IV CR 1074/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu Państwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Powiatowy Zarząd Rolnictwa w G.) o wpis prawa własności w księdze wieczystej, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1959 r., rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePismem z dnia 28 sierpnia 1958 r. Prezydium PRN w G. wystąpiło w Sądzie Powiatowym w G. z wnioskiem o przepisanie na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej Nr (...) na imię Kongregacji Oratorium św. (...) w G. i wykreślenie wszelkich obciążeń. Do wniosku Prezydium dołączyło wystawione przez siebie same zaświadczenie stwierdzające - z powołaniem się na art. 1 ust. 1 o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. z 1946 r. Nr 39, poz. 233) - że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej w myśl przepisów art. 1 i 2 ust. z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 9, poz. 87), lub art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Sąd Powiatowy wniosek odrzucił na tej podstawie, że nieruchomość powyższa przeszła wprawdzie na własność Państwa z mocy samego prawa zgodnie z art. 1, 2 i 4 ust. z dnia 20 marca 1950 r., że jednak nie zostały wydane rozporządzenia wykonawcze zapowiedziane w tej ustawie, a więc wniosek jest przedwczesny. Na skutek rewizji wnioskodawcy Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 388 k.p.c. pytanie prawne:1)"Czy zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Powiatowego Zarządu Rolnictwa), stwierdzające, że określone nieruchomości i ziemskie związku wyznaniowego zostały przejęte przez Państwo na mocy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzenia Funduszu Kościelnego, może być uważane za tytuł do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej prawa własności tych nieruchomości w rozumieniu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, jeżeli w zaświadczeniu tym jednocześnie stwierdza się, że nieruchomości ziemskie związku wyznaniowego przeznaczone są na cele reformy rolnej; czy też ze względu na przepis art. 4 ust. 4 powołanej ustawy tytułem, o którym wyżej mowa, może być jedynie orzeczenie Ministra Spraw Wewnętrznych (dawniej Ministra Administracji Publicznej)?"2)"Jakiej określonej władzy publicznej przysługuje prawo wystąpienia z wezwaniem o wpisanie na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej prawa własności przejętych przez Państwo nieruchomości ziemskich związku wyznaniowego, jeżeli kwestii tej nie normują przepisy powołanej ustawy z dnia 20 marca 1950 r., a przepisy dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przyjętych na cele reformy rolnej nie mogłyby być stosowane?"Sąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania we własnym zakresie rewizję oddalił. Po zapadnięciu tego postanowienia na wniosek Prezydium PRN w G. Skarb Państwa został wpisany jako właściciel nieruchomości na podstawie aft. 9 ust. 1 i 2 ust. z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71).Obecnie Minister Sprawiedliwości zgłasza od postanowienia Sądu Najwyższego rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie powzięte zostało z pogwałceniem istotnych przepisów prawa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Środki odwoławcze służą wywołaniu kontroli zaskarżonego orzeczenia, aby w ten sposób uzyskać orzeczenie uwzględniające wnioski zgłoszone przez skarżącego w I instancji. Z chwilą, gdy strona cel ten porzuci, traci interes w dalszej ochronie sądowej i środek odwoławczy staje się niedopuszczalny. Tylko bowiem o sam przedmiot postępowania strona może walczyć za pomocą korzystania ze środków odwoławczych, nie może natomiast prawować się o motywy. Sądy są powołane do stosowania prawa, nie zaś do badań i rozważań teoretycznych, które wychodzą poza potrzebę praktyczną postępowania. Ten sam cel co zwykłe odwołanie spełnia w swej istocie i rewizja nadzwyczajna. Skarżący nie może powołując się na przepis art. 399 § 1 k.p.c. twierdzić, że skoro - jak wypadku niniejszym - rewizja nadzwyczajna została wniesiona z przekroczeniem sześciomiesięcznego terminu po uprawomocnieniu się orzeczenia, już mocą wyraźnego przepisu kodeksu można żądać stwierdzenia, iż zaskarżone orzeczenie zapadło z pogwałceniem istotnych przepisów prawa. Jeżeli bowiem skarżącemu nie służyłby środek rewizji nadzwyczajnej, gdyby wniósł rewizję na czas, tym mniej może wystąpić z tym żądaniem, gdy termin sześciomiesięczny zaniedbał. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma jedynie to, że wnosząc rewizję w terminie sześciomiesięcznym skarżący nie mógłby wystąpić z żadnym merytorycznym żądaniem, a zwłaszcza z wnioskiem o dokonanie wpisu jako właściciela, ponieważ jest już jako taki wpisany i nie czuje się też dotknięty tym, że jako podstawa wpisu w księdze wieczystej jest podany art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zamiast art. 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r., zwłaszcza że Skarb Państwa wziął nieruchomość w posiadanie na podstawie ustawy tej ostatniej.Należało zatem rewizję nadzwyczajną oddalić bez potrzeby badania, jak dalece uzasadnione są zarzuty podniesione w jej uzasadnieniu.