IV CR 569/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa PSS w Z. przeciwko C.M. i P.B. - Czesław F. w Poznaniu o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 1961 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka w dniu 9 kwietnia 1969 r. kupiła u pozwanego maszynę do liczenia, kalkulacyjną, elektryczną, marki Rheinmetall za kwotę 32.000 zł.Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego tej kwoty twierdząc, że wymieniona maszyna została jej przez Milicję Obywatelską, jako skradziona, odebrana i oddana prawowitemu właścicielowi, tj. P.T.F. w G.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo ustaliwszy, że wymieniona maszyna została skradziona, a następnie przez pasera sprzedana pozwanemu, od którego znowu kupiła ją powódka. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie powódki jest uzasadnione na podstawie art. 315 § 1 k.z., przy czym wyraził pogląd, że przepis art. 503 k.h. nie wyłącza stosowania przepisów kodeksu zobowiązań regulujących odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady prawne sprzedanej rzeczy, odmienna bowiem interpretacja tego przepisu stanowiłaby premię dla sprzedawcy, co nie dałoby się pogodzić z zasadami ustroju i celami Państwa Ludowego (art. 1 p.o.p.c.).Pozwany zarzucił w rewizji, że Sąd Wojewódzki błędnie przyjął jako fakt niesporny, że maszyna zbyta powódce przez pozwanego pochodziła z kradzieży w P. Nadto skarżący zarzucił, że Sąd ten naruszył art. 306 i nast. k.z. oraz art. 503 § 2 k.h. uważając, że przepis art. 503 § 2 k.h. nie wyłączył możności stosowania przepisów kodeksu zobowiązań o odpowiedzialności kupca sprzedającego rzecz ruchomą w zakresie prowadzonego przedsiębiorstwa za wady prawne tej rzeczy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że maszyna do liczenia nabyta przez powódkę u pozwanego została poprzednio skradziona w P.T.F. Ustalenie to - wbrew zarzutowi skarżącego - oparł Sąd Wojewódzki nie na wyjaśnieniach stron, lecz na dowodzie z pisma Komendy Milicji Obywatelskiej w G. z dnia 23.II.1961 r.Sąd Wojewódzki nie naruszył również art. 306 i nast. k.z. oraz art. 503 k.h. przez to, że do rozpoznanego w sprawie wypadku zastosował przepisy kodeksu zobowiązań regulujące odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady prawne sprzedanej rzeczy ruchomej.Z mocy art. 1 k.h. w stosunkach handlowych, w braku przepisów kodeksu handlowego, ustaw szczególnych lub powszechnego w państwie prawa zwyczajowego, obowiązują przepisy prawa cywilnego.Przepisy kodeksu handlowego nie zawierają przepisów regulujących odpowiedzialność sprzedawcy za wady prawne sprzedanej rzeczy ruchomej.Powołany przez pozwanego przepis art. 503 k.h., zamieszczony w dziale II zawierającym przepisy o prawie rzeczowym, nie reguluje zagadnienia rękojmi za wady prawne sprzedanej rzeczy. Przepis ten reguluje jedynie kwestię przejścia prawa własności rzeczy ruchomej zbytej przez kupca - w zakresie prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa - kupującemu od niego tę rzecz w dobrej wierze. Przepis ten określa również warunki, pod jakimi nabywca ma obowiązek zwrotu rzeczy właścicielowi.Okoliczność, że właściciel, któremu rzecz została skradziona, może żądać od nabywcy jej wydania za zwrotem tego, co nabywca na rzecz wyłożył, nie pozbawia nabywcy w dobrej wierze praw wynikających z odpowiedzialności (rękojmi) sprzedawcy za wady prawne rzeczy. Przepis art. 503 k.h. reguluje bowiem stosunek nabywcy do właściciela rzeczy, nie reguluje natomiast stosunku sprzedawcy rzeczy skradzionej do jej nabywcy.Kodeks handlowy reguluje jedynie odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne sprzedanej rzeczy (art. 552-554 k.h.), nie zawiera natomiast przepisów o odpowiedzialności sprzedawcy za wady prawne. Z braku zatem szczególnych przepisów dotyczących rękojmi za wady prawne, do odpowiedzialności z tego tytułu stosuje się - poprzez art. 1 k.h. - przepisy kodeksu zobowiązań (art. 306 i nast. k.z.).Chybione także są pozostałe zarzuty skarżącego.Wobec bowiem tego, że Przedsiębiorstwo P.T.F. nie utraciło (art. 503 § 2 k.h.) własności skradzionej jej maszyny (od utraty maszyny nie upłynął okres trzyletni), powódce nie przysługuje do tego Przedsiębiorstwa roszczenie o wydanie maszyny. Okoliczność, że powódka nie skorzystała z przysługującego jej prawa domagania się od właściciela maszyny zwrotu zapłaconej pozwanemu ceny 32.000 zł, nie pozbawia powódki jej roszczenia do pozwanego z tytułu rękojmi za wady prawne tej maszyny. Celem art. 503 § 2 k.h. jest dodatkowa ochrona przed szkodą nabywcy, który w dobrej wierze kupuje rzecz ruchomą w przedsiębiorstwie przeznaczonym do sprzedaży tych rzeczy. Dobra wiara kupca przy nabyciu przez niego rzeczy skradzionej może mieć tylko znaczenie przy dochodzeniu przez niego roszczenia z tytułu rękojmi od osoby, od której tę rzecz nabył dla swego przedsiębiorstwa.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c., dla braku uzasadnionych podstaw, oddalił rewizję.