IV CR 73/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Dzielnicowego Zarządu Budynków Mieszkalnych w P. przeciwko J. G. o zapłatę 2.847 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 1961 r., uchylił zaskarżony wyrok wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 16 stycznia 1961 r. i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowe przedsiębiorstwo wytoczyło przeciwko pozwanemu powództwo o 2.847 zł, powołując się na to, że w mieszkaniu przydzielonym pozwanemu w marcu lub kwietniu 1959 r., w budynku wybudowanym po dniu 1 stycznia 1950 r., zainstalowało wannę z baterią i piec gazowy.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa powołując się na to, że do nowego mieszkania został przymusowo przekwaterowany i dlatego koszty przekwaterowania - a w tym koszty wanny itd. - powinna pokryć instytucja, na której wniosek nastąpiło przekwaterowanie. Pozwany powołał się dalej na to, że w poprzednim mieszkaniu miał łazienkę z piecem węglowym, że "nikogo nie prosił", by w nowym mieszkaniu założono urządzenie kąpielowe, ale korzysta z łazienki i chce z niej korzystać.Sąd Powiatowy w Poznaniu powództwo oddalił i Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powoda. Oba wymienione Sądy uznały żądanie strony powodowej za bezzasadne na podstawie § 10 uchwały Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. w sprawie określenia wysokości kaucji i warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych. Skoro bowiem w myśl cyt. przepisów założenie wanny i pieca kąpielowego następuje na zamówienie najemcy, a instalacja urządzenia kąpielowego w obecnym mieszkaniu pozwanego nastąpiła bez jego zamówienia, żądanie zapłaty strony pozwanej jest pozbawione podstawy prawnej.W dniu 8 lutego 1960 r. Prokurator Generalny PRL złożył w sprawie rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego wraz z wyrokiem Sądu Powiatowego i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. (...).Pozwany wniósł o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Słuszny jest zarzut zawarty w rewizji nadzwyczajnej, że zasadnicza przesłanka zaskarżonego wyroku jak i wyroku Sądu Powiatowego jest błędna. W myśl postanowienia ust. 1 § 10 uchwały Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. w sprawie określenia wysokości kaucji i warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (M.P. Nr 47, poz. 271/58), w lokalach mieszkalnych w domach wybudowanych lub odbudowanych po dniu 1 stycznia 1950 r. koszt nabycia wanny z baterią oraz pieca kąpielowego ponosi najemca, a w myśl ust. 2 tegoż postanowienia zainstalowanie wanny i pieca kąpielowego następuje na zamówienie najemcy. Cytowanych postanowień nie można tłumaczyć tak jak to uczyniły Sądy I i II instancji w sprawie niniejszej, mianowicie, że obowiązek najemcy unormowany w postanowieniu § 1 zachodzi tylko w przypadku, gdy ma miejsce wyraźne zamówienie przewidziane w § 2. Taka werbalna wykładnia byłaby zbyt symplicystyczna i prowadziłaby do wyników przeciwnych intencji prawodawcy, który chciał, by najemca również dokonał pewnego wkładu pieniężnego w mieszkanie mu przydzielone. Przy wykładni przyjętej w zaskarżonym wyroku cel prawodawcy nie byłby osiągnięty, gdyż notorycznym jest, że w nowych domach instaluje się wannę i piec kąpielowy bez zamówienia najemcy, który w chwili instalacji przeważnie nie jest znany.Sytuacja z reguły jest taka, że przedsiębiorstwo bez zamówienia najemcy instaluje wannę i piec kąpielowy, a najemca następnie wyraźnie (rzadko) albo w sposób dorozumiany godzi się na instalację. Przedsiębiorca składa ofertę i równocześnie przystępuje do wykonania umowy, a następnie składa oświadczenie w przedmiocie przyjęcia oferty (art. 61 p.o.p.c). W ten sposób po przyjęciu oferty powstaje umowa z konsekwencjami jak gdyby instalacja była zamówiona. Dlatego wg prawidłowej wykładni cyt. wyżej postanowień ust. 1 i 2 § 10 uchwały Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. w sprawie określania wysokości kaucji i warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (M. P. Nr 47, poz. 271), w lokalach mieszkalnych w domach wybudowanych lub odbudowanych po dniu 1 stycznia 1958 r. koszty nabycia wanny z baterią i pieca kąpielowego ponosi najemca nie tylko w przypadku, gdy zainstalowanie wanny i pieca nastąpiło na jego wyraźne zamówienie, lecz również wtedy, gdy do faktu zainstalowania wanny i pieca ustosunkował się jak zamawiający.Przedstawiona zasada odnosi się również do przepisów, które zastąpiły cyt. uchwałę Nr 63 Rady Ministrów, mianowicie do § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1960 r. w sprawie wysokości kaucji oraz warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (Dz. U. Nr 53 poz. 305/60).W sprawie jest ustalone, że w mieszkaniu przydzielonym pozwanemu zainstalowano wannę i piec bez zamówienia pozwanego, że jednak pozwany z wanny i pieca kąpielowego korzysta i chce nadal korzystać. Ustalenia te uzasadniają wniosek, że pozwany postępowaniem swoim po zainstalowaniu wanny i pieca zgodził się na instalację. I wobec tego mają zastosowanie postanowienia ust. 1 i 2 § 10 wyżej cyt. uchwały Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r.2. Stwierdzenie powyższe wykazuje błędność przesłanki zaskarżonego wyroku i wyroku pierwszej instancji, ale nie przesądza jeszcze wyników rewizji nadzwyczajnej. Dla rozstrzygnięcia należy jeszcze odpowiedzieć na nasuwające się pytanie prawne - czy § 10 ust. 1 i 2 cyt. uchwały Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. ma zastosowanie do osób przekwaterowanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 prawa lokalowego z dnia 30 stycznia 1959 r. (Dz. U. Nr 10 poz. 59/59) oraz w razie pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie - czy koszty przekwaterowania w rozumieniu art. 50 ust. 3 prawa lokalowego z dnia 30 stycznia 1959 r. obejmują koszt nabycia wanny i pieca kąpielowego.Na pierwsze pytanie odpowiedzieć wypada twierdząco.Prawo lokalowe z dnia 30 stycznia 1956 r. nie normuje wyczerpująco kwestii świadczeń najemców i pozostawia w art. 12 ust. 5 Radzie Ministrów określenie w drodze rozporządzenia wysokości kaucji dla poszczególnych kategorii lokali mieszkalnych, kategorii najemców zwolnionych w całości lub w części od wpłacania kaucji oraz warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach wybudowanych, odbudowanych lub wyremontowanych po dniu 1 stycznia 1950 r. Takim rozporządzeniem jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 1960 r. w sprawie wysokości kaucji oraz warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (Dz. U. Nr 53 poz. 305/60). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 grudnia 1960 r. (§ 18) i w sprawie zastosowania nie ma. Zgodnie z art. 84 ust. 1 cyt. prawa lokalowego w sprawie ma zastosowanie uchwała Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. (M.P. Nr 47, poz. 271/58) normująca tę samą dosłownie materię co i cyt. rozporządzenie Rady Ministrów i w analogiczny sposób. Cytowana uchwała w szczególności normuje szczegółowo, którzy najemcy przekwaterowani są zwolnieni od wpłacania kaucji i którzy najemcy mogą być zwolnieni od wpłacania kaucji w całości lub w części. Następnie cyt. uchwała normuje kwestię kosztów nabycia wanny i pieca kąpielowego i obciąża nimi najemcę. W przeciwieństwie do postanowień dotyczących kaucji, przepisy dotyczące kosztów wanny i pieca kąpielowego nie zawierają żadnego zwolnienia, w szczególności nie zawierają zwolnienia od obowiązku ponoszenia tych kosztów - najemców przekwaterowanych. Jeżeli więc w pierwszym przypadku kaucji w uchwale jest ustanowiony wyraźnie przywilej dla przekwaterowanych najemców, a w drugim przypadku kosztów wanny i pieca kąpielowego nie ma wyjątku co do przekwaterowanych, to przyjąć trzeba, iż pracodawca takiego wyjątku co do wanny i pieca kąpielowego ustanowić nie chciał. Stwierdzić więc trzeba, że ust. 1 i 2 § 10 uchwały Nr 63 Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1958 r. w sprawie określenia wysokości kaucji i warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (M. P. Nr 47, poz. 271/58) obecnie ust. 1 i 2 § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1960 r. mają zastosowanie również do osób przekwaterowanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 prawa lokalowego z dnia 30 stycznia 1959 r.Pozwany w obronie swej powołał się jeszcze na art. 50 ust. 2 prawa lokalowego i na to, że należy mu się odpowiednie mieszkanie, a w poprzednio zajmowanym mieszkaniu miał łazienkę i wannę z piecem. Stanowisko jest niesłuszne.Przed wejściem w życie prawa lokalowego z dnia 30 stycznia 1959 r. przepisy o najmie przy gospodarce lokalami nie normowały jakim warunkom powinno odpowiadać mieszkanie zastępcze przydzielone przekwaterowanemu. Stosowano tu art. 145 prawa budowlanego z 1928 r. (tekst jednolity ogłoszony pod pozycją 216/39). Obecnie obowiązujące prawo lokalowe normuje kwestię zastępczych mieszkań stanowiąc w art. 50 ust. 2, że lokal zastępczy winien być położony w tej samej miejscowości, odpowiadać normom zaludnienia i nadawać się do zajęcia ze względu na stan techniczny. Ustawa więc wyraźnie normuje jakim warunkom powinno odpowiadać mieszkanie zastępcze - wymogu by w mieszkaniu zastępczym przydzielonym przekwaterowanym była łazienka nie ma, nawet gdy przekwaterowany uprzednio miał łazienkę.Pozostaje jeszcze drugie z dwóch wyżej stawianych pytań prawnych. Należy na nie odpowiedzieć przecząco. Koszt przekwaterowania w rozumieniu art. 50 ust. 3 prawa lokalowego z dnia 30 stycznia 1959 r. obejmuje koszt normalny przeniesienia się z jednej "kwatery" do drugiej. Jest to koszt "przeprowadzki" w ścisłym tego słowa znaczeniu. Normalny koszt transportu ruchomości z jednego mieszkania do drugiego - oczywiście włącznie z załadunkiem i rozładunkiem. Koszt przekwaterowania w rozumieniu cyt. przepisu nie obejmuje kosztów urządzenia czy uzbrojenia nowego mieszkania (nowej kwatery), a więc nie obejmuje kosztów związanych z instalacją wanny i pieca w łazience.