I CR 30/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, Z. Kalita.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładu Energetycznego w K. przeciwko Józefowi K. o 3.342 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Kaliszu z dnia 6 marca 1963 r. oraz od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu-Ośrodek w Kaliszu z dnia 15 października 1963 r.zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 6.III.1963 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.342 zł z 8% od dnia 13.XI.1962 r. oraz orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu wyroku ustalono, że pozwany, jako pracownik powoda, otrzymał przydział mieszkania w domu zakładowym powoda i zajął to mieszkanie, wyposażone w wannę, piec gazowy i baterię, dnia 9 lipca 1958 r. Zasądzona kwota stanowi koszt nabycia wspomnianego urządzenia kąpielowego, a pozwany - zdaniem Sądu Powiatowego - jest obowiązany do zwrotu tego wydatku. Obowiązek ten obciąża pozwanego, ponieważ zajął mieszkanie w domu zakładowym po dniu 1 lipca 1958 r., tj. po wejściu w życie uchwały nr 63 Rady Ministrów z dnia 5.VI.1958 r. (Mon. Pol. Nr 47, poz. 271). Cytowana uchwała, uchylona później rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 października 1960 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 305), dotyczyła również domów zakładowych i w § 10 stanowiła, że koszt nabycia wanny oraz pieca kąpielowego ponosi najemca. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4.X.1960 r. utrzymało w mocy ten obowiązek najemcy w § 13.Pozwany w rewizji od powyższego wyroku zarzucił między innymi, że w sprawie niniejszej należało stosować przepisy uchwały nr 485 Rady Ministrów z dnia 12.XII.1958 r. (Mon. Pol. Nr 1, poz. 2 z późn. zmianami), a nie uchwałę nr 63 i rozp. Rady Min. z 4.X.1960 r. Z uchwały nr 485 - jak wywodzi pozwany - wynika, że tylko ci najemcy, którzy objęli mieszkania w domu zakładowym po dniu wejścia w życie tej uchwały (7.I.1959 r.), ponoszą koszt nabycia wanny z baterią i pieca kąpielowego.Sąd Wojewódzki w Poznaniu-Ośrodek w Kaliszu w związku z rewizją pozwanego przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. do rozstrzygnięcia następująco sformułowane zagadnienie prawne:"Czy najemca, któremu nie przysługuje mieszkanie funkcyjne, a który w okresie od 1 lipca 1958 r. do 7 stycznia 1959 r. otrzymał przydział mieszkania w zakładowym domu mieszkalnym, wybudowanym lub odbudowanym po dniu 1 stycznia 1950 r., a pozostającym w zarządzie jednostki państwowej, ponosi koszty zainstalowanych urządzeń (wanny i pieca kąpielowego) stosownie do przepisu § 10 uchwały nr 63 Rady Ministrów z dnia 6.VI.1958 r. (Mon. Pol. Nr 47, poz. 271)?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Uchwała nr 64 Rady Ministrów z dnia 15 marca 1958 r. w sprawie budownictwa zakładowych domów mieszkalnych i zarządzania nimi (Mon. Pol. Nr 26, poz. 155; zmiana - Mon. Pol. z 1960 r. Nr 39, poz. 194) uzależniła przydziały lokali mieszkalnych w zakładowych domach mieszkalnych objętych tą uchwałą a przeznaczonych dla wszystkich członków załogi zakładu pracy od wpłaty wkładu mieszkaniowego (§ 11 ust. 1). Obowiązku ponoszenia przez najemców kosztów nabycia urządzenia kąpielowego uchwała ta nie wprowadziła.Uchwała nr 63 Rady Ministrów z dnia 6.VI.1958 r. w sprawie określenia wysokości kaucji i warunków wynajmowania lokali mieszkalnych w domach nowych i odbudowanych (Mon. Pol. Nr 47, poz. 371) powzięta została w chwili, kiedy obowiązywała już uchwała nr 64 Rady Ministrów z 15.III.1959 r. W uchwale nr 64 wynajęcie lokalu mieszkalnego w domach pozostających w zarządzie prezydiów rad narodowych, jak i innych jednostek państwowych, a wybudowanych lub odbudowanych po dniu 1 stycznia 1950 r. albo w nadbudowanych po tym dniu częściach starych domów oraz wynajęcie lokali mieszkalnych w budynku wybudowanym przed dniem 1 stycznia 1950 r., ale gruntownie odremontowanego przed przydzieleniem go nowemu najemcy - uzależniono od wpłacenia kaucji (§ 1). Prócz tego postanowiono, że w lokalach w domach pozostających w zarządzie prezydiów rad narodowych lub innych jednostek państwowych a wybudowanych lub odbudowanych po 1 stycznia 1950 r., albo w odbudowanych po tym dniu częściach starych domów koszt nabycia wanny z baterią oraz pieca kąpielowego ponosi najemca (§ 10 ust. 1). Uchwała weszła w życie 1 lipca 1958 r., z tym zastrzeżeniem, że ma zastosowanie do lokali mieszkalnych przydzielonych przed tym dniem, jeżeli ich objęcie w używanie nastąpi w dniu 1 lipca 1958 r. lub po tej dacie (§ 15).Po wprowadzeniu uchwały nr 63, a przed wydaniem uchwały nr 485 Rady Ministrów z dnia 12.XII. 1958 r. (Mon. Pol. Nr 1, poz. 2), można było mimo wątpliwości rozumieć jej przepisy w ten sposób, że obejmuje ona swoim zasięgiem - jeśli chodzi o obowiązek najemcy ponoszenia kosztów urządzenia kąpielowego - również lokale mieszkalne w domach zakładowych wybudowanych lub odbudowanych po dniu 1 stycznia 1950 r. albo w nadbudowanych po tym dniu częściach domów starych. Za taką wykładnią mogło przemawiać brzmienie § 1, które mówi o domach pozostających w zarządzie nie tylko prezydiów rad narodowych, lecz także innych jednostek państwowych, oraz brzmienie § 3 pkt 3 zwalniające od wpłacenia kaucji najemców, którzy uzyskali przydziały lokalu mieszkalnego w zakładowym domu mieszkalnym, przy jednoczesnym braku takiego zwolnienia w przepisach dotyczących kosztów urządzenia kąpielowego.Po wydaniu uchwały nr 485 Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie uznania ze zakładowe domy mieszkalne niektórych domów pozostających w zarządzie i użytkowaniu państwowych zakładów pracy (Mon. Pol. Nr 1, poz. 2) przytoczona wyżej wykładnia okazała się błędna z następujących przyczyn:Uchwała nr 485, rozszerzając pojęcie domów zakładowych, objęła obowiązkiem wpłaty wkładu mieszkaniowego lokale mieszkalne przeznaczone dla wszystkich członków załogi również w tych domach zakładowych, które stały się nimi na skutek tej uchwały, jeżeli lokal mieszkalny znajduje się w domu wybudowanym lub odbudowanym po dniu 1 stycznia 1950 r. albo w części nowego domu nadbudowanej po tym dniu, a także w domu wybudowanym przed tym dniem, jeżeli lokal został gruntownie odremontowany przed przydzieleniem członkowi załogi (§ 3). Zarazem uchwała ta postanowiła, że członek załogi, który otrzymuje w zakładowym domu mieszkalnym lokal przeznaczony dla wszystkich członków załogi lub dla członków załogi należącej do pogotowia produkcyjnego (załogi awaryjnej), ponosi koszt nabycia wanny z baterią oraz pieca kąpielowego (§ 4 ust. 1). Dalej postanowiono w tej uchwale (§ 4 ust. 2), że przy uiszczeniu kosztów nabycia wanny z baterią oraz pieca kąpielowego stosuje się odpowiednio § 10-12 uchwały nr 63 Rady Ministrów z 6.VI.1958 r. Zarówno uchwała nr 64 z 15.III.1958 r., jak i uchwała nr 485 z 12.XII.1958 r. obowiązują dotychczas, a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4.X.1960 r., które zastąpiło uchwałę nr 63 z dnia 6.VI.1958 r., wprowadza w uchwale nr 485 tylko tę zmianę, że § 4 ust. 2 otrzymał nowe brzmienie, a mianowicie, że przy uiszczeniu kosztów nabycia wanny z baterią oraz pieca kąpielowego stosuje się odpowiednio § 13-15 rozporządzenia Rady Ministrów z 4.X.1960 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 305).W świetle aktów normatywnych wyżej przytoczonych, wydanych po wejściu w życie uchwały nr 63 z 6.VI.1958 r., za prawidłową należy uznać tylko taką wykładnię uchwały nr 63, że przepisy jej nie obejmowały zakładowych domów mieszkalnych nie tylko co do kaucji, lecz również co do ponoszenia przez najemcę kosztów urządzenia kąpielowego. Obowiązek ponoszenia przez najemcę kosztów urządzenia kąpielowego ustanowiony został, jeśli chodzi o lokale mieszkalne w domach zakładowych, dopiero uchwałą nr 485 (§ 4 tej uchwały). Gdyby uchwała nr 63 dotyczyła wówczas domów zakładowych, to przepis § 4 uchwały nr 485 byłby zbędny, a w każdym razie musiałby otrzymać inne sformułowanie. Skoro § 4 ust. 2 uchwały nr 485 nakazuje odpowiednio stosować przepisy § 10-12 uchwały nr 63 (obecnie przepisy § 13-15 rozporządzenia Rady Ministrów z 4.X.1960 r.), świadczy to o tym, że przepisy uchwały nr 63 nie obejmowały domów zakładowych. Stosowanie i obowiązywanie z jednej strony przepisów uchwały nr 63, a następnie rozp. Rady Ministrów z 4.X.1960 r., a z drugiej strony uchwał: nr 64 z 15.III.1958 r. i nr 485 z 12.XII.1958 r. jest niewątpliwie wyrazem woli ustawodawcy stosowania odrębnych norm dla domów zakładowych i usprawiedliwia wniosek, że kwestia obowiązku najemcy lokalu mieszkalnego w domu zakładowym co do ponoszenia kosztów urządzenia kąpielowego unormowana została dopiero w uchwale nr 485 z dnia 12.XII.1958 r.Za powyższą wykładnią przemawia również art. 12 prawa lokalowego, który w ustępie 2 mówi oddzielnie o zakładowych domach mieszkalnych, a w ustępie 5, upoważniając Radę Ministrów do określenia warunków wynajmowania lokali mieszkalnych, odsyła tylko do ust. 1 i 3 art. 12, z czego wynika, że warunki te, jeśli chodzi o domy zakładowe, regulują oddzielne przepisy (uchwały nr 64 i 485).W związku z powyższą wykładnią przepisów uchwały nr 63 zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego podlega zmianie. Pozwany objął mieszkanie w domu zakładowym przeznaczone dla wszystkich członków załogi przed dniem wejścia w życie uchwały nr 485, nie jest więc obowiązany do ponoszenia kosztów urządzenia kąpielowego. Już choćby z tej przyczyny powództwo jest nieuzasadnione, a pozostałe zarzuty pozwanego nie wymagają rozważenia.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 386 k.p.c.) i obciążył powoda kosztami postępowania (art. 100 k.p.c.).