IV CR 174/58
WyrokIzba Cywilna1958-09-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy unieważnienie uznania dziecka na żądanie uznającego wymaga jednoczesnego wykazania wady oświadczenia o uznaniu oraz tego, że uznający nie jest ojcem dziecka?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że unieważnienie uznania dziecka na żądanie uznającego wymaga łącznego wykazania dwóch przesłanek: wady oświadczenia o uznaniu oraz tego, że uznający nie jest ojcem uznanego dziecka, zgodnie z art. 46 k.r. W przypadku, gdy jedna z tych przesłanek nie zostanie udowodniona, powództwo o unieważnienie uznania powinno zostać oddalone, nawet jeśli druga przesłanka mogłaby być potencjalnie wykazana.Stan faktyczny
Powód domagał się unieważnienia uznania dziecka, twierdząc, że dokonał go pod wpływem gróźb i że nie jest ojcem dziecka, ponieważ poznał matkę dziecka po terminie jego poczęcia. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustalając, że uznanie było dobrowolne, a powód nie udowodnił, że nie jest ojcem dziecka, wskazując na okoliczności przemawiające za jego ojcostwem. Powód wniósł rewizję, zarzucając błędy w ocenie dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając, że nie zachodzą wskazane w niej podstawy zaskarżenia, a także nie znalazł podstaw do uwzględnienia rewizji z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa A. S. przeciwko L. K. i J. S. o unieważnienie uznania po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 13.VIII.1957 r. rewizję tę oddalił.Uzasadnienie faktyczneA. S. w pozwie z dnia 7 czerwca 1955 r. przeciwko L. K. i małoletniemu J. S. domagał się unieważnienia uznania, dokonanego przez powoda w dniu 7 grudnia 1954 r. Powód twierdził że uznania dokonał pod wpływem gróźb matki dziecka pozwanej L. oraz, że nie jest ojcem dziecka, gdyż poznał on matkę dziecka w połowie grudnia 1941 r., a małoletni pozwany urodził się 8 czerwca 1942 r.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo ustalając, że powód dokonał uznania dziecka dobrowolnie oraz że nie tylko nie udowodnił, by nie był ojcem dziecka (badanie krwi ojcostwa powoda nie wykluczyło), ale wszystko wskazuje, iż jest on ojcem dziecka, gdyż stosunki cielesne z jego matką utrzymywał już jesienią 1941 r., a na wiosnę 1942 r., gdy pozwana K. była w zaawansowanej ciąży, przez pewien czas razem z nią mieszkał.W rewizji powód domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Unieważnienie uznania na żądanie uznającego wymaga wykazania istnienia dwóch przesłanek łącznie: że oświadczenie o uznaniu dotknięte jest wadą oraz że uznający nie jest ojcem uznanego (art. 46 k.r.).Sąd Wojewódzki uznał, że żadna z obu koniecznych przesłanek nie zachodzi.W rewizji powód zarzuca, że Sąd Wojewódzki błędnie ocenił zeznania dwóch świadków i nie powołał z urzędu (art. 236 k.p.c.) trzeciego świadka. Zarzut ten jest bezprzedmiotowy, gdyż wskazane uchybienia, według treści rewizji, odnoszą się tylko do ustaleń w przedmiocie ojcostwa powoda, nie mają natomiast nic wspólnego z ustaleniem, że powód dokonując uznania nie działał pod wpływem groźby. Gdyby więc nawet, abstrahując już od tego, że ustalenia zawarte w zaskarżanym wyroku jako utrzymane w granicach przysługującej sądowi swobody oceny dowodów (art. 242 § 1 k.p.c.) nie mogą być kwestionowane, przyjąć istnienie szans wykazania, iż powód nie jest ojcem dziecka, to nie mogłoby to wpłynąć na wynik sprawy, wobec negatywnych ustaleń co do drugiej z przesłanek, w rewizji niekwestionowanych.Ustalenie, że oświadczenie powoda o uznaniu było niewadliwe, jest oczywiście słuszne w świetle własnych twierdzeń powoda. Twierdzenia te sprowadzają się do ogólników, z których nie wynika, by rzekome groźby pozwanej i jej przyjaciela mogły przestraszyć powoda i wpłynąć na złożenie przez niego oświadczenia o uznaniu. Powód nie próbuje nawet wyjaśnić w rewizji przytoczonych w zaskarżonym wyroku dla odparcia jego twierdzeń okoliczności, że w grudniu 1954 r. uznał dziecko jakoby pod wpływem obawy przed możliwością zniszczenia go przez matkę dziecka i jej przyjaciela, a w czerwcu 1955 r. wytoczył niniejsze powództwo, choć nic nie wskazuje, by rzekomy stan obawy z jakichś przyczyn ustał oraz, że w odpowiedzi na pozew o alimenty w sprawie C 1147/55 Sądu Powiatowego dla m. Gdańska w dniu 16 maja 1955 r. twierdził, ze uznania dokonał pod wpływem błędu co do znaczenia prawnego tego aktu, nic nie wspomniał natomiast o groźbach.Ponieważ wskazane w rewizji podstawy zaskarżenia nie zachodzą, a Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw rewizyjnych, które należałoby uwzględnić z urzędu, rewizja podlega oddaleniu (art. 383 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II CR 379/79 1979-11-13Czy uznanie dziecka może zostać unieważnione, jeśli uznający nie jest biologicznym ojcem, a urzędnik stanu cywilnego nie pouczył go o skutkach uznania, lub jeśli uznanie nastąpiło pod wpływem groźby zawarcia małżeństwa?
- I CR 134/65 1966-09-17Czy dopuszczalne jest żądanie ustalenia nieistnienia uznania dziecka, jeśli nie zostało ono złożone, a w akcie urodzenia widnieje wzmianka o jego uznaniu?
- I CR 400/69 1970-01-15Czy uznanie dziecka może zostać unieważnione na podstawie błędu wywołanego podstępnie, jeśli błąd dotyczy sfery motywacyjnej, a nie treści samego oświadczenia woli?
- II CR 152/67 1967-08-15Czy uznanie dziecka przez powoda może zostać unieważnione z powodu błędu co do treści oświadczenia woli, jeśli powód był przekonany o ojcostwie, a dziecko zostało poczęte w okresie, gdy nie znał matki?
- I CR 663/63 1964-07-13Czy córka uznającego może domagać się stwierdzenia nieważności uznania dziecka, jeśli podstawą nieważności są wady oświadczenia woli (przymus fizyczny, złożenie przed nieuprawnioną osobą) lub sfałszowanie podpisu?
Powołane przepisy
art. 46art. 236 KPCart. 242 § 1 KPCart. 383 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.