IV CR 277/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Krajewski. Sędziowie SN: H. Dąbrowski (sprawozdawca), F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Heleny K. przeciwko Wojciechowi K. o dopuszczenie do współposiadania, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 1976 r. oddalił rewizję i nie obciążył powódki kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Helena K. po sprecyzowaniu żądania pozwu domagała się dopuszczenia jej do współposiadania lokalu przy ul. (...) w R. oraz budynku gospodarczego w Z. nr 524 wraz z otaczającą go działką.Sąd Rejonowy w Rzeszowie z dnia 29.XII.1976 r. oddalił powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd m.in. ustalił i wskazał, iż strony zawarły małżeństwo w dniu 8.V.1974 r. Zamieszkiwały w lokalu spółdzielczym w R. przy ul. (...), stanowiącym osobisty majątek pozwanego, i w domu nr 524 położonym w Z. na nieruchomości, która również stanowiła odrębny majątek pozwanego. W końcu 1974 r. między stronami doszło do nieporozumień. Pozwany samowolnie pozbawił pozwaną współposiadania zajmowanego mieszkania. Powódka zamieszkała u swej znajomej w R. Stan taki trwa nadal, bowiem powódka nie zrealizowała wydanego w sprawie rozwodowej w dniu 31.III.1976 r. postanowienia zezwalającego jej na zamieszkanie w pokoju i kuchni w domu położonym w Z. Sprawa rozwodowa zakończyła się prawomocnym oddaleniem powództwa, w związku z czym upadło wskazane postanowienie wydane w trybie art. 433 § 1 k.p.c. Pozwany aktem notarialnym z dnia 10.XI.1976 r. sprzedał swoją nieruchomość w Z., zastrzegając dla siebie prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania budynku gospodarczego na tej nieruchomości z działką o powierzchni 13 arów.Przy dokonanych ustaleniach Sąd Rejonowy uznał powództwo za nieuzasadnione. Wskazał, iż powódka nie ma tytułu prawnego do występowania z żądaniem dopuszczenia jej do współposiadania lokalu czy nieruchomości stanowiących osobisty majątek pozwanego. Roszczenie powódki wygasło wobec wytoczenia powództwa po upływie roku od utraty współposiadania lokalu. Przepisy art. 23 i 24 k.r.o. nie mogą zaś stanowić samodzielnej podstawy powództwa. W rewizji powódka wniosła o zmianę powyższego wyroku przez nakazanie dopuszczenia jej do współposiadania lokalu w R. przy ul. (...) ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, któremu w związku z rewizją powódki Sąd Wojewódzki w Rzeszowie przedstawił w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w postanowieniu tego Sądu z dnia 28.II.1977 r., na podstawie powyższego przepisu przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, iż prawo do spółdzielczego lokalu w R. przy ul. (...) stanowi osobisty majątek pozwanego Wojciecha K. W uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej III CZP 1/74 z dnia 30.XI.1974 r. (OSNCP 1975, z. 2, poz. 37) wyjaśniono, iż o przynależności do majątku wspólnego małżonków spółdzielczego prawa do lokalu - zarówno w spółdzielni mieszkaniowej, jak i w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej - nabytego w drodze przydziału wydanego przez spółdzielnię decyduje porównanie daty przydziału wydanego przez Spółdzielnię z datą powstania wspólności majątkowej między małżonkami (wspólność majątkowa). Mianowicie, spółdzielcze prawo do lokalu stanowi przedmiot majątku wspólnego, jeżeli decyzja o przydziale została wydana w czasie trwania wspólności. Spółdzielnia Mieszkaniowa w R., jak wynika z wydanej przez nią decyzji o przydziale, przydzieliła powodowi jednoizbowy lokal przy ul. (...) w dniu 2.I.1968 r., a więc przed powstaniem wspólności majątkowej, bowiem strony dopiero następnie zawarły małżeństwo w dniu 8.V.1974 r. Usprawiedliwiona jest zatem ocena, iż spółdzielcze prawo do powyższego lokalu stanowi odrębny majątek pozwanego Wojciecha K.Bezzasadne są wywody rewizji, iż powódka, skoro po zawarciu małżeństwa zamieszkiwała w powyższym lokalu w dacie wejścia w życie prawa lokalowego z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 84), to od tej daty, tj. od dnia 10.VIII.1974 r., z mocy art. 9 ust. 3 pr. lok. "stała się współuprawnionym najemcą". Przepis ten, jak to wynika już z samego jego brzmienia, ma zastosowanie w przypadku zajmowania lokalu na podstawie stosunku najmu, wynikającego z umowy najmu lub ostatecznej decyzji administracyjnej.Powyższy przepis nie dotyczy natomiast praw do lokalu spółdzielczego przydzielonego przez spółdzielnię swemu członkowi. O przynależności spółdzielczego prawa do lokalu do majątku objętego wspólnością decydują kryteria wskazane w powołanej uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z 30.XI.1974 r. Odmienne wywody rewizji są chybione. Rewizja nie zawiera poza tym przytoczenia okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastrzeżenia przeciwko ocenie, iż spółdzielcze prawo do lokalu w R. przy ul. (...) nie jest przedmiotem wspólności majątkowej, że należy ono do pozwanego.Nie nasuwa zastrzeżeń prawidłowość wskazań Sądu Wojewódzkiego, iż przysługujące powódce roszczenie o przywrócenie współposiadania lokalu przewidziane w art. 344 § 2 k.p.c. wygasło wobec upływu terminu w tym przepisie określonego.W związku z powołaniem się w rewizji - dla uzasadnienia dochodzonego roszczenia - na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy wskazać w tej kwestii (a do jej rozstrzygnięcia sprowadzało się też przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne), iż przepisy art. 23 i 27 k.r.o., w szczególności wobec przewidzianego w pierwszym z tych przepisów obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy, mogą w konkretnych okolicznościach stanowić podstawę do udzielenia małżonkowi ochrony prawnej przez nakazanie umożliwienia mu korzystania z lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębny majątek współmałżonka. Jednakże brak jest dostatecznych podstaw do kwestionowania prawidłowości oddalenia żądania powódki dopuszczenia jej do współposiadania lokalu przy ul. (...) w R., jeżeli uwzględnić okoliczności niniejszego przypadku, a w szczególności jeśli zważyć, iż strony po zaledwie kilkumiesięcznym pożyciu małżeńskim zamieszkują od przeszło dwóch lat oddzielnie, przy czym żądanie powódki dotyczy jednoizbowego lokalu mieszkalnego, w którym wspólne zamieszkiwanie prowadzi do ostrych w formie konfliktów.Z przytoczonych zasad należało rewizję oddalić.Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Notka redakcyjna:Niniejszy wyrok został opublikowany w OSNC 1978/3/53 z błędną sygnaturą IV PRN 277/77