IV CO 7/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: K. Lipiński (sprawozdawca), L. Konic.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Meblami w B. przeciwko Gabrieli S. i Łucji W. o 600 zł z tytułu weksla, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 30 kwietnia 1958 r. zagadnienia prawnego, przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy w sprawach, w których państwowe biuro notarialne wydało nakaz zapłaty i pozwany wniósł zarzuty, biuro notarialne winno ograniczyć się do stwierdzenia, iż zarzuty zostały złożone w terminie przepisanym i zostały należycie opłacone oraz przekazać sprawę sądowi, czy ponadto biuro notarialne winno wezwać powoda do uiszczenia drugiej połowy wpisu i w przypadku nieuiszczenia wpisu postępowanie umorzyć na podstawie art. 42 ust. 2 przep. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych?",uchwalił:"W wypadku, gdy przeciwko wydanemu przez państwowe biuro notarialne nakazowi zapłaty wniesione zostały zarzuty lub sprzeciw, państwowe biuro notarialne przekazuje sprawę sądowi po uprzednim stwierdzeniu, że zarzuty lub sprzeciw zostały złożone we właściwym terminie i że zostały należycie opłacone. Natomiast zażądanie drugiej połowy wpisu od powoda i ewentualne umorzenie postępowania w myśl art. 42 ust. 2 p. o k.s. należy do sądu."Uzasadnienie faktyczneDekretem z dnia 18 lutego 1955 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 56) przekazano państwowym biurom notarialnym m.in. wydawanie nakazów w postępowaniu nakazowym i upominawczym. Zgodnie z art. 3 dekretu, do postępowania nakazowego i upominawczego toczącego się przed państwowym biurem notarialnym stosuje się odpowiednio przepisy postępowania cywilnego i przepisy o kosztach ze zmianami wprowadzonymi przez dalsze przepisy dekretu. Art. 4 ust. 1 dekretu nakazuje p.b.n. przekazanie do sądu sprawy toczącej się w postępowaniu nakazowym lub upominawczym w wypadkach uprawomocnienia się odmowy wydania nakazu w postępowaniu nakazowym, zażądania przez powoda skierowania sprawy do zwykłego postępowania wskutek odmowy wydania nakazu w postępowaniu upominawczym oraz w wypadkach wniesienia zarzutów lub sprzeciwu od wydanego nakazu zapłaty. Dla ostatniego wypadku przepis art. 4 ust. 2 jako wyjątek wprowadza obowiązek p.b.n. sprawdzenia, czy zarzuty lub sprzeciw zostały wniesione w terminie i czy zostały należycie opłacone. Jeżeli p.b.n. stwierdzi, że zarzuty lub sprzeciw zostały wniesione po terminie, wyda postanowienie o odrzuceniu. Jeżeli stwierdzi zachowanie terminu i brak opłat, zażąda opłat, a gdyby ich nie uiszczono w terminie, zwróci pismo zawierające zarzuty lub sprzeciw. Jeżeli p.b.n. stwierdzi, że zarzuty lub sprzeciw wniesiono w terminie (także jeżeli przywróci uchybiony termin) oraz uiszczono (od razu lub na wezwanie w przepisanym terminie) należne opłaty, powinno przekazać sprawę Sądowi powiatowemu. Tekst przepisu art. 4 dekretu nie daje podstaw do przyjęcia, żeby p.b.n. mogło wykonywać jakiekolwiek dalsze czynności, w szczególności żeby do p.b.n. należało zażądanie od powoda drugiej połowy wpisu i ewentualne umorzenie postępowania wskutek nieuiszczenia drugiej połowy wpisu w terminie. Takiej rozszerzającej wykładni art. 4 ust. 2 dekretu sprzeciwia się wyjątkowy charakter tego przepisu, jak zresztą całego dekretu. Dekret, jak już o tym wyżej wspomniano, przekazał p.b.n. prowadzenie postępowania nakazowego i upominawczego. To postępowanie kończy się m.in. z chwilą uprawomocnienia się odmowy wydania nakazu w postępowaniu nakazowym, odmowy wydania nakazu w postępowaniu upominawczym i złożenia w terminie należycie opłaconych zarzutów lub sprzeciwu. Dalsze czynności należą już do fazy przygotowawczej postępowania zwykłego, wobec zaś tego, że p.b.n. powołane jest do działania tylko w postępowaniu nakazowym i upominawczym (art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu), nie można w braku wyraźnego przepisu powierzającego p.b.n. te czynności przyjąć, że należą one do p.b.n.Argumentacja, która zmierzałaby do wykazania, że ze względów praktycznych wykonywanie przez p.b.n. czynności przewidzianych w art. 4 ust. 2 i ust. 3 byłoby celowe, może być aktualna jedynie de lege ferenda. De lege lata kategoryczne przepisy art. 4 ust. 1 i 2 dekretu przesądzają rozstrzygnięcie problemu w sposób sformułowany w sentencji niniejszej uchwały.