być obecnie rozumiana w ten sposób, że uprawnia ona do żądania zaspokojenia z majątku wspólnego wierzycieli tak męża, jak i żony. Na tle tego przepisu powstaje więc sytuacja analogiczna do tej, jaką - co do ustawowego ustroju wspólności ustawowej - stwarza przepis art. 23 § 1 kod. rodz. Pod rządem tego przepisu Sąd Najwyższy wyjaśnił już w orzeczeniu z dnia 26 czerwca 1953 r., C. 119/52 (OSN 1953, poz. 77), że jeżeli wpis tytułu własności zawiera wzmiankę o wspólności, "wystarczy do wszczęcia egzekucji tytuł wykonawczy opiewający na któregokolwiek z małżonków".Z zasad powyższych należało na postawione pytanie udzielić odpowiedzi przytoczonej na wstępie.